ECLI:NL:CRVB:2024:1019

• Datum uitspraak: 22 mei 2024
• Publicatiedatum: 28 mei 2024
• Zaaknummer: 21/3616 WW
• Instantie: Centrale Raad van Beroep
• Type: Uitspraak
• Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht
• Uitkomst: Afwijzend
• Procedures: Hoger beroep
• Rechters: H.G. Rottier; W.R. van der Velde; G. Boot
• Vindplaatsen: Rechtspraak.nl
• Verwijzingen: 16 uitgaand · 3 inkomend

AI samenvatting door Lexboost • Automatisch gegenereerd

Verlaging WW-uitkering wegens overschrijding vrijgestelde zelfstandige uren niet onterecht

Appellante werkte naast haar dienstverband ook als zelfstandige. Na beëindiging van haar dienstverband in mei 2020 ontving zij een WW-uitkering met een vrijstelling van 107 uren per maand voor zelfstandige werkzaamheden. In juli 2020 werkte zij 120 uur als zelfstandige, wat resulteerde in een verlaging van haar WW-uitkering met het aantal uren boven de vrijgestelde uren.

De rechtbank verklaarde het beroep van appellante ongegrond, omdat het UWV het aantal vrijgestelde uren terecht had vastgesteld en de wet dwingend voorschrijft dat overschrijding leidt tot verlaging van de uitkering. Appellante voerde in hoger beroep aan dat haar arbeidspatroon jaarlijks herhalend en onveranderd was, en dat het onrechtvaardig was om haar uitkering te verlagen vanwege tijdelijke pieken in haar zelfstandige uren.

De Centrale Raad van Beroep vernietigde de uitspraak van de rechtbank en het eerste besluit van het UWV, omdat het aantal vrijgestelde uren was aangepast naar 112 per maand. Echter, het beroep tegen het gewijzigde besluit van het UWV werd ongegrond verklaard, omdat appellante ook toen nog 8 uur boven de vrijgestelde uren werkte. De Raad oordeelde dat er geen bijzondere omstandigheden waren die rechtvaardigen dat de dwingendrechtelijke bepalingen buiten toepassing worden gelaten. De keuze van de wetgever voor een maandsystematiek met een middelend effect is bewust en voorkomt pieken, ook al kan dit in individuele gevallen nadelig uitpakken.

De Raad veroordeelde het UWV tot vergoeding van de proceskosten en griffierecht van appellante. De verlaging van de WW-uitkering blijft gehandhaafd, ondanks het jaarlijkse patroon van de zelfstandige werkzaamheden van appellante.

Uitkomst: De verlaging van de WW-uitkering van appellante blijft gehandhaafd vanwege overschrijding van de vrijgestelde zelfstandige uren.

Uitspraak

21/3616 WW, 23/2059 WW

Datum uitspraak: 22 mei 2024

Centrale Raad van Beroep

Meervoudige kamer

Uitspraak op het hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van 31 augustus 2021, 20/8751 (aangevallen uitspraak)

Partijen:

[appellante] te [woonplaats] (appellante)

de Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (Uwv)

SAMENVATTING

Het gaat in deze zaak om de verlaging van de uitkering van appellante op grond van artikel 8, tweede lid, van de Werkloosheidswet (WW), in samenhang bezien met artikel 1b, vijfde lid, van de WW. In hoger beroep heeft het Uwv het aantal vrij te laten uren in verband met de werkzaamheden van appellante als zelfstandige naast de WW-uitkering gewijzigd vastgesteld op 112 uur per maand. In de maand juli 2020 heeft appellante 120 uur als zelfstandige gewerkt en daarmee heeft zij het aantal vrij te laten uren met 8 uur overschreden. In geschil is of de situatie van appellante, waarin volgens appellante sprake is van een zich jaarlijks herhalend en ten tijde hier van belang onveranderd arbeidspatroon, een dusdanig bijzondere omstandigheid oplevert dat daarin aanleiding kan worden gevonden om de in de WW dwingend geformuleerde artikelen over de werkzaamheden als zelfstandige buiten toepassing te laten. Met de rechtbank beantwoordt de Raad die vraag ontkennend.

PROCESVERLOOP

Appellante heeft hoger beroep ingesteld.

Het Uwv heeft een verweerschrift ingediend.

Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 1 februari 2023. Appellante is verschenen. Het Uwv heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. G.A. Vermeijden.

