Conclusie
Nr. 11/02327
Mr. Hofstee
Zitting: 21 augustus 2012
Conclusie inzake:
[Verzoeker = verdachte]
1. Verzoeker is bij arrest van 19 januari 2011 door het Gerechtshof te 's-Hertogenbosch wegens 1. "Een gewoonte maken van het plegen van opzetheling", 2. "Handelen in strijd met art. 13, eerste lid, van de Wet Wapens en Munitie, meermalen gepleegd" en 3. "Handelen in strijd met art. 26, eerste lid, van de Wet Wapens en Munitie" veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van dertig maanden, waarvan tien maanden voorwaardelijk. Tevens heeft het Hof de bewaring gelast ten behoeve van de rechthebbende van een aantal, in het bestreden arrest nader gespecificeerde inbeslaggenomen voorwerpen. Voorts heeft het Hof de vordering van de benadeelde partij toegewezen en aan verzoeker een schadevergoedingsmaatregel, subsidiair vervangende hechtenis, opgelegd, een en ander zoals in het arrest bepaald.
2. Namens verzoeker heeft mr. B.P. de Boer, advocaat te Amsterdam, twee middelen van cassatie voorgesteld.
3. Het eerste middel klaagt dat het Hof ten onrechte en in strijd met de daaraan voorafgegane beslissing tot teruggave aan verzoeker de bewaring heeft gelast ten behoeve van de rechthebbende ten aanzien van een groot aantal van de in het dictum van het arrest genoemde goederen, althans dat het Hof ten aanzien van die goederen een onbegrijpelijk en/of onvoldoende (begrijpelijk) gemotiveerde beslissing heeft genomen, nu ten aanzien van die goederen al wel de teruggave aan verzoeker was gelast en/of die goederen al aan verzoeker waren teruggegeven, hetgeen blijkt uit het verhandelde ter terechtzitting en/of de stukken van het geding.
4. Voor zover voor de beoordeling van het middel van belang, heeft het Hof in zijn bestreden arrest ten aanzien van het beslag overwogen:
"Ten aanzien van de in de beslissing als zodanig te noemen in beslag genomen en nog niet teruggegeven voorwerpen, waarvan de verdachte geen afstand heeft gedaan, kan geen persoon als rechthebbende worden aangemerkt en daarvan zal het hof de bewaring ten behoeve van de rechthebbende gelasten."
Als beslissing heeft het Hof - voor zover hier relevant - de bewaring gelast ten behoeve van de rechthebbende van de in beslaggenomen en (aldus het Hof) nog niet teruggegeven voorwerpen, waarvan verzoeker geen afstand heeft gedaan, te weten:
"(...);
- kabel, monster, nr. IBN H01.77;
- zwart lederen etui, merk Avezzano, nr. IBN H01.67;
- zilverkleurig horloge met lederen band, merk Avezzano, nr. IBN H01.68;
- goudkleurige ring, Chopard herenring, ICE CUBE, nr. IBN H01.69;
- adaptor, merk Sony Vgpacl9vl3, serienummer 1479681110064191, nr. IBN H01.70;
- adaptor, merk HP, serienummer 844552023B, nr. IBN H01.72;
- computermuis, merk IBM, serienummer 018999, nr. IBN H01.73;
- luidspreker, merk Nokia Md3, serienummer 0694688745501000297, nr. IBN H01.92;
- boormachine, merk Hitachi Dh20pb, serienummer 621754, nr. IBN H01.93;
- schroefmachine, merk Hitachi Dh20pb, serienummer 621754, nr. IBN H01.94;
- geheugenkaart, merk Trust Geheugenstick, serienummer PP2RX03031, nr. IBN H01.98;
- computer (Notebook), merk HP Compaq Nx9420, serienummer 439113-001, nr. IBN H01.101;
- CD-rom, nr. IBN H01.99."
