ECLI:NL:RBOVE:2026:1663

Uitspraak

RECHTBANK OVERIJSSEL

Zittingsplaats Zwolle

Bestuursrecht

zaaknummer: ZWO 24/1252

uitspraak van de enkelvoudige kamer van in de zaak tussen

[eiser] , uit [woonplaats] , eiser

gemachtigde: mr. H. Tadema,

de Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

gemachtigde: W. Prins.

Samenvatting

In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiser tegen de herziening en terugvordering van een toeslag die eiser op zijn WIA-uitkering ontving. Het zwaartepunt in het onderzoek heeft gelegen bij het informatiesysteem ResaFasa van het UWV. Bij zogenoemd “lijstwerk” door het UWV is geconstateerd dat eiser nog over andere inkomsten kon beschikken, waarover hij het UWV niet had geïnformeerd. Dit heeft geresulteerd in een terugvordering.
De rechtbank is van oordeel dat het UWV onvoldoende heeft gemotiveerd waarom er in dit geval geen dringende redenen aanwezig zijn om van terugvordering af te zien. Maar de rechtbank acht de terugvordering op zichzelf gerechtvaardigd en laat deze daarom in stand.

Wat aan de procedure vooraf ging

1.1.

Eiser is per 30 juli 2011 in aanmerking gebracht voor een loongerelateerde uitkering op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA) op basis van 100% arbeidsongeschiktheid. Omdat zijn totale inkomen lager is dan het voor hem geldende sociaal minimum, is hij met ingang van dezelfde datum ook in aanmerking gebracht voor een toeslag op grond van de Toeslagenwet (TW) naar de norm voor een gehuwde. In het toekenningsbesluit is onder meer vermeld dat wijzigingen doorgegeven moeten worden en dat dit ook geldt voor wijzigingen in de inkomsten van een eventuele partner. Vanaf 1 juli 2018 ontvangt eiser een IVA-uitkering met een (aangepaste) toeslag.

1.2.

In augustus 2023 heeft het UWV een signaal ontvangen naar aanleiding waarvan het UWV kennis heeft verkregen van ontvangst van een arbeidsongeschiktheidspensioen van het ABP door eiser.

1.3.

Bij besluit van 14 september 2023 heeft het UWV de toeslagen vervolgens verlaagd, met ingang van respectievelijk 1 januari 2021, 1 juli 2021, 1 januari 2022, 1 juli 2022, 1 januari 2023 en 1 juli 2023, vanwege het arbeidsongeschiktheidspensioen van het ABP dat eiser vanaf 1 januari 2021 ontving. Tevens vorderde het UWV in datzelfde besluit een bedrag van € 8.774,61 bruto terug van eiser, wegens te veel ontvangen toeslag over de periode van 1 januari 2021 tot en met 31 juli 2023.

1.4.

Eiser heeft het bedrag van de terugvordering al voldaan.

Procesverloop

2.1.

Met het besluit van 8 december 2023 op het bezwaar van eiser is het UWV bij het besluit van 14 september 2023 gebleven. Tegen dit besluit (hierna: het bestreden besluit) heeft eiser een beroepschrift ingediend.

2.2.

Het UWV heeft hierop een verweerschrift en een aanvullend verweerschrift ingediend.

2.3.

De rechtbank heeft het beroep op 27 november 2024 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van het UWV.

2.4.

De zaak is aangehouden teneinde het UWV in de gelegenheid te stellen meer informatie te verstrekken over het verkregen signaal uit het systeem ResaFasa.

2.5.

Het UWV heeft bij brief van 23 januari 2025 de gevraagde informatie verstrekt.

2.6.

Vervolgens heeft de rechtbank bij brief van 16 mei 2025 het voornemen kenbaar gemaakt om de zaak opnieuw op zitting te behandelen, met het verzoek aan het UWV om voorafgaande aan de zitting nog een aantal vragen te beantwoorden.

2.7.

Het UWV heeft bij brief van 10 juli 2025 de vragen beantwoord. De rechtbank heeft het beroep op de zitting van 17 december 2025 opnieuw behandeld. Eiser, zijn gemachtigde en de gemachtigde van het UWV waren hierbij aanwezig.

Standpunten van partijen

Het standpunt van het UWV

3.1.

Het UWV heeft eisers recht op toeslag over de periode 1 januari 2021 tot en met 31 juli 2023 herzien in verband met het door eiser van het ABP ontvangen aanvullende arbeidsongeschiktheidspensioen. Hij moet als gevolg van de herziening een bedrag van € 8.774,61 bruto aan het UWV terugbetalen. Het UWV baseert zich op artikelen 11a lid 2 en 20 van de TW en artikel 3 van Pro de Beleidsregels schorsing, opschorting, intrekking en herziening uitkeringen 2006. Eiser ontving al vanaf 2011 een uitkering met een aanvullende toeslag op grond van de TW. Vanaf 1 januari 2021 ontving hij daar bovenop maandelijks een aanvullend arbeidsongeschiktheidspensioen zonder het UWV daarover te informeren, terwijl hij toen ook een bedrag ineens aan aanvullend arbeidsongeschiktheidspensioen over de jaren vóór 2021 heeft ontvangen. Eiser wist of had kunnen weten dat hij het UWV van zijn inkomen op de hoogte had moeten brengen. Dat heeft hij niet gedaan.

Volgens het UWV had eiser uit de door hem vanaf 2011 ontvangen beslissingen over zijn recht op toeslag kunnen afleiden dat hij het UWV moest informeren over wijzigingen in zijn financiële situatie en ook dat het door hem ontvangen pensioen van belang zou zijn voor zijn recht op of de hoogte van de toeslag. Eiser is meermalen gevraagd om wijzigingen over zijn inkomen of over zijn financiële situatie door te geven. Volgens het UWV is nergens uit gebleken dat eiser het aanvullend pensioen niet aan het UWV kon melden. Er zijn volgens het UWV geen uitzonderlijke omstandigheden om een dringende reden aan te nemen die maken dat het UWV niet tot terugvordering over zou moeten gaan.

Standpunt eiser

3.2.

Hoewel eiser in zijn beroepschrift nog heeft aangevoerd dat zijn uitkering pas in 2023 met € 170,- omhoog ging en dat het besluit over de jaren 2021 en 2022 daarom niet juist is, heeft hij tijdens de zitting gesteld dat de berekening van het UWV wel klopt.
Eiser is het vooral niet eens met de terugvordering. Ter zitting heeft hij aangevoerd, dat onduidelijk is hoe de toekenning van het pensioen door het ABP bij het UWV bekend is geworden. Eiser veronderstelt dat het ABP het UWV heeft geïnformeerd over de uitkering van het arbeidsongeschiktheidspensioen en stelt dat het UWV in ieder geval eerder op de hoogte had kunnen zijn van het aanvullende arbeidsongeschiktheidspensioen, bijvoorbeeld door het raadplegen van Suwinet. Eiser meent dat het UWV te lang heeft stilgezeten en dat er daarom nu dringende redenen bestaan om af te zien van de terugvordering van een bedrag van € 8.774,61 bruto. Eiser heeft ook nog huurtoeslag en zorgtoeslag moeten terugbetalen. Het UWV heeft onvoldoende uitgelegd, waarom deze terugvordering in dit geval niet onevenredig is.

Beoordeling door de rechtbank

4.1.

Het besluit tot het herzien en terugvorderen van toeslag is een voor eiser belastend besluit. Daarom rust de bewijslast om aannemelijk te maken dat aan de voorwaarden voor intrekking is voldaan in beginsel op het UWV.

4.2.

Niet bestreden is dat het UWV de pensioenuitkering van het ABP heeft kunnen kwalificeren als ‘overig inkomen’ in de zin van artikel 2:4, eerste lid, sub m, van het Aib (Algemeen inkomensbesluit socialezekerheidswetten).

4.3.

Eiser ontving een WIA-uitkering met een aanvullende toeslag op grond van de TW. Eiser is als ontvanger van die toeslag op grond van artikel 12, eerste lid, van de TW gehouden om alle feiten en omstandigheden – waarvan het duidelijk is dat deze van invloed kunnen zijn op onder meer het recht op en de hoogte van de toeslag – aan het UWV te melden (inlichtingenplicht). In de besluiten die eiser over zijn recht op toeslag heeft ontvangen is eiser ook gewezen op die inlichtingenplicht. Eiser heeft echter niet aan het UWV doorgegeven dat hij vanaf januari 2021 maandelijks een aanvulling van het ABP ontving. Eiser heeft niet (gemotiveerd) bestreden dat hij het UWV hierover had moeten informeren.

4.4.

Voor zover eiser in zijn beroep betwist dat hij eerder dan in 2023 wist van het ontvangen arbeidsongeschiktheidspensioen van het ABP, verwerpt de rechtbank die grond. Eiser heeft erkend dat hij in 2021 een bedrag ineens heeft ontvangen over de voorgelegen jaren. Dat ging om een aanzienlijk bedrag dat hem niet kan zijn ontgaan. Voor de hand ligt dat hij daarna maandelijks een bedrag van het ABP heeft ontvangen. Eiser heeft niet betwist dat het UWV hem regelmatig heeft geïnformeerd over zijn inlichtingenplicht. De rechtbank is daarom van oordeel, dat eiser het UWV al vanaf 2021 had moeten informeren over het pensioen van het ABP. Hij heeft die inlichtingenplicht geschonden.

4.5.

Omdat eiser de inlichtingenplicht heeft geschonden en als gevolg daarvan ten onrechte toeslag heeft ontvangen, was het UWV op grond van artikel 11a van de Toeslagenwet (TW) gehouden de toeslag vanaf 1 januari 2021 te herzien. Hieruit vloeit voort dat het UWV op grond van artikel 20 TW Pro verplicht was de ten onrechte verleende toeslag tot een bedrag van € 8.774,61 terug te vorderen. Dit bedrag wordt niet bestreden.

4.6.

Het UWV kan besluiten om van herziening en terugvordering af te zien als er sprake is van een dringende reden. De Centrale Raad van beroep^[1]heeft de uitleg van de dringende reden verruimd. De CRvB ziet het begrip dringende reden als een open norm waarbinnen het UWV – als een betrokkene, zoals in dit geval, feiten en omstandigheden heeft aangevoerd, die maken dat volgens betrokkene sprake is van een dringende reden – alle relevante feiten en omstandigheden zodanig moet afwegen dat die afweging een toetsing aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur kan doorstaan, tegenover het uitgangspunt dat wat ten onrechte is ontvangen in beginsel moet worden terugbetaald. Daarbij moet niet alleen rekening worden gehouden met de gevolgen van de herziening en terugvordering, maar ook met de oorzaak daarvan.

4.7.

Voor zover de beroepsgronden daartoe aanleiding geven, zal de bestuursrechter een herzienings- of terugvorderingsbesluit dat een dergelijke belangenafweging bevat, voortaan toetsen op geschiktheid, noodzakelijkheid en evenwichtigheid, waarbij de uitkomst niet onevenredig mag zijn. Als uitgangspunt geldt daarbij dat de wetgever heeft gekozen voor een systeem van verplichte herziening en terugvordering, indien achteraf blijkt dat een recht op uitkering niet op de juiste wijze is vastgesteld.

4.8.

In deze zaak heeft eiser een beroep gedaan op aanwezigheid van dringende redenen om (geheel of gedeeltelijk) van terugvordering af te zien. In verband daarmee is in deze zaak het zwaartepunt van het onderzoek komen te liggen op de manier waarop het UWV kennis heeft gekregen van het arbeidsongeschiktheidspensioen dat eiser van het ABP heeft ontvangen. Daarover overweegt de rechtbank het navolgende.

4.8.1.

Het UWV heeft in het aanvullend verweerschrift gesteld, dat zij in augustus 2023 een signaal heeft ontvangen, naar aanleiding waarvan kennis is verkregen over de ontvangst van een arbeidsongeschiktheidspensioen van ABP door eiser. Ter zitting heeft het UWV aangevuld dat het om een signaal ging met nummer 178, dat oppopte in het systeem van ResaFasa. De rechtbank heeft daarop verzocht hierover nadere informatie te verstrekken, mede met het oog op mogelijk gebruik van algoritmen.

4.8.2.

Daarop heeft het UWV uitgelegd, dat ResaFasa een systeem van UWV is, waarmee uitkeringen op grond van de Wet WIA, WAO, WAZ, Wajong worden beheerd en ook de TW-uitkering als die van toepassing is als aanvulling op één van deze uitkeringen. Met beheren wordt bedoeld: het vaststellen van recht, hoogte en duur van de uitkering. Veranderingen in recht, hoogte en duur van de uitkering kunnen getriggerd worden door:

Wijzigingen, die betrokkene doorgeeft, of
Wijzigingen, die UWV doorkrijgt (na een uitvraag of een signaal vanuit een administratie, ook wel abonnement genoemd) bij ketenpartners of andere systemen bij UWV, of
Signalen, die ResaFasa zelf genereert op basis van al bekende gegevens (denk aan bijvoorbeeld geboortedatum voor het bepalen van het einde uitkering van de uitkering indien betrokkene de pensioengerechtigde leeftijd bereikt).

Het signaal 178 komt voort uit een abonnement op de polisadministratie. Dit houdt verband met nieuwe inkomsten in de polisadministratie.

4.8.3.

Maar anders dan het UWV in het aanvullend verweerschrift heeft toegelicht, heeft het UWV daarna gesteld dat in de situatie van eiser géén sprake blijkt te zijn geweest van een signaal 178. Het blijkt te zijn gegaan om een aanpassing van het systeem ten aanzien van cliënten met een partner. Het burgerservicenummer van de partner diende in ResaFasa ingevuld te worden. Bij eventuele toekomstige inkomsten van de partner kunnen die in ResaFasa worden gesignaleerd. Deze gewijzigde presentatie van de feiten gaf de rechtbank vervolgens aanleiding tot het stellen van nadere vragen en een nieuwe behandeling ter terechtzitting.

4.8.4.

In de beantwoording van deze nadere vragen heeft het UWV de rechtbank als volgt geïnformeerd, geparafraseerd weergegeven:
Voorafgaande aan het verweerschrift is aan de uitkeringsafdeling van het UWV gevraagd hoe en wanneer zij hebben ontdekt dat eiser een arbeidsongeschiktheidspensioen genoot. Daarop kwam van de uitkeringsafdeling het volgende antwoord;
“Nav abonnementsservice ivm mogelijke inkomsten partner blijkt dat cliënt zelf AOP krijgt sinds 01-01-2021".

Het signaal 178 is ten onrechte aangevoerd als aanleiding voor de korting. Dit is gebeurd na interne vraagstelling aan, naar de rechtbank begrijpt, een medewerker van de uitkeringsafdeling van het UWV, waarin is gevraagd om een nadere specificering van het signaal. In reactie op die vraagstelling heeft de medewerker van de uitkeringsafdeling aangegeven, dat voor een arbeidsongeschiktheidspensioen tegenwoordig het signaal 178 verschijnt, dat dit voortkomt uit de abonnementenservice en betekent dat er nieuwe inkomsten in de polisadministratie staan. De afhandeltermijn van het signaal is dan 30 dagen. Naar aanleiding van deze informatie is het UWV er in eerste instantie vanuit gegaan dat het signaal 178 aanleiding was geweest voor controle van de WIA-uitkering en de toeslag van eiser. Maar naar aanleiding van de eerste vragen van de rechtbank over het signaal uit het systeem ResaFasa, is de uitkeringsafdeling van het UWV opnieuw bevraagd en toen bleek signaal 178 geen rol te spelen. De uitkeringsafdeling meldt dan dat sprake is geweest van een lijst van cliënten met partner waarvan het BSN van de partner in ResaFasa ingevuld diende te worden, zodat bij eventuele toekomstige inkomsten van de

partner er in ResaFasa een signaal kan opkomen. Er is bij dit zogenoemde “lijstwerk” ook direct in de polisadministratie gekeken naar actuele inkomsten van eiser en zijn echtgenote. Die controle vond plaats om te bekijken of de actuele uitkering van eiser nog aansloot bij zijn persoonlijke situatie. Dat heeft geleid tot de constatering van het door eiser genoten arbeidsongeschiktheidspensioen. Deze aanpassing van het systeem vond plaats om op een later moment via een systeemsignaal geïnformeerd te worden over inkomsten van partners van uitkeringsgerechtigden van het UWV, die aldus eerder kunnen worden onderkend en onverschuldigde betalingen kunnen worden voorkomen.

4.9.

Eiser heeft naar aanleiding van deze informatie van het UWV betwijfeld of het UWV toch niet al eerder over het BSN van de partner van eiser beschikte, omdat zij al vanaf 2013 zijn partner is en er procedures over zijn gevoerd. Er is volgens eiser al heel lang sprake van koppeling van verschillende systemen en het UWV raadpleegt regelmatig Suwinet. Eiser handhaaft zijn standpunt dat het UWV al eerder van het aanvullend arbeidsongeschiktheidspensioen van het ABP op de hoogte had kunnen zijn. Daartegenover is het eigen aandeel van eiser in het ontstaan van de situatie gering. Hij is het zich niet bewust geweest dat hij het moest melden, maar heeft de inkomsten niet aan het zicht onttrokken. Dus terugvordering is in dit geval onevenredig.

4.10.

De rechtbank is van oordeel dat het UWV de rechtbank voldoende overtuigend heeft geïnformeerd waarom het UWV niet eerder dan in 2023 op de hoogte was eisers arbeidsongeschiktheidspensioen van het ABP. Het mag zo zijn, zoals eiser stelt, dat het UWV al langer bepaalde informatiesystemen koppelt, maar dat maakt niet ongeloofwaardig dat het UWV pas in 2023 bezig is geweest om de uitkeringsgerechtigden met een toeslag te koppelen aan de inkomensgegevens van hun partners. Dat bij de uitvoering van dat “lijstwerk” ook de polisadministratie van eiser is geverifieerd is evenmin onaannemelijk. Daarnaast geldt dat het wettelijke systeem uitgaat van de inlichtingenverplichting van de burger en niet van een “alziend oog” van de overheid. Dat de mogelijkheid bestaat om systemen aan elkaar te koppelen betekent nog niet dat dat ook steeds moet of mag gebeuren. De rechtbank is van oordeel dat dat het UWV in dit geval, nadat het UWV in 2023 op de hoogte raakte van de overige inkomsten van eiser, met voldoende voortvarendheid is overgegaan tot herziening van de toeslagen.

4.11.

Daar staat tegenover dat eiser zijn inlichtingenverplichting niet is nagekomen, terwijl hem, door het bedrag ineens dat hij ontving, opgevallen moet zijn dat aan zijn inkomstenkant iets is gewijzigd wat hij moest melden. Dat bedrag ineens had betrekking op de jaren vóór 2021. Over die jaren zijn zijn toeslagen niet herzien. Afgezien van de vraag of dit juridisch anders had gekund of gemoeten, moet het voor eiser toch in ieder geval als een meevaller worden beschouwd, dat de toeslagen over de periode vóór 2021 niet zijn herzien en teruggevorderd. Uit dat bedrag ineens aan achterstallige arbeidsongeschiktheidspensioen van het ABP heeft eiser het bedrag van de terugvordering inmiddels geheel aan het UWV kunnen voldoen. Hieruit trekt de rechtbank de conclusie dat de financiële gevolgen van de terugvordering niet ontoelaatbaar of onevenredig zijn geweest.

4.12.

De rechtbank is wel van oordeel dat het UWV in het bestreden besluit niet gemotiveerd heeft beslist op de hiervoor bedoelde belangenafweging, hoewel de gronden van bezwaar daar wel aanleiding voor gaven. Waar eiser als beroepsgrond heeft aangevoerd dat het UWV het bestreden besluit onvoldoende heeft gemotiveerd, heeft hij een punt. In zoverre is het beroep dan ook gegrond. De rechtbank ziet evenwel aanleiding om het besluit van het UWV op grond van artikel 6:22 Awb Pro in stand te laten, omdat de belangenafweging in dit geval, zoals hiervoor overwogen, niet anders dan in het nadeel van eiser kan uitvallen en eiser dus door het motiveringsgebrek niet is benadeeld.

Conclusie en gevolgen

5. Het beroep is ongegrond en het besluit van het UWV blijft in stand. Gelet op de toepassing van artikel 6:22 van Pro de Awb veroordeelt de rechtbank het UWV in de proceskosten van eiser. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (2 punten voor het verschijnen op twee zittingen, met een waarde per punt van € 934,- en wegingsfactor 1). Het UWV moet ook het door eiser betaalde griffierecht vergoeden.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- veroordeelt het UWV in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,-;

- bepaalt dat het UWV het griffierecht van € 51,- aan eiser vergoedt.

Deze uitspraak is gedaan door mr. F. Koster, rechter, in aanwezigheid van mr. F. Ernens, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.

Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan de Centrale Raad van beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht.

Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Centrale Raad van Beroep vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Beoordeling herziening en terugvordering toeslag op WIA-uitkering wegens niet gemelde pensioeninkomsten