Uitspraak
RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
uitspraak van de meervoudige kamer van 7 juli 2017 in de zaak tussen
[eiser] , te [woonplaats] , eiser(gemachtigden: mr. M.J. van Noort en mr. H.P. Olthof),
het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Leusden,
Procesverloop
Overwegingen
Eiser heeft in zijn inleidende verzoeken aan de gemeenten verzocht om verstrekking van alle nieuwsberichten binnen de gemeenten, inclusief de daarbij behorende publicatiedata, afbeeldingen, verantwoordelijke afdeling, doelgroep (in- of extern) en andere metadata.
Verzocht is om de gegevens te genereren in een overzichtelijk formaat. Bij voorkeur wil eiser de informatie in een open formaat, zoals een database, sml-bestand, JSON-formaat of SQLite-bestand. De data moet eenvoudig te migreren zijn tussen systemen. Eiser heeft ter zitting toegelicht dat hij een website wil bouwen met gemeentelijk nieuws. Zijn doel is een platform te creëren waarop nieuwsberichten inzichtelijk zijn en blijven. Hij wil de nieuwsberichten van gemeenten die over hetzelfde onderwerp gaan, kunnen linken aan elkaar.
4. Instellingen kunnen niet langer volstaan met het langs elektronische weg beschikbaar stellen van de informatie maar hebben een inspanningsverplichting om de informatie in een open en machineleesbaar formaat aan te bieden en gebruik te maken van open standaarden.” (p. 2 en 3)
De nieuwsberichten zijn op de website en de genoemde sociale media namelijk wel elektronisch beschikbaar, maar niet (zonder meer) in een open en machinaal leesbaar formaat. Met een enkele verwijzing naar de RSS-feed wordt, zoals hierna zal worden toegelicht, niet zonder meer voorzien in de verstrekking van de oudere nieuwberichten die, zoals hiervoor is afgebakend, ook onder het verzoek van eiser vallen.
Ook de gemeenten die gebruik maken van de cms van de SIMgroep kunnen de gevraagde informatie aan eiser via een RSS-feed verstrekken. Ter zitting heeft [A] toegelicht dat eiser hierbij gebruik moet maken van een ‘tool’. Met deze ‘tool’ kan eiser de nieuwsberichten uit de RSS-feed downloaden. Eiser heeft bevestigd dat de berichten op deze manier in het vereiste formaat kunnen worden aangeleverd, namelijk in een open machinaal leesbaar bestand.
De RSS-feed vormt dus ook hier de basis voor de gevraagde verstrekking van nieuwsberichten. Hier geldt ook een extra voorwaarde, namelijk dat alle nieuwsberichten door de gemeenten op actief moeten worden gezet, zodat eiser toegang heeft tot die nieuwsberichten en er geen berichten in een archief kunnen blijven "hangen" of op "in bewerking" zijn gezet, terwijl het eigenlijk gaat om definitieve berichten die in de ogen van de gemeente inmiddels achterhaald zijn. De berichten zijn, als aan die voorwaarden is voldaan, vervolgens machinaal te lezen, zodat aan de vereisten wordt voldaan.
De rechtbank ziet echter geen aanleiding om eiser hiertoe in de gelegenheid te stellen, omdat zij de vraag hoe de software is gemaakt in dit kader niet relevant vindt. Het gaat er in de kern om of op betrekkelijk eenvoudige wijze toegang kan worden verkregen tot de voor hergebruik geschikte overheidsinformatie. De uitleg van de SIMgroep overtuigt de rechtbank, dus naar het oordeel van de rechtbank is sprake van zo'n op betrekkelijk eenvoudige wijze toegang kunnen krijgen.
Uit artikel 8:41, zevende lid, van de Awb volgt dat Leusden verplicht is het door eiser betaalde griffierecht in de beroepsprocedure (€ 168,-) te vergoeden. Dit volgt uit de wet. Eiser zal zich hiervoor dan ook tot Leusden moeten wenden.
Gemeente Bunnik
Omdat de rechtbank het beroep gegrond verklaart, bepaalt de rechtbank dat Bunnik aan eiser het door hem betaalde griffierecht vergoedt.
Gemeente De Ronde Venen
Ter zitting heeft eiser betoogd dat De Ronde Venen de vernietigde gegevens opnieuw zou moeten vergaren. De Ronde Venen heeft gewezen op de onmogelijkheid hiervan. Ook archiefweb biedt hiervoor geen oplossing. De rechtbank ziet, gelet op de reactie van De Ronde Venen, in dit voorstel van eiser geen reële oplossing voor het door toedoen van de gemeente ontstane probleem. Het gaat te ver om voor een periode van zes jaar alle nieuwsberichten te achterhalen of opnieuw te genereren. De rechtbank laat de rechtsgevolgen van bestreden besluit 2 daarom in stand. Zij doet dit met enerzijds een ernstig verwijt aan De Ronde Venen, maar met anderzijds de realiteitszin van wat mogelijk is. De Ronde Venen wordt wel veroordeeld in de proceskosten voor de beroepsfase. Ook hier geldt dat van een herroeping van het primaire besluit geen sprake is, zodat eiser in beginsel geen aanspraak kan maken op proceskosten voor de bezwaarfase. Omdat de instandlating van de rechtsgevolgen in dit geval uitsluitend is gebaseerd op de feitelijke onmogelijkheid nog tot een feitelijke verstrekking van de nieuwsberichten te komen, ziet de rechtbank aanleiding in dit geval de uitkomst met een herroeping van het primaire besluit wegens een aan De Ronde Venen toe te rekenen onrechtmatigheid gelijk te stellen. De proceskosten voor de bezwaarfase moeten daarom ook worden vergoed.
Gemeente Soest
De rechtbank bepaalt de termijn waarbinnen Soest het gebrek kan herstellen op vier weken na verzending van deze tussenuitspraak.
Voor de nieuwsberichten vanaf januari 2010 tot februari 2015 geldt dat die in het webarchief aanwezig zijn en niet via de tool kunnen worden opgevraagd. Utrechtse Heuvelrug heeft de beheerder van het webarchief verzocht om een offerte uit te brengen voor het laten maken van een export van nieuwsberichten uit het archief. De beheerder [bedrijfsnaam] BV heeft laten weten dat zij niet kan garanderen dat alle nieuwsberichten worden opgehaald en dat er ook kosten zijn verbonden aan deze actie. Ook kan niet worden gegarandeerd dat de nieuwsberichten vrij zijn van auteursrechten. Het verwijderen van de foto’s met auteursrechten is technisch gezien niet mogelijk. Om die reden kan Utrechtse Heuvelrug de nieuwsberichten uit deze periode niet verstrekken op grond van de Who.
Zoals ter zitting aan de orde is geweest, moet een verstrekking op grond van de Who vrij van auteursrechten plaatsvinden. Omdat zoals Utrechtse Heuvelrug heeft toegelicht dit technisch niet kan over deze periode, kan een verstrekking op grond van de Who niet plaatsvinden. Zoals hiervoor overwogen onder 7 moeten instanties zich wel inspannen om de data te leveren volgens de uitgangspunten van de Who, maar is uitvoerige bewerking niet verplicht. Eisers betoog dat de opslag van gegevens via webarchief niet voldoet aan de Archiefwet, is in dit kader niet relevant. Er ligt immers geen verzoek op grond van de Archiefwet ter beoordeling van de rechtbank voor, maar een verzoek op grond van de Who. Het gaat er dus om of de gevraagde gegevens aan eiser kunnen worden verstrekt en dat is, zoals hiervoor is toegelicht, niet mogelijk. De beroepsgrond slaagt niet.
Beslissing
Over het verzoek om proceskosten in de zaak UTR 16/4312 (Leusden):- veroordeelt het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Leusden in de proceskosten van eiser ter hoogte van € 1.980,-.
Over het beroep UTR 16/4561 tegen bestreden besluit 2 (De Ronde Venen):
- vernietigt het bestreden besluit 2;
- bepaalt dat de rechtsgevolgen van het vernietigde bestreden besluit 2 in stand blijven;
Over het beroep UTR 16/4760 tegen bestreden besluit 3 (Utrechtse Heuvelrug):-verklaart het beroep gegrond;-vernietigt het bestreden besluit 3;-bepaalt dat de rechtsgevolgen van het vernietigde bestreden besluit 3 in stand blijven;
Over het beroep UTR 16/4871 T tegen bestreden besluit 4 (Soest):-draagt het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Soest op binnen twee weken aan de rechtbank mee te delen of hij gebruik maakt van de gelegenheid het gebrek te herstellen;
Over het beroep 16/5281 tegen bestreden besluit 5 (Bunnik):
Rechtsmiddel
kan binnen zes weken na de dag van verzending daarvan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Tegen de tussenuitspraak UTR 16/4871 T staat nog geen hoger beroep open. Tegen deze tussenuitspraak kan hoger beroep worden ingesteld tegelijkertijd met hoger beroep tegen de (eventuele) einduitspraak in deze zaak