5. Het middel, bezien in samenhang met de toelichting daarop, richt zijn klacht op alle vorengenoemde voorwerpen.
6. Ingevolge art. 353, eerste lid, Sv in verbinding met art. 415 Sv Pro neemt het Hof, onder meer in het onderhavige geval van oplegging van een straf, een beslissing over de met toepassing van art. 94 Sv Pro inbeslaggenomen voorwerpen ten aanzien waarvan nog geen last tot teruggave is gegeven. Artikel 116, eerste lid, Sv bepaalt - voor zover hier van belang - dat de officier van justitie die op grond van art. 94, derde lid, Sv in kennis is gesteld van de kennisgeving van inbeslagneming, over het voortduren van het beslag in het belang van de strafvordering beslist en dat, indien dit belang niet of niet meer aanwezig is, hij het beslag beëindigt en het voorwerp doet teruggeven aan degene bij wie het voorwerp in beslag is genomen.(1) Een voor de hand liggende wetsuitleg brengt mee dat met de in art. 353, eerste lid, Sv bedoelde "last tot teruggave" onder meer wordt aangeknoopt bij de in art. 116, eerste lid, Sv bedoelde feitelijke teruggave.(2)
7. Op de zich bij de stukken van het geding bevindende "lijst van inbeslaggenomen goederen" zijn onder meer de hierboven onder 4 weergegeven voorwerpen opgenomen. Achter elk van deze voorwerpen is met pen bijgeschreven "retour verdachte 116/1 Sv" en is een handtekening geplaatst alsmede een stempel inhoudende "Mr. M.K.A. Wijnbelt Officier van Justitie". Uit door mij ingewonnen inlichtingen bij het Arrondissementsparket 's-Hertogenbosch blijkt dat deze voorwerpen reeds op 20 april 2009 zijn teruggegeven aan verzoeker. Gelet daarop is het oordeel van het Hof dat deze voorwerpen nog niet zijn teruggegeven, onbegrijpelijk. Tevens heeft het Hof ten onrechte de bewaring van deze voorwerpen gelast ten behoeve van de rechthebbende, nu het Hof een dergelijke, op art. 353, tweede lid onder c, Sv in verbinding met art. 415 Sv Pro gegronde beslissing slechts kan nemen ten aanzien van de met toepassing van art. 94 Sv Pro inbeslaggenomen voorwerpen ten aanzien waarvan nog geen last tot teruggave is gegeven.
8. Het middel is terecht voorgesteld.
9. Het tweede middel klaagt dat het Hof de vordering van de benadeelde partij ten onrechte heeft toegewezen, althans onvoldoende (begrijpelijk) heeft gemotiveerd en dat het Hof ten onrechte de schadevergoedingsmaatregel heeft opgelegd, althans de oplegging daarvan onvoldoende heeft gemotiveerd.
10. Ten laste van verzoeker is door het Hof onder 1 bewezen verklaard dat:
"hij op tijdstippen in de pleegperiode van 1 maart 2008 tot en met 15 november 2008, in het arrondissement 's-Hertogenbosch, in elk geval in Nederland, een gewoonte heeft gemaakt van het plegen van opzetheling, immers heeft verdachte in deze periode, na te melden goederen verworven, voorhanden gehad, terwijl hij ten tijde van het verwerven of het voorhanden krijgen van die goederen wist dat het door misdrijf verkregen goederen betrof:
- een of meer horloges toebehorende aan [betrokkene 1] (delict 16) en
- een horloge toebehorende aan [betrokkene 2] (delict 26) en
- een navigatiesysteem toebehorende aan [betrokkene 3] (delict 35) en
- een televisie toebehorende aan [benadeelde partij] (delict 42) en
- een televisie toebehorende aan [betrokkene 4] (delict 44) en/
- een laptop (met toebehoren) toebehorende aan [betrokkene 5] (delict 47) en
- een camera toebehorende aan [betrokkene 6] (delict 49) en
- een laptop toebehorende aan [betrokkene 7] (delict 51) en
- een of meer horloges toebehorende aan [betrokkene 8] (delict 54) en
- een horloge toebehorende aan [betrokkene 9] (delict 55) en
- een fotocamera toebehorende aan [betrokkene 10] (delict 56)."
11. Bij de stukken van het geding bevindt zich een 'voegingsformulier' van de benadeelde partij [benadeelde partij] van 16 december 2008. Dit formulier houdt onder meer in dat [benadeelde partij] vanwege "het voorval" (ik neem aan de woninginbraak bij haar tussen 26 oktober en 28 oktober 2008) één vrije dag heeft moeten opnemen en dat zij als gevolg daarvan wat betreft haar salaris € 130,- bruto schade heeft geleden.
12. Het Hof heeft de vordering van de benadeelde partij Winkens toegewezen en aan verzoeker voorts de verplichting opgelegd tot betaling aan de Staat van een bedrag van (netto) € 130,00-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de datum van het delict tot de dag der algehele voldoening. Daartoe heeft het Hof overwogen:
"Schadevergoeding
De benadeelde partij [benadeelde partij] heeft in eerste aanleg een vordering ingesteld, strekkende tot schadevergoeding tot een bedrag van EUR 130,00, te vermeerderen met wettelijke rente. Deze vordering is bij vonnis waarvan beroep toegewezen.
De advocaat-generaal heeft tot toewijzing van de vordering van de benadeelde partij geconcludeerd.
De verdediging heeft ten aanzien van de vordering van de benadeelde partij geen verweer gevoerd.
Uit het onderzoek ter terechtzitting is het hof voldoende gebleken dat de benadeelde partij [benadeelde partij] als gevolg van verdachtes onder l primair bewezen verklaarde handelen rechtstreeks schade heeft geleden tot na te melden bedrag. Naar het oordeel van het hof staan in casu de bewezen verklaarde (gewoonte)heling en de gepleegde diefstal in het daartoe vereiste nauwe verband tot elkaar dat de door verdachte gepleegde (gewoonte) heling rechtstreeks de door de benadeelde partij geleden schade heeft veroorzaakt. Verdachte is tot vergoeding van die schade gehouden zodat de vordering tot dat bedrag toewijsbaar is. Verdachte is eveneens gehouden tot betaling van de wettelijke rente vanaf de datum van het delict tot de dag der algehele voldoening.
Het hof ziet aanleiding te dezer zake de maatregel van artikel 36f Wetboek van Strafrecht te treffen als na te melden.
Verdachte is naar burgerlijk recht aansprakelijk voor de schade die door het strafbare feit is toegebracht."
13. Vooropgesteld moet worden dat ingevolge art. 361, tweede lid aanhef en onder b, Sv één van de voorwaarden voor ontvankelijkheid van de benadeelde partij in haar vordering is dat aan haar rechtstreeks schade is toegebracht door het bewezenverklaarde feit. Van rechtstreekse schade is sprake indien iemand is getroffen in een belang dat door de overtreden strafbepaling wordt beschermd.(3) In de onderhavige zaak is de overtreden strafbepaling art. 417 Sr Pro (gewoonteheling).
14. In het strafbaar stellen van heling kan men de bescherming zien tegen de continuering van de door een misdrijf zoals diefstal gecreëerde onrechtmatige vermogensrechtelijke toestand.(4) Mijn ambtgenoot Machielse merkt over het door de helingsbepalingen in het Wetboek van Strafrecht te beschermen belang in zijn conclusie vóór HR 24 maart 1998, LJN ZD0985, NJ 1998/537 nog op: "Het belang dat met strafbaarstelling van heling is gediend is in ieder geval het voorkomen van (vermogens)misdrijven waarvan derden het slachtoffer worden. Daarmee is het verband tussen de heling en het belang van de bestolene op het normniveau gelegd." De opvatting dat de strafbaarstelling van heling niet (mede) strekt ter bescherming van het belang van de rechthebbende op het geheelde goed en dat een bestolene reeds daarom niet als beledigde (thans benadeelde) partij aanspraak kan maken op vergoeding van zijn schade door de heler is niet juist, aldus de Hoge Raad in voornoemd arrest. Daaraan voegt hij toe: in geval van heling zijn de concrete omstandigheden van het geval bepalend voor de beantwoording van de vraag of voldoende verband bestaat tussen de helingshandeling en de door de rechthebbende op het geheelde goed (de bestolene) geleden schade om te kunnen aannemen dat deze door die helingshandeling rechtstreeks schade heeft geleden. De concrete omstandigheden in die zaak hielden kort gezegd in dat de verdachte zeer nauw bij de diefstal betrokken was, nu zijn handelen de aanleiding daartoe was en hij ter plekke was toen de diefstal werd gepleegd.(5)