Het onderzoek ter zitting is geschorst.

Appellante heeft een nadere reactie ingediend. Het Uwv heeft een nadere reactie ingediend.

Het Uwv heeft op 31 maart 2023 een gewijzigde beslissing op bezwaar (bestreden besluit 2) genomen. Het beroep van appellante tegen bestreden besluit 2 is geregistreerd onder het nummer 23/2059 WW.

Op 18 april 2024 is de zaak opnieuw ter zitting behandeld. Appellante is verschenen. Het Uwv heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. G.A. Vermeijden.

OVERWEGINGEN

Inleiding

1.1.

Appellante werkte in dienstverband voor ongeveer 22 uur per week. Daarnaast werkte zij als zelfstandige. Het dienstverband is op 31 mei 2020 beëindigd. Bij besluit van 2 juni 2020 is aan appellante een WW-uitkering toegekend. Het Uwv heeft in dat besluit het aantal vrijgestelde uren in verband met het werk van appellante als zelfstandige naast de WW- uitkering vastgesteld op 107 uur per maand. Daarbij heeft het Uwv toegelicht dat zolang appellante in een maand dit aantal uren of minder werkt, er geen gevolgen zijn voor haar WW-uitkering omdat zij met deze werkzaamheden is begonnen voordat zij werkloos werd. Indien appellante meer dan dit aantal uren per maand werkt, dan wordt de WW-uitkering definitief verlaagd met het aantal uren dat appellante meer is gaan werken dan de vrijgestelde uren. Gaat zij daarna minder uren als zelfstandige werken, dan gaat de uitkering niet (meer) omhoog.

1.2.

Appellante heeft het Uwv met een formulier gemeld dat zij in juli 2020 120 uur als zelfstandige heeft gewerkt. Bij besluit van 4 augustus 2020, later gecorrigeerd bij en vervangen door het besluit van 21 augustus 2020, heeft het Uwv de WW-uitkering van appellante blijvend verlaagd met dertien uren, het aantal uren dat appellante als zelfstandige heeft gewerkt boven het aantal vrij te laten uren. Appellante heeft tegen dit besluit bezwaar gemaakt.

1.3.

Bij beslissing op bezwaar van 16 september 2020 (bestreden besluit 1) heeft het Uwv het bezwaar van appellante tegen het besluit van 21 augustus 2020 ongegrond verklaard.

2. In de aangevallen uitspraak heeft de rechtbank het beroep van appellante tegen bestreden besluit 1 ongegrond verklaard. De rechtbank heeft geoordeeld dat het Uwv de WW-uitkering van appellante terecht blijvend heeft verlaagd met het aantal uren dat appellante als zelfstandige heeft gewerkt boven het aantal vrij te laten uren van 107 uur per maand. Daartoe heeft de rechtbank het volgende overwogen. In het besluit van 2 juni 2020 heeft het Uwv het aantal vrij te laten uren vastgesteld op 107 uur per maand. Naar het oordeel van de rechtbank is dit besluit onherroepelijk geworden, omdat appellante hiertegen niet (tijdig) bezwaar heeft gemaakt. Dat betekent dat de werkzaamheden van appellante als zelfstandige geen gevolgen hebben voor haar WW-uitkering indien appellante per maand niet meer dan 107 uur als zelfstandige werkt. Volgens het door haar ingezonden formulier heeft appellante in juli 2020 in totaal 120 uur als zelfstandige gewerkt. Dat is dertien uur meer dan het voor haar vastgestelde aantal vrij te laten uren per maand. Uit artikel 8 van de WW volgt dat niet verzekeringsplichtig werk, waaronder het werkzaam zijn als zelfstandige, leidt tot het geheel of gedeeltelijk verlies van de hoedanigheid van werknemer. De rechtbank is van oordeel dat er voor het Uwv geen ruimte is om van deze dwingendrechtelijke bepaling af te wijken. Omdat het om een dwingendrechtelijke bepaling gaat, is er naar het oordeel van de rechtbank voor het Uwv geen ruimte om in voorkomende gevallen aan ongewenste nadelen die aan de toepassing van deze bepaling kleven tegemoet te komen.

3.1.

Appellante is het met de uitspraak van de rechtbank niet eens. Zij heeft in hoger beroep haar standpunt herhaald dat het Uwv ten onrechte haar WW-uitkering heeft verlaagd met het aantal uren aan werkzaamheden die zij als zelfstandige boven het aantal vrij te laten uren per maand heeft verricht. Volgens appellante heeft het Uwv artikel 8, tweede lid, van de WW onjuist uitgelegd omdat zij in juli 2020 feitelijk niet meer uren is gaan werken. Zij doet als zelfstandige administratieve werkzaamheden voor ondernemers. In de eerste maand van elk nieuw kwartaal maakt zij altijd meer uren omdat zij dan voor diverse bedrijven de
btw-aangiften verzorgt. Volgens appellante is het onrechtvaardig dat zij, nadat zij vijfentwintig jaar naast haar arbeidsovereenkomst als zelfstandige heeft gewerkt, wordt gekort op haar WW-uitkering omdat zij niet iedere week hetzelfde aantal uren als zelfstandige heeft gewerkt. Ter zitting heeft appellante aangevoerd dat haar arbeidspatroon feitelijk niet is veranderd, zodat het Uwv ten onrechte haar WW-uitkering blijvend heeft verlaagd. Verder heeft appellante – naar de Raad begrijpt – aangevoerd dat het bij bestreden besluit 2 niet tevens verlagen of terugbetalen aan haar van de betaalde premie sociale verzekeringen een bijzondere, door de wetgever niet verdisconteerde omstandigheid oplevert.

3.2.

Het Uwv heeft verzocht de aangevallen uitspraak te bevestigen.

4. De Raad oordeelt als volgt.

4.1.

De wettelijke regels die voor de beoordeling van deze zaak belangrijk zijn, zijn te vinden in de bijlage bij deze uitspraak.

4.2.

Met bestreden besluit 2 heeft het Uwv bestreden besluit 1 niet langer gehandhaafd en het aantal vrij te laten uren bepaald op 112 uren per maand. Dat betekent dat de aangevallen uitspraak, waarbij de rechtbank het beroep tegen bestreden besluit 1 ongegrond heeft verklaard, niet in stand kan blijven. De Raad zal zowel de aangevallen uitspraak als bestreden besluit 1 vernietigen.

4.3.

Met bestreden besluit 2 is het Uwv niet volledig tegemoet gekomen aan de bezwaren van appellante. Op grond van de artikelen 6:19, eerste lid en 6:24 van de Algemene wet bestuursrecht heeft het hoger beroep dan ook mede betrekking op bestreden besluit 2.

4.4.

Appellante heeft niet bestreden dat het Uwv het aantal vrij te laten uren bij bestreden besluit 2 juist heeft vastgesteld op 112 per maand. Ook heeft appellante niet bestreden dat zij met het aantal gewerkte uren in de maand juli 2020 van 120 uur het aantal vrij te laten uren met acht uur heeft overschreden, zodat het Uwv haar WW-uitkering in beginsel terecht blijvend heeft verlaagd.

4.5.

In geschil is of de situatie van appellante, waarin volgens appellante sprake is van een zich jaarlijks herhalend en ten tijde hier van belang onveranderd arbeidspatroon, een dusdanig bijzondere omstandigheid oplevert dat daarin aanleiding kan worden gevonden om de dwingend geformuleerde artikelen 8, tweede lid, van de WW en 1b, vijfde lid, van de WW buiten toepassing te laten en het aantal uren dat gewerkt wordt als zelfstandige per week in aanmerking te nemen. Deze vraag beantwoordt de Raad evenals de rechtbank ontkennend. Daartoe wordt het volgende overwogen.

4.6.

Volgens vaste rechtspraak staat het toetsingsverbod uit artikel 120 van de Grondwet eraan in de weg dat een (bepaling in een) wet in formele zin wordt getoetst aan algemene rechtsbeginselen en brengt dit verder mee dat de rechter niet mag treden in de belangenafweging die de wetgever heeft verricht of geacht moet worden te hebben verricht ^[1] . Dit neemt niet weg dat indien sprake is van bijzondere omstandigheden die niet zijn verdisconteerd in de afweging van de wetgever, dit aanleiding kan geven tot een andere uitkomst dan waartoe strikte toepassing van de wet leidt. Dit is het geval indien niet verdisconteerde omstandigheden die strikte toepassing zozeer in strijd doen zijn met algemene rechtsbeginselen of (ander) ongeschreven recht dat die toepassing achterwege moet blijven. Deze bijzondere omstandigheden kunnen slechts bij hoge uitzondering worden aangenomen ^[2] .

De grote kamer van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft zich in een uitspraak van 1 maart 2023 ^[3] bij deze rechtspraak van de Hoge Raad aangesloten.

4.7.

In wat appellante in hoger beroep heeft aangevoerd en ter zitting nader heeft toegelicht, wordt geen aanleiding gezien voor het oordeel dat zich in de situatie van appellante dergelijke bijzondere omstandigheden voordoen. Zoals de Raad in zijn uitspraak van 28 maart 2024 reeds heeft overwogen, volgt uit de memorie van toelichting bij de Wet werk en zekerheid ^[4] dat de berekening van het fictieve inkomen, bedoeld in artikel 1b, vijfde lid, van de WW, aan de hand van het aantal gewerkte uren per kalendermaand in plaats van per kalenderweek een bewuste keuze van de wetgever is geweest. De wetgever heeft bewust gekozen voor een maandsystematiek met een middelend effect om pieken te voorkomen. Inherent aan deze keuze is dat er gevallen kunnen zijn, zoals dat van appellante, waarin deze berekeningssystematiek per maand niet gunstig uitpakt. Van een onbedoeld of onevenredig gevolg is daarmee geen sprake.

4.8.

Dat het zich jaarlijks herhalende en onveranderde arbeidspatroon van appellante als seizoensarbeid zou moeten worden aangemerkt, levert evenmin zo’n bijzondere omstandigheid op. Nog daargelaten dat ter zitting is gebleken dat het aantal gewerkte uren in de door appellante genoemde maanden (januari, april, juli en oktober) niet zo bestendig was als appellante deed voorkomen, gaat het om het aantal gewerkte uren als zelfstandige per maand. Of, en zo ja als, sprake was van een vast arbeidspatroon (‘seizoensarbeid’), is dat niet relevant voor de vraag of het Uwv de WW-uitkering van appellante terecht blijvend heeft verlaagd omdat appellante in de maand juli 2020 met het aantal gewerkte uren als zelfstandige het aantal vrij te laten uren per maand heeft overschreden.

4.9.

Anders dan appellante heeft betoogd, levert het bij bestreden besluit 2 niet tevens verlagen of terugbetalen van de door haar betaalde premie sociale verzekeringen, ook niet zo’n bijzondere omstandigheid op. De verschuldigdheid van premie betreft een verzekeringsvoorwaarde en staat los van de vraag die hier ter beoordeling voorligt of het Uwv de WW-uitkering van appellante terecht blijvend heeft verlaagd.

Conclusie en gevolgen

5. Het hoger beroep tegen bestreden besluit 1 slaagt. De aangevallen uitspraak wordt vernietigd, het beroep tegen bestreden besluit 1 wordt gegrond verklaard en bestreden besluit 1 wordt vernietigd. Het hoger beroep tegen bestreden besluit 2 slaagt niet. Het beroep tegen bestreden besluit 2 wordt ongegrond verklaard. Dit betekent dat de verlaging van de
WW-uitkering van appellante in stand blijft.

6. In verband met de vernietiging van bestreden besluit 1, bestaat aanleiding om het Uwv te veroordelen in de (proces)kosten van appellante in beroep en hoger beroep en moet het door appellante in beroep en hoger beroep betaalde griffierecht worden vergoed. De door appellante gemaakte reis- en verblijfkosten voor het bijwonen van de zitting in beroep en de twee zittingen in hoger beroep komen tot een bedrag van € 52,20 (€ 10,40 in beroep voor bus/metro en € 41,80 in hoger beroep voor openbaar vervoer 2e klas) voor vergoeding in aanmerking evenals de verletkosten in beroep en hoger beroep tot een bedrag van € 500,-

(4 uur á € 50,- in beroep en 6 uur á € 50,- in hoger beroep). In totaal wordt het Uwv veroordeeld in deze kosten van appellante tot een bedrag van € 552,20. Van overige voor vergoeding in aanmerking komende (proces)kosten is niet gebleken.

BESLISSING

De Centrale Raad van Beroep

- vernietigt de aangevallen uitspraak;

- verklaart het beroep tegen het besluit van 16 september 2020 gegrond en vernietigt dat

besluit;

- verklaart het beroep tegen het besluit van 31 maart 2023 ongegrond;

- veroordeelt het Uwv in de (proces)kosten van appellante tot een totaalbedrag van

€ 552,20‬;

- bepaalt dat het Uwv aan appellante het in beroep en hoger beroep betaalde griffierecht van

in totaal € 182,- vergoedt.

