ECLI:NL:RBROT:2026:2670

Uitspraak

Rechtbank Rotterdam

Bestuursrecht

zaaknummer: ROT 25/206

uitspraak van de enkelvoudige kamer van 19 maart 2026 in de zaak tussen

[eiseres]., te [plaats], eiseres,

(gemachtigde: mr. J. van Groningen),

de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, voorheen de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, verweerder,

(gemachtigde: mr. E.A. Verhulp).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over een boete van € 1.500,- die verweerder met het besluit van 9 augustus 2024 aan eiseres heeft opgelegd voor een overtreding van de Wet dieren. Eiseres is het niet eens met deze boete. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van de boete.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat verweerder de boete terecht heeft opgelegd. Eiseres krijgt dus geen gelijk en het beroep is ongegrond. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

1.2.

Onder 2. staat het procesverloop in deze zaak. Onder 3. staan de van belang zijnde feiten en omstandigheden die hebben geleid tot het bestreden besluit. De beoordeling door de rechtbank volgt vanaf 4.1. Aan het eind staat de beslissing van de rechtbank en de gevolgen daarvan. De wettelijke regels die van belang zijn voor deze zaak, staan in de bijlage bij deze uitspraak.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 12 december 2024 op het bezwaar van eiseres is verweerder bij het boetebesluit gebleven.

2.1.

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.

2.2.

Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

2.3.

De rechtbank heeft het beroep op 16 februari 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van verweerder deelgenomen.

Totstandkoming van het bestreden besluit

3.1.

Op 14 juni 2023 heeft verweerder een kennisgeving naar eiseres gestuurd waarin staat dat op 2 mei 2023 is vastgesteld dat minimaal 50 % van de door een toezichthouder van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) gecontroleerde dieren uit stal 3 één of meerdere vormen van contactdermatitis vertoonde die wijzen op slechte dierenwelzijnsomstandigheden, namelijk ernstige voetzoollaesies (klasse 2). Naar aanleiding van deze bevinding wordt eiseres in de kennisgeving op grond van artikel 2.53, eerste lid, van het Besluit houders van dieren verplicht om passende maatregelen te nemen ter verbetering van het dierenwelzijn op haar bedrijf. Ook staat in deze kennisgeving dat als bij een koppel vleeskuikens van dezelfde locatie en stal vanaf twaalf weken na de datum van de kennisgeving weer bij minimaal 50 % van de gecontroleerde vleeskuikens afwijkingen worden vastgesteld die wijzen op slechte dierenwelzijnsomstandigheden (zoals ernstige voetzoollaesies, ernstige borstblaren, ernstige hakdermatitis of dat de (gecumuleerde) dagelijkse mortaliteit boven de grenswaarde is), aan eiseres een boete kan worden opgelegd wegens overtreding van artikel 2.53, eerste lid, van het Besluit houders van dieren.

3.2.

Op 12 maart 2024 heeft een toezichthouder van de NVWA in een slachterij opnieuw kuikens van eiseres uit stal 3 gecontroleerd. In het rapport van bevindingen dat de toezichthouder op 14 maart 2024 heeft opgemaakt staat onder meer het volgende:

“
Naar aanleiding van regulier toezicht bevond ik mij te:[…]
Pluimveeverwerking Jan van Ee B.V.[…]

Datum en tijdstip van de bevinding: 12 maart 2024 tussen 6.15 uur en 7.30 uur.

Tijdens mijn inspectie op bovenstaand slachthuis heb ik het volgende koppel vleeskuikens(hierna te noemen 'het koppel') beoordeeld:

KIP nummer : [nummer]

Aantal aangevoerde dieren : 14864

Stalnummer(s) : 3

Slachtdatum : 12-3-2024

Slachtsnelheid van het slachthuis : 9000 dieren per uur

Ik, toezichthouder en dierenarts werkzaam bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit(NVWA), stond tijdens de post mortem (PM) keuring bij de overhangen tussen pluklijn enpanklaarlijn.

Ik heb 2 x 50 dieren gecontroleerd op contactdermatitis. 87% van de door mij gecontroleerde dieren vertoonden een of meerdere vormen van contactdermatitis. Ik zag aan en stelde hier, bij de voorbijkomende karkassen van het koppel de volgende afwijkingen, vast:


Ik zag 87 dieren met ernstige voetzoollaesies (klasse 2 zoals gesteld in artikel 7b. 5. lid 2 Regeling houders van dieren).

De belangrijkste oorzaak van contactdermatitis (voetzoollaesies, hakdermatitis enborstblaren) is een slechte strooiselkwaliteit in de stal (van Ham et al., 2009).

Voetzoollaesies zijn een aantasting van de opperhuid van de voetzool van vleeskuikens. Wanneer de huid tot in de diepere lagen wordt aangetast worden de laesies pijnlijk voor het dier. Hierdoor wordt het welzijn aangetast. Daarnaast is de kans groter op het ontstaan van andere irritaties zoals borst- en hakirritaties. De hoeveelheid en ernst van de voetzoollaesies worden bepaald door middel van klasse-systeem. Klasse 2 geeft aan dat de poot een laesie met aantasting van de opperhuid en onderhuidse ontsteking had. De aangetroffen afwijkingen zijn fysieke afwijkingen die niet in een paar dagen ontstaan, maar die zijn ontstaan gedurende een langere periode in de stal waar de dieren zijn gehouden. De waargenomen fysieke afwijkingen hebben het welzijn van de dieren ernstig geschaad waardoor deze hebben geleden.

Meer informatie over het ontstaan en voorkomen van contactdermatitis vindt u op de sitevan Wageningen University & Research. 'Minder voetzoollaesies via management' > https://edepot.wur.nl/9426 'Analyse risicofactoren welzijn en gezondheid vleeskuikens' > https://edepot.wur.nl/538624. Ik zag en stelde bij de keuring vast dat de vleeskuikens grote fysieke afwijkingen vertoonden die wijst op slechte dierenwelzijnsomstandigheden in de betreffende stal op het bedrijf van oorsprong. Op grond van artikel 2.53 Besluit houders van dieren, verstrekt de dierenarts verbonden aan de NVWA de gegevens van de PM keuring aan de houder. De houder moet naar aanleiding hiervan passende maatregelen nemen ter verbetering van de omstandigheden op het bedrijf, zodat het dierenwelzijn verbetert.Dit zoals gesteld in artikel 2.53 lid 1 van het Besluit houders van dieren gelet op artikel 2.2van de Wet dieren.”

3.2.

Op grond van het rapport van bevindingen heeft verweerder vastgesteld dat eiseres het volgende beboetbare feit heeft gepleegd: “Het niet nemen van passende maatregelen met betrekking tot het verbeteren van het dierenwelzijn in stal 3 na melding van een NVWA dierenarts.”

Volgens verweerder heeft eiseres daarmee een overtreding begaan van artikel 2.2, tiende lid, van de Wet dieren, gelezen in samenhang met artikel 2.53, eerste lid, van het Besluit houders van dieren. Verweerder heeft eiseres daarvoor een boete opgelegd van € 1.500,-.

Beoordeling door de rechtbank

Heeft verweerder bewezen dat eiseres de overtreding heeft begaan?

4. Eiseres voert aan dat de toezichthouder de controle van de kuikens niet op juiste wijze heeft uitgevoerd. In het toepasselijk Werkvoorschrift^[1]is voorgeschreven dat de controle op één en twee derde van het koppel moet plaatsvinden. Het is onwaarschijnlijk dat dit is gebeurd; in elk geval kan dit op basis van het rapport van bevindingen niet worden vastgesteld. Verweerder stelt ten onrechte dat de toezichthouder niet gebonden is aan het Werkvoorschrift. Uit de door de wetgever gekozen systematiek volgt dat de wetgever het kennelijk van belang acht dat een representatieve controle plaatsvindt. Als afwijking van dit voorschrift wordt toegestaan maakt dat het mogelijk dat de controle wordt gemanipuleerd door andere (voor de vleeskuikenhouder nadeligere) momenten aan te houden. Dat het Werkvoorschrift alleen is gericht tot slachterijen kan niet worden aanvaard, omdat de wijze van controleren eenduidig dient plaats te vinden. Verder voert eiseres aan dat verweerder ten onrechte aanneemt dat de belangrijkste oorzaak van contactdermatitis een slechte strooikwaliteit in de stal is. Dit is door de toezichthouder niet vastgesteld in de stal van eiseres. Contactdermatitis kan meerdere oorzaken hebben, ook oorzaken die buiten de invloedsfeer van eiseres liggen. In dat geval kan eiseres de overtreding niet worden verweten. Bovendien heeft eiseres wel degelijk maatregelen getroffen ten bate van het dierenwelzijn. Zo controleert eiseres frequenter en strooit bij en is zij minder dieren gaan opzetten, aldus eiseres.

4.1.

In een geval als het onderhavige waarin een boete is opgelegd rust de bewijslast dat sprake is van een overtreding, gelet op het vermoeden van onschuld, op het bestuursorgaan dat de boete heeft opgelegd. Volgens vaste jurisprudentie van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb)^[2], mag een bestuursorgaan in beginsel uitgaan van de bevindingen in een toezichtrapport, indien de controle is verricht en het rapport is opgemaakt door een hiertoe bevoegde toezichthouder en het rapport zelf geen grond biedt om aan de juistheid van de bevindingen te twijfelen. Een toezichthouder wordt geacht te beschikken over de benodigde expertise om het wettelijk geregelde toezicht te houden. Aan de bevindingen van een toezichthouder daarom niet lichtvaardig voorbij worden gegaan. Indien de bevindingen worden betwist, zal moeten worden onderzocht of er, gelet op de aard en inhoud van die betwisting, grond bestaat voor zodanige twijfel aan die bevindingen dat deze niet of niet volledig aan de vaststelling van de overtreding ten grondslag kunnen worden gelegd.

4.2.

Verder volgt uit vaste rechtspraak van de rechtbank^[3]en het CBb^[4]dat de wettelijke controles door het slachthuis op basis van de Regeling houders van dieren en die van de toezichthouder in het kader van artikel 2.53 van het Besluit houders van dieren verschillen.

Anders dan eiseres stelt, hoeft de NVWA-dierenarts bij zijn toezicht op dierenwelzijn niet exact de werkwijze te volgen die voor het slachthuis in de Regeling houders van dieren is voorgeschreven. Dit volgt niet uit de betreffende voorschriften van het Besluit houders van dieren en de Regeling houders van dieren en ook niet uit het van toepassing zijnde Werkvoorschrift. Wel is de wijze van scoren en de beoordeling van de resultaten zoals omschreven in het rapport van bevindingen gebaseerd op artikel 7b.5 van de Regeling houders van dieren, maar dat betekent niet dat de toezichthouder ook exact moet volgen wat in dat artikel is voorgeschreven; dat is immers gericht tot het slachthuis (of de controleur) en betreft een andere controle. Voor het slachthuis is voorgeschreven dat alleen rechtervoeten worden bekeken en dat dit op één en twee derde van het koppel wordt gedaan. De rechtbank acht niet noodzakelijk dat ook de toezichthoudend dierenarts zich hieraan exact houdt bij de beoordeling op slechte dierenwelzijnsomstandigheden. Bij de scores door het slachthuis gaat het immers om het vaststellen van een representatief jaargemiddelde, terwijl het scoren door de toezichthouder ziet op een heterdaad constatering.

4.3.

Het voorgaande neemt niet weg dat wel duidelijk moet zijn dat de bevindingen van de toezichthouder een (enigszins) representatief beeld geven van de dierenwelzijnsomstandigheden in de desbetreffende stal.^[5]Dat is naar het oordeel van de rechtbank in elk geval onvoldoende gewaarborgd indien tussen de twee tellingen niet een substantiële pauze zit. Uit het rapport van bevindingen volgt dat de toezichthouder om 6.15 uur 50 kuikens heeft beoordeeld en om 07.30 uur nog eens 50 kuikens heeft beoordeeld en daarbij heeft vastgesteld dat 87 % voetzoollaesies klasse 2 had. Gelet op de tijdspanne tussen beide tellingen vindt de rechtbank dit voldoende representatief voor de vaststelling dat in stal 3 van eiseres sprake was van slechte dierenwelzijnsomstandigheden.^[6]

4.4.

De rechtbank constateert met eiseres dat de beschrijving in het rapport van de concrete vaststelling dat 87 % van de dieren voetzoollaesie klasse 2 had, erg beknopt is. Het rapport bevat naast die vaststelling een algemene toelichting over de achtergrond, de oorzaken en de gevolgen van voetzoollaesies, maar mist een concrete omschrijving van de wijze waarop is geconstateerd dat bij 87 dieren sprake was van voetzoollaesies klasse 2, zoals visuele waarneming, het bevoelen van de voetzolen of het insnijden van de voetzolen.

Bij betwisting van de bevindingen kan een louter beperkte omschrijving van de concrete vaststelling door de toezichthouder ertoe leiden dat moet worden getwijfeld aan de conclusie dat geen passende maatregelen zijn genomen. In dit geval zijn echter bij het rapport van bevindingen foto’s gevoegd van de gecontroleerde pootjes die naar het oordeel van de rechtbank de in het rapport neergelegde bevindingen van de toezichthoudend dierenarts in voldoende mate ondersteunen. Op de foto’s is te zien dat de pootjes zijn gesorteerd en dat op het merendeel van de pootjes grote donkere plekken op de zolen zichtbaar zijn die passen bij een klasse 2 voetzoollaesie. Gelet op de beschrijvingen in het rapport die worden ondersteund door foto’s, en bij gebreke van een nadere, onderbouwde betwisting door eiseres, ziet de rechtbank in dit geval geen aanleiding voor twijfel aan de bevinding van de toezichthoudend dierenarts dat 87% van de gecontroleerde pootjes voetzoollaesies klasse 2 had.

4.5.

Gelet op deze hoge score van ernstige voetzoollaesies heeft verweerder terecht vastgesteld dat in stal 1 van eiseres sprake was van slechte dierenwelzijnsomstandigheden.^[7]

Daarmee staat naar het oordeel van de rechtbank voldoende vast dat eiseres naar aanleiding van de kennisgeving van 14 juni 2023 geen of onvoldoende passende maatregelen ter verbetering van het dierenwelzijn heeft genomen. Verweerder hoefde hiervoor geen controle bij eiseres te verrichten of na te gaan of en zo ja welke maatregelen eiseres heeft genomen. Ook hoeft verweerder niet de exacte oorzaak van de slechte dierenwelzijnsomstandigheden te achterhalen. Zoals het CBb heeft overwogen^[8]gaat het hier om een resultaatsverplichting. Een professioneel pluimveehouder, bijgestaan door een dierenarts, dient in staat te zijn om te bepalen welke maatregelen voor zijn bedrijf passend zijn zodat het dierenwelzijn wordt verbeterd. Voor zover eiseres na de kennisgeving maatregelen heeft genomen, hebben deze kennelijk niet geresulteerd in tenminste een zodanig niveau van dierenwelzijn dat een toezichthoudend dierenarts geen aanleiding (meer) vindt voor de conclusie dat sprake is van slechte dierenwelzijnsomstandigheden. Verweerder heeft dan ook terecht vastgesteld dat eiseres niet heeft voldaan aan de in artikel 2.53, eerste lid, van het Besluit houders van dieren opgenomen verplichting.

Hoogte en evenredigheid van de opgelegde boete

5. Nu verweerder terecht heeft vastgesteld dat eiseres de overtreding heeft begaan, was verweerder bevoegd^[9]om eiseres een boete op te leggen. Verweerder heeft eiseres een boete opgelegd van € 1.500,-. Dat is het standaardboetebedrag dat voor deze overtreding is vastgesteld.^[10]Eiseres heeft geen gronden gericht tegen de hoogte van de boete. Evenmin is de rechtbank gebleken van feiten of omstandigheden op grond waarvan verweerder de boete had moeten matigen dan wel had moeten afzien van de oplegging van een boete.

Conclusie en gevolgen

6. Het beroep is dus ongegrond.

7. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. P. Vrolijk, rechter, in aanwezigheid van mr. A.L. van der Duijn Schouten, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 19 maart 2026.

griffier rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.

Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het College van Beroep voor het bedrijfsleven, Postbus 20021, 2500 EA ’s-Gravenhage.

Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

BIJLAGE: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving

Wet dieren

Artikel 8.6, eerste lid, aanhef en onder a, onderdeel 1

In deze paragraaf wordt verstaan onder:

overtreding: gedraging die in strijd is met het bepaalde bij of krachtens:

1° de artikelen 2.2, negende en tiende lid, […]

Artikel 8.7

Onze Minister kan een overtreder een bestuurlijke boete opleggen.

Besluit houders van dieren

Artikel 2.53, eerste lid

Wanneer een dierenarts verbonden aan de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit, aan de houder en een ambtenaar als bedoeld in artikel 8.1, eerste lid, van de wet, gegevens heeft verstrekt met betrekking tot de dagelijkse mortaliteit, de gecumuleerde dagelijkse mortaliteit of de resultaten van de post mortem keuring die wijzen op slechte dierenwelzijnsomstandigheden, neemt de desbetreffende houder passende maatregelen ter verbetering van het dierenwelzijn.

Regeling houders van dieren

Artikel 7b.5, eerste, tweede, derde, vijfde en zesde lid

De houder die een bezettingsdichtheid van meer dan 39 kg/m2, maar ten hoogste 42 kg/m2 toepast, zorgt ervoor dat voor elk koppel in het slachthuis, of voor een voor de export bestemd koppel op het bedrijf ten hoogste vijf werkdagen voor het einde van de ronde, wordt vastgesteld in welke mate voetzoollaesies voorkomen.

Ten behoeve van de vaststelling, bedoeld in het eerste lid, wordt bij een aantal vleeskuikens van een koppel beoordeeld bij hoeveel dieren er

geen of een zeer kleine verkleuring zichtbaar is (klasse 0);

verkleuring maar geen diepe aantasting aanwezig is (klasse 1);

een laesie met aantasting van de opperhuid en onderhuidse ontsteking (klasse 2) aanwezig is.

De houder maakt afspraken met de exploitant van het slachthuis respectievelijk het bedrijf dat de vaststelling in de stal verricht, zodanig dat de vaststelling plaatsvindt:

bij het slachthuis:

1° door een daarvoor opgeleide medewerker, bij 100 kuikens van elk koppel, waarvan 50 kuikens direct na verwerking van ongeveer 30% van het koppel, en 50 kuikens direct na verwerking van ongeveer 60% van het koppel, met inachtneming van het protocol dat als bijlage 3 bij deze regeling is gevoegd, dan wel:

2° met gebruikmaking van een digitaal meetsysteem bij ten minste 70% van alle kuikens van elk koppel, overeenkomstig het protocol, dat is opgenomen in bijlage 4;

in de stal: ten hoogste 5 werkdagen voordat de laatste vleeskuikens worden weggeladen, door een daarvoor opgeleide controleur, bij 100 kuikens van elk koppel met inachtneming van het protocol dat als bijlage 5 bij deze regeling is gevoegd.

5. De in het eerste lid bedoelde houder verstrekt per koppel de gegevens waaruit de score blijkt binnen 30 dagen na de vaststelling aan de minister. De artikelen 7b.2, tweede lid, en 7b.8, tweede en derde lid, zijn van overeenkomstige toepassing.

6. De in het eerste lid bedoelde houder stelt na elk kalenderjaar een gemiddelde score voor het afgelopen jaar per stal vast op basis van de gegevens, bedoeld in het vijfde lid.

Bijlage 3, eerste, derde en vierde lid

1. Deze monitoring wordt uitgevoerd in het slachthuis waar het koppel vleeskuikens of het grootste deel ervan wordt geslacht.

3. 100 100 vleeskuikens per koppel (per stal) worden beoordeeld, waarvan 50 kuikens rond de verwerking van 30% van het koppel, en 50 kuikens rond de verwerking van 60% van het koppel.

3. 100 Alleen de rechter poot van elk vleeskuiken van de steekproeven wordt beoordeeld. Hiervoor worden de te monitoren poten van de slachtlijn gehaald en verzameld.

Boete voor pluimveehouder wegens onvoldoende maatregelen tegen ernstige voetzoollaesies