ECLI:NL:RBDHA:2026:4371

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummers: NL25.50869 en NL25.50870

uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser 1] ,

V-nummer: [v-nummer 1] , eiser 1,

[eiser 2]

V-nummer: [v-nummer 2] , eiser 2,

(gemachtigde: mr. A. de Haan),

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. R. de Groot).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de asielaanvraag van eisers als bedoeld in artikel 28 van Pro de Vw.^[1]Eisers zijn jezidi’s en zijn in 2014 uit de regio Sinjar gevlucht. Zij hebben tot hun vertrek in 2023 in een ontheemdenkamp in Zakho verbleven. De minister stelt zich op het standpunt dat het ontheemdenkamp waar zij verbleven als normale vaste woon- of verblijfplaats geldt.

1.1.

Eisers zijn het hier niet mee eens. Zij voeren daartoe een aantal beroepsgronden aan. Mede aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van de asielaanvragen.

1.2.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de minister zijn standpunt niet deugdelijk heeft gemotiveerd en dat de bestreden besluiten niet in stand kunnen blijven. Eisers krijgen gelijk en de beroepen zijn daarom gegrond.

Procesverloop

2. Eisers hebben op 23 december 2023 een aanvraag om verlening van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Zij stellen van [nationaliteit] te zijn. Eiser 1 stelt te zijn geboren op [geboortedatum 1] en eiser 2 stelt te zijn geboren op [geboortedatum 2] De minister heeft met de bestreden besluiten van 10 oktober 2025 de aanvragen afgewezen als ongegrond. De minister heeft daarbij aan eisers ook een terugkeerbesluit opgelegd.

2.1.

Eisers hebben beroep ingesteld tegen de bestreden besluiten. Zij hebben op 27 oktober 2025 de gronden van het beroep ingediend. Eisers hebben op 20 januari 2026 aanvullende gronden van het beroep ingediend. De minister heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

2.2.

De rechtbank heeft de beroepen op 27 januari 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eisers, hun gemachtigde, een tolk en de gemachtigde van de minister. Ook was de voogd van eiser 2 aanwezig.

Beoordeling door de rechtbank

Het asielrelaas

3. Eisers hebben aangegeven dat zij behoren tot de jezidi’s. Zij worden als jezidi’s bedreigd door moslims en worden gediscrimineerd. Daarnaast is de situatie in het ontheemdenkamp voor eisers slecht.

De bestreden besluiten

4. De minister acht de identiteit, nationaliteit en herkomst van eisers geloofwaardig. Ook acht de minister (deels) geloofwaardig dat eisers in Irak zijn gediscrimineerd omdat ze jezidi’s zijn. De minister verwacht van eiseres dat zij terugkeren naar het ontheemdenkamp Qadia in Zakho. Verder is er adequate opvang beschikbaar voor eisers in het ontheemdenkamp, daar verblijven namelijk de ouders van eisers, twee broers en een zus.

Heeft de minister ondeugdelijk gemotiveerd waarom eiser 1 niet wordt gevolgd in de problemen die hij in de correcties en aanvullingen heeft vermeld?

5. Eiser 1 betoogt dat ten onrechte zijn aanvullende verklaringen over discriminatie uit de correcties en aanvullingen door de minister niet geloofwaardig zijn bevonden. Eiser 1 durfde daarover in het nader gehoor geen melding te maken. Bekenden hadden ook over problemen met de autoriteiten verklaard, maar werden door de minister niet geloofd.

5.1.

Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister de discriminatie waarover eiser 1 heeft verklaard in de correcties en aanvullingen niet ten onrechte ongeloofwaardig geacht. Eiser 1 heeft geen verschoonbare reden gegeven waarom hij over deze problemen - die toch een essentieel onderdeel van zijn asielrelaas vormen - niet heeft durven of willen verklaren tijdens het nader gehoor. Dat bekenden hadden verteld aan eiser 1 dat zij niet door de minister werden geloofd, is daarvoor onvoldoende. Aan eiser 1 is meerdere malen tijdens het nader gehoor voorgehouden dat het asielgehoor in een vertrouwelijke setting plaatsvindt en dat het van belang is dat hij de waarheid spreekt en volledig is in zijn verklaringen. Van eiser 1 had daarnaast mogen worden verwacht dat hij in het kader van de voorbereiding op het nader gehoor zijn gemachtigde op de hoogte had gesteld van zijn angst om alles te vertellen. De beroepsgrond slaagt niet.

Is het onredelijk om het huidige beleid voor jezidi’s toe te passen?

6. De rechtbank volgt eisers niet in hun standpunt dat de minister het beleid^[2]zoals dat gold voor 27 juni 2024 had moeten toepassen. De rechtbank verwijst hiervoor naar de uitspraak van de meervoudige kamer van deze rechtbank en zittingsplaats van 4 februari 2025 en 24 november 2025.^[3]De rechtbank ziet in deze zaak geen aanleiding om anders te oordelen dan in de hiervoor genoemde uitspraken. De beroepsgrond slaagt niet.
Heeft de minister deugdelijk gemotiveerd dat eisers bij terugkeer naar Irak niet te vrezen hebben?

7. Eisers wijzen voor de slechte situatie in de ontheemdenkampen naar het Thematisch Ambtsbericht Irak^[4]en een rapport ‘Pathways to protection’.^[5]De minister heeft volgens eisers het ontheemdenkamp ten onrechte als normale woon- en verblijfsplaats voor hen aangemerkt.

8. De rechtbank stelt in de eerste plaats voorop dat in de besluitvorming als normale woon- of verblijfplaats door de minister het ontheemdenkamp Qadia in Zakho (provincie Duhok) is aangehouden. Op de zitting is gebleken dat het ontheemdenkamp ook wel het Rwanga (of Rawanke) community camp wordt genoemd.^[6]

8.1.

Bij het beoordelen of een vreemdeling bij terugkeer naar zijn land, of het gebied waarvandaan hij afkomstig is, een reëel risico loopt op ernstige schade moet worden uitgegaan van het land of gebied waar de desbetreffende vreemdeling voorafgaand aan zijn vertrek zijn normale woon- of verblijfplaats had. Bij de beantwoording daarvan is onder meer van belang hoe lang en onder welke omstandigheden de vreemdeling daar heeft verbleven.

8.2.

De rechtbank neemt als uitgangspunt het kader zoals dat destijds door de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid is geschetst:
“Van belang bij de vraag of een gebied waar een jezidi heeft verbleven aangemerkt wordt als de normale woon- of verblijfplaats is of de jezidi daar naar lokale maatstaven gemeten op een normaal niveau heeft kunnen functioneren.”^[7]

8.3.

In 2019 heeft de toenmalige staatssecretaris van Justitie en Veiligheid zich op het standpunt gesteld dat Jezidi’s die uit Irak naar de KAR zijn gevlucht daar niet naar lokale maatstaven gemeten op een normaal niveau konden functioneren, zodat de KAR niet (langer) werd aangemerkt als een normale woon- of verblijfplaats.^[8]De minister heeft onvoldoende inzichtelijk gemotiveerd waarom de KAR nu wel als zodanig kan worden tegengeworpen. In de eerste plaats verwijst de rechtbank naar de al eerder aangehaalde uitspraken van deze rechtbank en zittingsplaats van 4 februari 2025 en 24 november 2025. De rechtbank ziet geen aanleiding om anders te oordelen dan in die uitspraken is gedaan. De minister heeft ook in deze zaken niet kunnen uitleggen in hoeverre de situatie in de ontheemdenkampen, en meer specifiek het ontheemdenkamp waar eisers naartoe terug moeten keren, is gewijzigd of verbeterd. De enkele stelling op de zitting dat het onderwijs en de medische omstandigheden zijn verbeterd, volgt de rechtbank niet. Uit het Thematisch Ambtsbericht volgt dat er een ernstig tekort is aan leerkrachten en educatiemateriaal. