Uitspraak
RECHTBANK ROTTERDAM
Team Bestuursrecht 1
zaaknummer: ROT 11/02338
Einduitspraak van de meervoudige kamer van 14 februari 2013 in de zaak tussen
Budgetticket B.V. en Worldticketshop B.V. te Groningen, eiseressen,
gemachtigde: mr. C.I.M. Molenaar,
en
de Consumentenautoriteit, verweerder,
gemachtigden: mr. I.S. Post en mr. S. Scheerhout.
Procesverloop
Bij besluit van 26 augustus 2010 (het primaire besluit) heeft verweerder aan Budgetticket B.V. (Budgetticket) vier lasten onder dwangsom en aan Worldticketshop B.V. (Worldticket) drie lasten onder dwangsom opgelegd.
Bij besluiten van 14 december 2010 heeft verweerder van Budgetticket en Worldticket dwangsommen ingevorderd.
Bij besluit van 18 april 2011 heeft verweerder van Budgetticket een dwangsom ingevorderd.
Bij besluit van 26 april 2011 (het bestreden besluit) heeft verweerder het bezwaar van eiseressen deels gegrond verklaard, het primaire besluit in zoverre herroepen en bepaald dat twee lasten ten aanzien van Budgetticket en één last ten aanzien van Worldticket komen te vervallen.
Eiseressen hebben tegen het bestreden besluit beroep ingesteld.
Bij besluit van 9 november 2011 heeft verweerder van Budgetticket een dwangsom ingevorderd.
De rechtbank heeft op 28 juni 2012 tussenuitspraak gedaan en met toepassing van artikel 8:51a van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) verweerder in de gelegenheid gesteld een gebrek dat kleeft aan het bestreden besluit en aan het invorderingsbesluit van 9 november 2011 te herstellen.
Verweerder heeft naar aanleiding hiervan bij brief van 19 juli 2012 van deze gelegenheid gebruik gemaakt.
Eiseressen hebben bij brief van 5 september 2012 hun zienswijze gegeven over verweerders wijze van herstel van het gebrek.
De rechtbank heeft vervolgens het onderzoek gesloten.
Overwegingen
1. De tussenuitspraak van 28 juni 2012 maakt deel uit van deze einduitspraak. In de tussenuitspraak heeft de rechtbank geoordeeld dat verweerder, mede gelet op hetgeen eiseressen terzake hebben aangevoerd, onvoldoende heeft gemotiveerd waarom het tot de voornaamste kenmerken van het product behoort dat de door eiseressen doorverkochte tickets, waarop bij de oorspronkelijke verkoop de KNVB standaardvoorwaarden dan wel de algemene verkoopvoorwaarden van het Belgische Teleticketservice van toepassing waren, ongeldig zijn en dat daaraan het risico is verbonden dat daarmee de toegang tot het evenement wordt geweigerd. In de tussenuitspraak heeft de rechtbank ook geoordeeld dat er een gebrek kleeft aan de motivering van het invorderingsbesluit van 9 november 2011 gericht aan Budgetticket, nu daaraan ten grondslag ligt dat voor de tickets voor Europa League- en/of Champions League wedstrijden de KNVB standaardvoorwaarden van toepassing zijn, terwijl eiseressen dit hebben betwist.
2. De rechtbank heeft nu te beoordelen of verweerder in zijn brief van 19 juli 2012 zijn besluiten alsnog voldoende heeft gemotiveerd en daarmee de gebreken heeft hersteld.
Bestreden besluit
3. Verweerder heeft in deze brief samengevat gesteld dat het bij een ticket gaat om het verkrijgen van een recht op toegang tot een evenement en dat dit recht op toegang kan worden aangemerkt als een vordering op naam. Ingevolge artikel 3:83, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek (BW) zijn vorderingsrechten overdraagbaar, tenzij de wet of de aard van het recht zich tegen een overdracht verzet. Op grond van artikel 3:83, tweede lid, van het BW kan de overdraagbaarheid van een vorderingsrecht worden uitgesloten door een beding tussen schuldeiser en schuldenaar. Verweerder stelt dat uit het arrest van 17 januari 2003 van de Hoge Raad (HR, LJN: AF0168) volgt dat een beding dat de overdraagbaarheid van een vordering uitsluit, leidt tot de niet-overdraagbaarheid van de vordering en derhalve tot de ongeldigheid van de overdracht.
Verweerder stelt dat het enkele feit dat er algemene voorwaarden zijn opgesteld waarin een onoverdraagbaarheidsbeding is opgenomen impliceert dat is bedoeld het betreffende recht op naam te stellen. Dat die naam bij de voetbaltickets niet op het ticket zelf staat, is in dat verband niet doorslaggevend. In de algemene verkoopvoorwaarden van Teleticketservice, dan wel de KNVB standaardvoorwaarden is een dergelijk beding opgenomen, hetgeen betekent dat de overdracht van de eerste koper aan de opvolgende koper ongeldig is en dat deze niet het recht op toegang tot het evenement verkrijgt dan wel dat de geldigheid van het ticket vervalt.
4. Eiseressen hebben in hun zienswijze aangevoerd dat het ticket een zaak is. De zaak (het ticket) is het bewijs (aan toonder) voor het recht op toegang tot het evenement. Zonder toegangskaart geen toegang. Controle op de identiteit/naam van de kaarthouder vindt niet plaats (en kan ook niet plaatsvinden) omdat de tenaamstelling ontbreekt. De stelling van verweerder dat het moet worden gekwalificeerd als een vorderingsrecht op naam is rechtens onaanvaardbaar. Dat geldt ook voor de stelling dat het feit dat er algemene voorwaarden zijn opgesteld waarin een onoverdraagbaarheidsbeding is opgenomen impliceert dat is bedoeld het betreffende recht op naam te stellen. Een toegangskaart is (pas) een ‘vorderingsrecht op naam’ als de naam van de koper op de kaart is weergegeven.
5.1 De rechtbank is van oordeel dat verweerder het gebrek aan het bestreden besluit, dat ziet op de voornaamste kenmerken van het product, nu voldoende heeft hersteld. Het ticket is een vordering op naam, een relatief recht jegens de wederpartij dat uit het contract ontstaat en door het contract en de onderliggende algemene voorwaarden wordt geregeerd. Hoewel het ticket in de praktijk vaak een functie als toondervordering zal hebben, blijft het ticket juridisch gezien een vordering op naam. Alleen als partijen bij het aangaan van de overeenkomst afspreken dat de betreffende vordering aan toonder gesteld zal zijn, dan is sprake van een toonderstuk. De rechtbank is met verweerder van oordeel dat aangenomen kan worden dat - gelet op de algemene voorwaarden waarin een onoverdraagbaarheidsbeding is opgenomen - in het onderhavige geval niet is overeengekomen dat het ticket van de KNVB of van Teleticketservice een bewijs aan toonder is. Hetgeen verweerder in dit verband verder in haar brief van 19 juli 2012 nog heeft aangevoerd ter motivering hiervan is - wat daar verder ook van zij - overbodig.
5.2 Nu het een vordering op naam betreft, heeft artikel 6:146 van Pro het BW geen toepassing en hoeft de beperking van de overdracht niet uit het papier kenbaar te zijn. Uit overweging 3 van het genoemde arrest van de HR volgt tevens dat de onoverdraagbaarheid - zoals in casu geregeld in de KNVB standaardvoorwaarden en de algemene voorwaarden van Teleticketservice - aan een opvolger kunnen worden tegengeworpen, zelfs als hij er niets van af wist. In dit arrest heeft de HR immers overwogen:
“3.4.2. Art. 3:83 lid 2 BW Pro brengt immers mee dat de overdraagbaarheid van een vordering kan worden uitgesloten door een beding (opmerking rechtbank: verbod om de uit de overeenkomst voortvloeiende vorderingen zonder toestemming te cederen, verpanden of onder welke titel dan ook eigendom over te dragen) als hier tussen [A] en [B] is gemaakt. Anders dan het onderdeel betoogt, levert een overdracht in strijd met zo'n beding niet slechts wanprestatie van de gerechtigde tot de vordering tegenover zijn schuldenaar op, maar heeft het beding ongeldigheid van die overdracht tot gevolg. (…). Of Oryx ten tijde van de verpanding op de hoogte was van het (…) verbod, doet niet terzake. (…)”.
6. De rechtbank is dan ook van oordeel dat verweerder terecht heeft vastgesteld dat er op dit punt sprake is van overtreding van artikel 8.8 van de Whc in samenhang met artikel 6:193d van het BW en 6:193e, aanhef en onder a, van het BW (voornaamste kenmerken van het product). De last die terzake is opgelegd, - zie onder 1.3 van de tussenuitspraak last 3 Worldticket, last 4 Budgetticket - kan naar het oordeel van de rechtbank dan ook in stand blijven. Dat in de standaardvoorwaarden en de algemene verkoopvoorwaarden wordt gesproken over respectievelijk “verval van de geldigheid” of “geen recht op toegang geven/zich het recht voorbehouden tickets te annuleren”, terwijl de last spreekt over dat “het ticket ongeldig wordt”, doet daar niet aan af. Artikel 3:83, tweede lid, van het BW brengt met zich mee dat de overdracht ongeldig is. Dat dit in de last is weergegeven als “het ticket ongeldig wordt” acht de rechtbank voor de consument voldoende duidelijk, nu de last er immers op is gericht de consument te informeren over dit kenmerk van het product.
Invorderingsbesluiten van 14 december 2010 en 18 april 2011 gericht aan Budgetticket
7. Uit hetgeen hiervoor is overwogen volgt dat de rechtbank van oordeel is dat verweerder terecht heeft geconstateerd dat Budgetticket niet aan de opgelegde last 4 heeft voldaan en derhalve dwangsommen van € 5.000 en € 10.000 heeft verbeurd.
8. Het uitgangspunt is dat verbeurde dwangsommen worden ingevorderd. Slechts in bijzondere omstandigheden kan geheel of gedeeltelijk van invordering worden afgezien. Onder verwijzing naar overweging 8.8 van de tussenuitspraak is de rechtbank van oordeel dat ook in hetgeen Budgetticket heeft aangevoerd verweerder terecht geen bijzondere omstandigheden heeft gezien op grond waarvan hij niet heeft mogen overgaan tot invordering van de verbeurde dwangsommen.
9. De rechtbank ziet aanleiding ten aanzien van het invorderingsbesluit van
14 december 2010 zelf in de zaak te voorzien. Het bezwaar tegen dit invorderingsbesluit dient ongegrond te worden verklaard.
10.1 Terzake van het invorderingsbesluit van 18 april 2011 heeft Budgetticket nog aangevoerd dat verweerder ten onrechte geen rapport als bedoeld in artikel 5:48 van Pro de Awb heeft opgemaakt. Gezien de substantiële omvang van de ingevorderde dwangsommen en het ingrijpende karakter daarvan had verweerder daarvan niet mogen afzien.
10.2 Onder verwijzing naar hetgeen de rechtbank in de tussenuitspraak heeft overwogen onder 4.3 merkt de rechtbank op dat op grond van artikel 2.10, eerste lid, van de Whc op het opleggen van de lasten onder dwangsom artikel 5:48 van Pro de Awb van overeenkomstige toepassing is. Dit geldt niet voor artikel 5:53 van Pro de Awb, dat bij het opleggen van een bestuurlijke boete hoger dan € 340 verplicht tot het opmaken van een rapport. De rechtbank overweegt dat artikel 5:48, eerste lid, van de Awb verweerder de bevoegdheid geeft - en derhalve niet de verplichting oplegt - een rapport op te maken. De rechtbank is van oordeel dat verweerder in dit geval in redelijkheid heeft kunnen besluiten geen rapport op te maken. De hoogte van de dwangsommen en het door Budgetticket gestelde ingrijpende karakter is geen reden om anders te oordelen.
11. Het beroep tegen het invorderingsbesluit van 18 april 2011 dient gelet op het voorgaande ongegrond te worden verklaard.
Invorderingsbesluit 9 november 2011 gericht aan Budgetticket
12. Bij de brief van 19 juli 2012 stelt verweerder dat nu door eiseressen niet wordt betwist dat de KNVB standaardvoorwaarden van toepassing zijn in de relatie tussen de primaire verkoper van de tickets en de eerste aankoper van de tickets, de vraag of deze ook van toepassing zijn op voetbalwedstrijden georganiseerd door de UEFA verder buiten beschouwing kan blijven. Dit volgt immers uit artikel 1, aanhef en onder f, van die voorwaarden.
13. De rechtbank is van oordeel dat verweerder hiermee het gebrek in de motivering van dit invorderingsbesluit niet heeft hersteld. In de tussenuitspraak onder 12.3 heeft de rechtbank immers al vastgesteld dat eiseressen betwisten dat de KNVB standaardvoorwaarden van toepassing zijn op de (betreffende) tickets van de Europa League - of Champions League wedstrijden. Verweerder heeft niet nader onderbouwd dat de KNVB standaardvoorwaarden van toepassing zijn op wedstrijden georganiseerd door de UEFA en daarmee staat dan ook niet vast dat de onoverdraagbaarheid geregeld in die KNVB standaardvoorwaarden van toepassing is op de betreffende tickets.
