Conclusie
Nr. 00800/04
Mr. Vellinga
Zitting: 8 februari 2005
Conclusie inzake:
[verdachte]
1. Verdachte is door het Gerechtshof te 's-Gravenhage wegens medeplegen van handelen in strijd met art. 26 lid Pro 1(1) van de Wet wapens en munitie, meermalen gepleegd, veroordeeld tot negen maanden gevangenisstraf, waarvan zes maanden voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. Verder heeft het Hof ten aanzien van de inbeslaggenomen voorwerpen beslist als in het arrest vermeld.
2. Namens verdachte heeft mr. R.J. Baumgardt, advocaat te Spijkenisse, drie middelen van cassatie voorgesteld.
3. Het eerste middel is gericht tegen het bewijs van het voorhanden hebben.
4. De bewezenverklaring houdt kort gezegd in dat verdachte op 28 augustus 2001 tezamen en in vereniging met een ander of anderen verboden munitie voorhanden heeft gehad.
5. Uit de bewijsmiddelen blijkt onder meer het volgende.
- Verdachte is eigenaar van het pand [a-straat 1]A, B en C te [plaats]. In de nacht van 27 op 28 augustus 2001 was verdachte samen met de medeverdachte [medeverdachte], die van het pand 126B een sleutel had, in dit pand nadat het inbraakalarm was afgegaan.
- [medeverdachte] wist dat in het pand een legertas, twee of drie attachékoffers en een sporttas stonden en dat daar munitie in zat. Hij heeft deze samen met verdachte uit de woning gehaald en in de kofferbak van een auto, merk Chrysler, gezet.
- Inmiddels waren twee verbalisanten ter plaatse. Zij werden door een onbekend gebleven persoon op de Chrysler en de bestuurder daarvan gewezen. Toen zij de bestuurder, [medeverdachte], aanspraken reed deze met hoge snelheid weg. Na een achtervolging is de auto tegen een paal gereden. In de auto bevonden zich de tassen en koffers met daarin de verboden munitie.
- Bewijsmiddel 1a houdt als verklaring van verdachte nog in:
"[medeverdachte] () heeft mij op het allerlaatste moment verteld wat er in de tassen zat. Toen ik wist wat er in de tassen zat, wilde ik de spullen direct uit huis hebben. Je weet maar nooit met wapens, die brengen levens in gevaar."
Het Hof heeft ten aanzien van het bewijs de volgende overweging opgenomen.
"Op grond van de bewijsmiddelen - in onderlinge samenhang beschouwd - is het hof van oordeel dat de verdachte tezamen met zijn mededader(s) op 28 augustus 2001 gedurende een korte periode de munitie als genoemd in de bewezenverklaring voorhanden heeft gehad. De verdachte is zich - mede gelet op zijn verklaring vermeld onder 1a - bewust geweest genoemde handeling te hebben verricht ten aanzien van munitie in de zin van de Wet wapens en munitie."
6. Volgens het middel kan niet worden gezegd dat verdachte de munitie voorhanden heeft gehad, nu hij blijkens de gebezigde bewijsmiddelen de munitie uit zijn huis heeft verwijderd zodra hij van de aanwezigheid daarvan op de hoogte was gesteld.
7. Voor het bewijs van het voorhanden hebben als bedoeld in art. 26 lid 1 WWM Pro is vereist dat verdachte zich in meerdere of mindere mate bewust is geweest van de aanwezigheid van de munitie.(2) Verder dient er een zekere vorm van machtsuitoefening over het voorwerp te bestaan.(3) Uit de bewijsmiddelen blijkt dat verdachte door zijn mededader van de inhoud van de tassen en koffers op de hoogte is gebracht en dat hij die vervolgens zelf naar buiten heeft gedragen, zodat aan deze vereisten is voldaan.
8. Het middel zoekt kennelijk aansluiting bij de rechtspraak over situaties waarin verboden wapens en/of munitie zijn aangetroffen in het huis van een verdachte, terwijl overigens uit de bewijsmiddelen omtrent zijn bewustheid van die aanwezigheid niets of weinig valt af te leiden. Dat probleem speelt hier niet. Blijkens de bewijsmiddelen werd de verdachte zich van de aanwezigheid van de verboden munitie (pijnlijk) bewust.