15. Ik keer terug naar de onderhavige zaak. Het Hof heeft geoordeeld dat de bewezenverklaarde (gewoonte)heling en de gepleegde diefstal in het daartoe vereiste nauwe verband tot elkaar staan, waardoor de door verzoeker gepleegde (gewoonte)heling rechtstreeks de door de benadeelde partij geleden schade heeft veroorzaakt. Dit oordeel lijkt mij zonder nadere motivering, die ontbreekt, niet begrijpelijk. Daarbij neem ik in aanmerking a) dat het Hof niet aan de hand van concrete omstandigheden heeft uitgelegd waaruit het gestelde nauwe verband tussen de helingshandeling en de door Winkens geleden schade bestaat en b) dat dit nauwe of voldoende verband evenmin kan worden afgeleid uit de in het bestreden Promis-arrest opgenomen bewijsconstructie. Dat uit de stukken van het geding niet blijkt dat ter terechtzitting in hoger beroep ter zake een verweer is gevoerd, doet daaraan mijns inziens niet af. Ook het kennelijk oordeel van het Hof dat de schadevergoedingsmaatregel als bedoeld in art. 36f Sr kan worden opgelegd nu verzoeker jegens Winkens naar burgerlijk recht aansprakelijk is voor de schade die door het strafbare feit is toegebracht, acht ik om dezelfde redenen zonder nadere motivering, die ontbreekt, niet begrijpelijk.
16. Het tweede middel is eveneens terecht voorgesteld.
17. Beide middelen slagen.
18. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen heb ik niet aangetroffen.
19. Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak, maar uitsluitend wat betreft de beslissingen ten aanzien van de in het arrest vermelde in beslag genomen voorwerpen en de beslissingen ten aanzien van de vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij] en de daarmee corresponderende schadevergoedingsmaatregel, en tot terugwijzing van de zaak naar het Gerechtshof te 's-Hertogenbosch dan wel verwijzing van de zaak naar een aangrenzend Hof wat betreft de beslissingen ten aanzien van de vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij] en de daarmee corresponderende schadevergoedingsmaatregel.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Volgens Melai-Groenhuijsen, aant. 4.2 bij art. 116 Sv Pro (bewerkt door J. Wöretshofer, bijgewerkt tot 1 februari 2003) wordt in dit artikellid met het teruggeven de formele handeling van teruggave bedoeld, zodat de ontvanger weer vrijelijk over het voorwerp kan beschikken.
2 Ik wijs erop dat art. 116, eerste lid, Sv en art. 353 Sv Pro in onderlinge samenhang zijn gewijzigd bij de Wet van 12 april 1996 tot wijziging van enige bepalingen in het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten inzake de bewaring en de teruggave van inbeslaggenomen voorwerpen (S. 254). Zie in dat verband meer in het bijzonder de Memorie van Toelichting, Kamerstukken II 1993/94, 23 692, nr. 3, p. 11 e.v., onderdelen C en G.
3 Kamerstukken II 1989-1990, 21 345, nr. 3, p. 11.
4 Zie NLR, suppl. 95, aant. 1 bij Boek II, Titel XXX (bewerkt door prof. mr. J.W. Fokkens, bij tot 1 juli 2000). Zie ook HR 24 maart 1998, LJN ZD0985, NJ 1998/537.
5 Zie voor arresten die het rechtstreeks verband tussen de bewezenverklaarde heling en de door de benadeelde partij geleden schade betreffen: HR 30 maart 2004, LJN AO3291, NJ 2004/343, HR 12 februari 2002, LJN AD6993, HR 29 oktober 2002, LJN AE8918 (HR: art. 81 RO Pro), HR 23 november 2004, LJN AR3263 (HR: art. 81 RO Pro).