Deze uitspraak is gedaan door H.G. Rottier als voorzitter en W.R. van der Velde en G. Boot als leden, in tegenwoordigheid van L.B. Vrugt als griffier. De beslissing is uitgesproken in het openbaar op 22 mei 2024.

Tegen deze uitspraak kunnen partijen binnen zes weken na de datum van verzending beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden (Postbus 20303, 2500 EH ’s-Gravenhage) ter zake van schending of verkeerde toepassing van artikel 8 van de WW.

(getekend) H.G. Rottier

(getekend) L.B. Vrugt

Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wettelijke regels

Artikel 8 van de WW luidt als volgt:

1. Een persoon wiens dienstbetrekking geheel of gedeeltelijk is geëindigd, behoudt de hoedanigheid van werknemer, voor zover hij geen werkzaamheden verricht uit hoofde waarvan hij op grond van deze wet niet als werknemer wordt beschouwd, behalve als die werkzaamheden worden aangemerkt als vrijwilligerswerk.

2. In afwijking van het eerste lid behoudt een persoon de hoedanigheid van werknemer voor zover het aantal uren in een kalenderweek waarop hij de werkzaamheden uit hoofde waarvan hij op grond van deze wet niet als werknemer wordt beschouwd, verricht niet hoger is dan het gemiddeld aantal uren per kalenderweek waarop hij deze werkzaamheden verrichtte in de

26 kalenderweken onmiddellijk voorafgaande aan het moment waarop de werkzaamheden in dienstbetrekking, waaruit de werknemer werkloos is geworden, eindigden.

3. (…).

Artikel 1b, vijfde lid, van de WW luidt als volgt:

Indien de werknemer de hoedanigheid van werknemer, bedoeld in artikel 8, eerste lid, verliest of heeft verloren, anders dan door het verrichten van werkzaamheden als bedoeld in artikel 8, vierde lid, dan wel indien de werknemer in een kalenderweek minder beschikbaar voor arbeid is dan zijn gemiddeld aantal arbeidsuren per kalenderweek, bedoeld in artikel 16, tweede lid, onder zijn inkomen in een kalendermaand tevens wordt verstaan:

(A + B) × C / D. Hierbij staat:

A voor het aantal uren in een kalendermaand waarover de werknemer de hoedanigheid van werknemer verliest of heeft verloren als bedoeld in artikel 8, voor zover het uren betreft op dagen waarop recht op uitkering bestaat;

B voor het aantal arbeidsuren in een kalendermaand dat de werknemer minder beschikbaar is voor arbeid wegens andere omstandigheden dan ziekte, arbeidsongeschiktheid of omdat hij deelneemt dan wel gaat deelnemen aan een naar het oordeel van het UWV noodzakelijke opleiding of scholing als bedoeld in artikel 76;

C voor het dagloon waarnaar de uitkering zou zijn berekend indien dat niet gemaximeerd zou zijn op het in artikel 17, eerste lid, van de Wet financiering sociale verzekeringen bedoelde bedrag, dan wel voor de uitkering, bedoeld in artikel 64, eerste lid, onderdeel b, zonder de maximering, bedoeld in artikel 64, vierde en zevende lid, gedeeld door 21,75 als de uitkering betrekking heeft op een periode die aanvangt op de eerste dag en eindigt op de laatste dag van een kalendermaand, dan wel gedeeld door het aantal dagen, bedoeld in artikel 64, zevende lid; en

D voor het gemiddeld aantal arbeidsuren, bedoeld in artikel 16, tweede en zesde lid, gedeeld door 5.

Voetnoten

1. Onder meer arrest van de Hoge Raad van 14 april 1989, ECLI:NL:HR:1989:AD5725, en uitspraken van de Raad van 1 augustus 2008 en 27 juli 2016, ECLI:NL:CRVB:2008:BD9274 en ECLI:NL:CRVB:2016:3391.

2. Zie de arresten van de Hoge Raad van 19 december 2014 en 5 oktober 2018, ECLI:NL:HR:2014:3679.

3. ECLI:NL:RVS:2023:772.

4. Kamerstukken II 2013/2014, 33 818, nr. 3, p. 131.