9. In de grond van de zaak berust het middel op de opvatting dat wie munitie tegen wil en dank onder zich krijgt, die munitie niet voorhanden heeft in de zin van art. 26 lid 1 WWM Pro. Voor die uitleg biedt de wet geen steun. Daar komt nog bij dat als de verdachte de munitie ècht niet voorhanden had willen hebben hij niet de tassen met munitie had moeten afvoeren maar onmiddellijk de politie had moeten bellen om deze van zijn vondst op de hoogte te stellen.(4) De verdachte heeft om hem moverende redenen een andere keuze gemaakt. Omdat hem een andere weg openstond, is er geen reden hem voor zijn voorhanden hebben niet aansprakelijk te houden. 's Hofs oordeel behoefde, temeer nu op dit punt geen verweer is gevoerd, geen nadere motivering en het is niet onbegrijpelijk.
10. Het middel faalt.
11. Het tweede middel klaagt dat het Hof er in de strafmotivering aan is voorbijgegaan dat verdachte gevaar voor strafvervolging van zichzelf zou hebben doen ontstaan wanneer hij de politie, zoals het Hof wil, op de hoogte had gesteld van de munitie in de woning en maatregelen had genomen om verder vervoer van de munitie te voorkomen.
12. De strafmotivering luidt, voor zover hier van belang.
"Het onbevoegd voorhanden hebben van munitie levert een onaanvaardbaar groot risico voor de veiligheid van personen en munitie wordt in toenemende mate gebruikt bij het plegen van ernstige misdrijven met behulp van vuurwapens, vaak met ingrijpende gevolgen, en zij veroorzaken dan ernstig gevaar en hevige gevoelens van onveiligheid.
Het hof rekent het de verdachte in het bijzonder zwaar aan dat hij, toen hij op de hoogte kwam van de aanwezigheid van wapens en munitie in de door hem verhuurde woning, hij de politie niet heeft gewaarschuwd en geen maatregelen heeft genomen om verder vervoer van de munitie te voorkomen.
Het onbevoegd voorhanden hebben van munitie verdient daarom een scherpe strafrechtelijke reactie."
13. Het middel berust op de stelling dat de verdachte gevaar voor strafvervolging van zichzelf had doen ontstaan wanneer hij de politie op de hoogte had gesteld van de aanwezigheid van de munitie in de door hem verhuurde woning en maatregelen had genomen om verder vervoer van de munitie te voorkomen.
14. Blijkens de gebezigde bewijsmiddelen bevond de onderhavige munitie zich in een door de verdachte verhuurde woning en raakte de verdachte pas van de aanwezigheid van die munitie in die woning op de hoogte toen in de nacht van 27 op 28 augustus 2001 het inbraakalarm ging en [medeverdachte], die een sleutel van de woning had, verdachte op het allerlaatste moment, kennelijk het moment waarop deze op het punt stond de tassen met munitie uit de woning te halen, vertelde wat er in die tassen zat.
15. Het Hof verwijt de verdachte dat hij toen hij op de hoogte raakte van de aanwezigheid van de munitie, hij op dat moment niet meteen de politie heeft gebeld maar samen met [medeverdachte] de munitie uit de woning heeft gehaald zodat deze aan het oog van de mogelijk door het alarm gewaarschuwde politie verborgen bleef.
16. Anders dan het middel wil, valt niet in te zien dat de verdachte zich op dat door het Hof bedoelde moment door melding van de aanwezigheid van de munitie zou hebben blootgesteld aan gevaar voor strafvervolging. Het enkele op de hoogte raken van de aanwezigheid van munitie in een verhuurde woning brengt immers nog niet mee dat de verdachte deze voorhanden had. Dat geldt eveneens voor het in het kader van die melding verhinderen van verder vervoer van die munitie.
17. Het middel faalt dus bij gebrek aan feitelijke grondslag.
18. Het derde middel klaagt over de kwalificatie en de hoogte van de opgelegde straf. Het valt in twee klachten uiteen.
19. De eerste klacht behelst dat het Hof het bewezenverklaarde ten onrechte heeft gekwalificeerd als "meermalen gepleegd" en dat het Hof derhalve ten onrechte art. 57 Sr Pro heeft aangehaald als toepasselijke wetsbepaling.
Categorie III te weten:
- 200 scherpe pistoolpatronen van het kaliber 6,35 millimeter en
- 154 scherpe pistoolpatronen van het kaliber 7,62 millimeter Tokarev en
- oefenpatronen van het kaliber .38 Special en
- 20 scherpe revolverpatronen van het kaliber .44 Magnum en
- 95 geweerpatronen van het kaliber 7,62 x 39 millimeter
en
Categorie II onder 4 te weten:
- 120 scherpe revolverpatronen van het kaliber .38 Special, voorzien van expanderende deelmantelprojectielen, zijnde munitie die uitsluitend geschikt is voor vuurwapens van de Categorie II
en
Categorie II onder 3 te weten:
- een geweerpatroon van het kaliber 7,62 x 39 millimeter met een pantserdoorborend brandstichtend projectiel en
- een geweerpatroon van het kaliber 7,62 x 39 millimeter voorzien van een projectiel met lichtspoorsas,
zijnde munitie die uitsluitend geschikt is voor vuurwapens van de Categorie II."
21. Het middel voert aan dat het bewezenverklaarde, gelet op de tekst van art. 26 lid Pro 1 (oud) WWM, slechts een enkele overtreding van deze bepaling oplevert, zodat het Hof ten onrechte heeft geoordeeld dat verdachte dit feit meermalen heeft gepleegd en dat het Hof dus ten onrechte art. 57 Sr Pro heeft aangehaald als wettelijke bepaling waarop de oplegging van de straf is gegrond. Het middel wijst op de arresten HR 3 juni 1997, NJ 1997, 657 en HR 19 januari 1999, NJ 1999, 202.
22. In eerstgenoemd arrest overwoog de Hoge Raad:
"4.1. Ten laste van de verdachte is, voorzover voor de beoordeling van het tweede middel van belang, onder 3 bewezenverklaard dat:
"hij op 7 april 1995 te 's-Gravenhage (...) munitie van categorie III, te weten een aantal patronen van diverse kalibers voorhanden heeft gehad".
Het Hof heeft dit bewezenverklaarde gekwalificeerd als: "Handelen in strijd met artikel 26, eerste lid, Wet wapens en munitie, meermalen gepleegd".
4.2. Het middel betoogt dat het Hof het bewezenverklaarde voorhanden hebben van een aantal patronen van diverse kalibers ten onrechte heeft gekwalificeerd als zijnde "meermalen gepleegd" omdat ingevolge de definitiebepaling van art. 1 Wet Pro Wapens en Munitie het begrip "munitie" dient te worden opgevat als een verzamelbegrip.
4.3. Art. 1, aanhef en eerste lid onder 4°, (oud) WWM bepaalt:
"1. In deze wet wordt verstaan onder:
(...)
4°. munitie: patronen en andere voorwerpen, bestemd of geschikt om een projectiel of een giftige, verstikkende, weerloosmakende, traanverwekkende of soortgelijke stof door middel van een schietwapen af te schieten of te verspreiden, alsmede projectielen, bestemd om afgeschoten te worden door middel van een schietwapen, waarvan de werking niet berust op een natuurkundig proces; koolzuurgascapsules, bestemd voor gebruik als drijflading in schietwapens worden hiertoe niet gerekend."
4.4. Het Hof heeft het bewezenverklaarde voorzover inhoudende dat de verdachte "munitie van categorie III, te weten een aantal patronen van diverse kalibers, voorhanden heeft gehad" gekwalificeerd als het meermalen plegen van het in art. 26, eerste lid, (oud) WWM strafbaar gestelde feit. Ingevolge laatstgenoemde wetsbepaling is het verboden munitie van de categorieën II en III voorhanden te hebben en in art. 55, eerste lid, (oud) WWM wordt het handelen in strijd met die bepaling strafbaar gesteld. Nu zowel één patroon als een aantal patronen van de bewezenverklaarde categorie als munitie van categorie III in de zin van de WWM kan worden aangemerkt levert de bewezenverklaarde overtreding van het in art. 26, eerste lid, (oud) WWM vervatte verbod slechts één bij art. 55, eerste lid, (oud) WWM strafbaar gesteld feit op.
4.5. Het middel dat zich richt tegen deze kwalificatie is derhalve terecht voorgesteld."
23. Anders dan in het hiervoor aangehaalde arrest van de Hoge Raad(5) is in het onderhavige geval geen sprake van munitie, behorende tot één categorie, maar van munitie behorende tot twee verschillende categorieën. Hier is immers bewezenverklaard het voorhanden hebben van munitie als bedoeld in de categorieën II onder 3°, II onder 4° en III van art. 2 lid 2 WWM Pro.
24. In De Wet Wapens en Munitie, een strafrechtelijk commentaar(6) wordt opgemerkt: "Niet geheel duidelijk is, hoe het voorhanden hebben van een aantal patronen diende te worden gekwalificeerd. Verdedigd kan worden dat 'munitie' een verzamelbegrip is, zodat de overtreding slechts eenmaal is gepleegd." Daarbij wordt gewezen op de conclusie bij HR 31 mei 1977, NJ 1978, 387 en de overwegingen in HR 26 maart 1985, NJ 1985, 765, die, in dezelfde richting zouden gaan. Maar daar wordt aan toegevoegd: "In HR 24 november 1987, NJ 1988, 665 lijkt echter van een andere opvatting te worden uitgegaan."
25. De onderverdeling van verboden munitie in categorieën hangt samen met de mate van gevaar die van de in de verschillende categorieën opgenomen wapens en munitie uitgaat en de daaruit voortvloeiende mate van onwenselijkheid dat die zich in handen van particulieren bevinden. In categorie II zijn ingedeeld de wapens en munitie die niet alleen geheel gereglementeerd zijn, maar die nimmer in handen van particulieren mogen komen.(7) Als voorbeelden van wapens van categorie II noemt de MvT kanonnen, houwitzers, vuurmonden, mortieren, antitankwapens, raketlanceerwapens, een vuurwapens zonder terugstoot. Oorlogstuig dus. Als onder die categorie te begrijpen soorten munitie worden genoemd bommen en molotovcocktails.(8) Daaraan zijn bij wetswijziging van 27 januari 1994 ter implementatie van Europese regelgeving toegevoegd de huidige subcategorieën onder 3° en 4°.(9)
26. Geldt voor de munitie van categorie II dat die onder geen beding, ook niet na verleend verlof, in handen van particulieren mag komen, voor de munitie van categorie III ligt dat anders. Deze munitie mag een particulier, nadat hem daartoe verlof is verleend, onder zich hebben.(10) Dit verschil vertaalt zich ook in de strafbaarstellingen met betrekking tot deze twee categorieën munitie; zie de art. 24, 26 lid 3, 28 en 33 lid 2 jo. 54 WWM.
27. Het strookt dus met het systeem van de WWM en met de achterliggende bedoeling van de wetgever dat het voorhanden hebben van munitie van verschillende categorieën evenzovele strafbare feiten oplevert. Daarom meen ik dat het Hof zonder blijk te geven van een onjuiste rechtsopvatting het voorhanden hebben van munitie van de categorieën II en III heeft kunnen aanmerken als afzonderlijke strafbare feiten en dus terecht art. 57 Sr Pro heeft aangehaald als toepasselijke wetsbepaling.
28. De onderhavige zaak komt in zoverre overeen met HR 24 november 1987, NJ 1988, 665, dat de Hoge Raad in het kwalificeren als overtreding van art. 3 Vuurwapenwet Pro 1919, meermalen gepleegd, van het voorhanden hebben van vijf gaspatronen, een aantal losse flodders en een (groot) aantal patronen geen reden zag tot ambtshalve ingrijpen, mogelijk omdat het hier om verschillende soorten munitie ging.(11)
29. Het oordeel van het Hof is niet in strijd hetgeen de Hoge Raad overwoog in het door het middel genoemde arrest van 19 januari 1999, NJ 1999, 249. Aan dit arrest lag ten grondslag een bewezenverklaring inhoudende dat de verdachte telkens meer dan 30 gram hennep voorhanden had gehad. Dat was gekwalificeerd als het meermalen overtreden van het in art. 3 onder Pro C van de Opiumwet neergelegde verbod. Uit de bewijsmiddelen bleek dat een kwekerij met hennepplanten en een tas met 136 gram verwerkte hennep was aangetroffen. De Hoge Raad oordeelde dat het Hof dit gedrag terecht had gezien als het meermalen plegen van dit strafbare feit, aangezien de verdachte zowel meer dan 30 gram hennep in de vorm van hennepplanten als meer dan 30 gram verwerkte hennep voorhanden had gehad.
30. De eerste klacht van het middel faalt.
31. De tweede klacht van het middel houdt in dat het Hof, voor het geval het Hof terecht art. 57 lid 1 Sr Pro heeft toegepast, het Hof het in het tweede lid van die bepaling opgenomen voorschrift heeft veronachtzaamd.
32. Uit hetgeen hiervoor is uiteengezet ten aanzien van de eerste klacht van het middel volgt dat het Hof terecht art. 57 lid 1 Sr Pro heeft toegepast.
33. Ingevolge het bepaalde in art. 55 lid Pro 1 (oud) WWM, zoals deze bepaling luidde van 15 november 2000 tot 9 augustus 2004, wordt overtreding van het in art. 26 lid Pro 1 (oud) WWM neergelegde verbod op voorhanden hebben van munitie van categorie II en categorie III gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de derde categorie. Art. 57 lid 2 Sr Pro schrijft voor dat in geval van meerdaadse samenloop het maximum van de ten aanzien van de 'samenlopende' strafbare feiten op te leggen straf de som van de hoogste op die feiten gestelde straffen beloopt, maar niet meer dan een derde boven het hoogste maximum.
34. Dit betekent dat in dit geval ten hoogste drie maanden plus een derde daarvan, dus vier maanden gevangenisstraf had mogen worden opgelegd. Het Hof heeft een gevangenisstraf opgelegd van negen maanden, waarvan zes voorwaardelijk. Het Hof heeft dus een hogere straf opgelegd dan de wet toestaat. De tweede klacht is terecht voorgesteld.
35. Het middel slaagt ten dele.
36. Het eerste en het tweede middel kunnen worden afgedaan met de in art. 81 RO Pro bedoelde motivering.
37. Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen waarop het bestreden arrest zou dienen te worden vernietigd.
38. Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak voor wat betreft de strafoplegging, tot terugwijzing in zoverre naar het Hof dan wel tot verwijzing in zoverre naar een aangrenzend Hof om in zoverre op het bestaande hoger beroep opnieuw te worden berecht en afgedaan, alsmede tot verwerping van het beroep voor het overige.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Het Hof heeft hier verzuimd te vermelden "(oud)". De Hoge Raad kan de kwalificatie verbeterd lezen.
2 Zie onder meer HR 17 november 1998, NJ 1999, 152;; HR 26 januari 1999, NJ 1999, 537.
3 TK 1994-1995, 24107, nr. 5, p.11-12; De Jong/Krabbe, De Wet wapens en munitie, p. 82-88, en de daar aangehaalde rechtspraak.
4 Zie voor een situatie waarin men mogelijk tegen wil en dank in het bezit is geraakt van een gestolen laptop HR 13-05-2003, NJ 2003, 460; dan wordt, wil men zich niet aan schuldheling bezondigen, gevergd onmiddellijk een onderzoek te doen naar hetgeen op het gestolen zijn van een laptop, zoals de daarin aangetroffen creditcard.
5 Zie ook HR 1 december 1998, nr. 109.411: 131 patronen kunnen tezamen als munitie van categorie III in de zin van de Wet Wapens en Munitie worden aangemerkt en het voorhanden hebben daarvan levert dus één strafbaar feit op.
6 De Wet Wapens en Munitie, een strafrechtelijk commentaar, onder redactie van D.H. de Jong en H.G.M. Krabbe, deel 9 van de serie Facetten van strafrechtspleging, Samsom H.D. Tjeenk Willink, Alphen aan den Rijn 1989.
7 TK 1976-1977, 14413, nrs. 1-3, p. 24.
8 TK 1976-1977, 14413, nrs. 1-3, p. 25.
9 Stb. 1994, 84.
10 Art. 28 lid 1 WWM Pro.
11 Aldus De Jong/Krabbe, a.w., p. 106. Daarbij teken ik aan dat de Vuurwapenwet geen verdeling over verschillende categorieën wapens en munitie kende, zij het dat de wet Wapens en Munitie voorzag in hetgeen werd geregeld door de Vuurwapenwet, de Wapenwet en de Wet tot wering van Ongewenste Handwapenen waarin dus een zekere verdeling in categorieën besloten lag. Zie over de geschiedenis van de totstandkoming van de Wet wapens en Munitie het hiervoor aangehaalde werk De Wet Wapens en Munitie.