14. Uit het voorgaande volgt dat de overtreding van deze last en daarmee de verbeurte van de dwangsom niet dan wel onvoldoende vaststaat. Dit betekent dat verweerder bij het besluit van 9 november 2011 de dwangsom ten onrechte heeft ingevorderd. Het beroep van eiseres tegen dit besluit slaagt. Zelf in de zaak voorziend, zal de rechtbank het invorderingsbesluit van 9 november 2011 herroepen.
Eindoordeel
15. Gelet op hetgeen in de tussenuitspraak en in deze uitspraak is overwogen komt de rechtbank tot de volgende conclusies:
- het beroep tegen het bestreden besluit is gegrond en het bestreden besluit dient gedeeltelijk, te weten voor zover het betreft de motivering van last 3 van Worldticket en last 4 van Budgetticket en voor zover daarbij niet is beslist op het bezwaar tegen de invorderingsbesluiten van 14 december 2010, te worden vernietigd;
- de bezwaren tegen de invorderingsbesluiten van 14 december 2010 dienen ongegrond te worden verklaard;
- de rechtsgevolgen van het vernietigde deel van het besluit ten aanzien van last 3 van Worldticket en last 4 van Budgetticket kunnen in stand blijven;
- het beroep voor zover gericht tegen het invorderingsbesluit van 18 april 2011 dient ongegrond te worden verklaard;
- het beroep voor zover gericht tegen het invorderingbesluit van 9 november 2011 dient gegrond te worden verklaard en dit invorderingbesluit dient te worden herroepen.
16. Omdat de rechtbank het beroep gegrond verklaart, bepaalt de rechtbank dat verweerder aan eiseressen het door hen betaalde griffierecht vergoedt.
17. De rechtbank veroordeelt verweerder in de door eiseressen gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 4.248 (3 punten totaal voor het indienen van het beroepschrift tegen het bestreden besluit, de als beroepschriften aan te merken bezwaarschriften tegen het invorderingsbesluit van 18 april 2011 en het invorderingsbesluit van 9 november 2011, 1 punt voor het verschijnen ter zitting en 0,5 punt voor de schriftelijke zienswijze na bestuurlijke lus met een waarde per punt van € 472 en een wegingsfactor 2).
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep tegen het bestreden besluit gegrond,
- vernietigt het bestreden besluit gedeeltelijk, te weten voor zover het betreft de motivering van last 3 van Worldticket en last 4 van Budgetticket en voor zover daarbij niet is beslist op het bezwaar tegen de invorderingsbesluiten van 14 december 2010;
- bepaalt dat voor zover bij het bestreden besluit niet is beslist op de bezwaren van eiseressen tegen de invorderingsbesluiten van 14 december 2010 deze uitspraak in zoverre in de plaats treedt van het vernietigde gedeelte van het bestreden besluit, hetgeen in dit geval inhoudt dat de bezwaren tegen de invorderingsbesluiten van 14 december 2010 ongegrond worden verklaard,
- bepaalt dat voor het overige de rechtsgevolgen van het vernietigde gedeelte van het bestreden besluit in stand blijven,
- verklaart het beroep voor zover dit is gericht tegen het invorderingsbesluit van 18 april 2011 ongegrond,
- verklaart het beroep voor zover dit is gericht tegen het invorderingsbesluit van 9 november 2011 gegrond,
- herroept het invorderingsbesluit van 9 november 2011,
- bepaalt dat verweerder aan eiseressen het betaalde griffierecht van € 302 vergoedt,
- veroordeelt verweerder in de proceskosten tot een bedrag van € 4.248, te betalen aan eiseressen.
Deze uitspraak is gedaan door mr. A. van Gijzen, voorzitter, en mr. M. Schoneveld en prof. mr. J.G.J. Rinkes, leden, in aanwezigheid van mr. M. Traousis-van Wingaarden, griffier. De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 14 februari 2013.
griffier voorzitter
Afschrift verzonden aan partijen op:
Rechtsmiddel
Tegen deze uitspraak kan binnen zes weken na de dag van verzending daarvan hoger beroep worden ingesteld bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven.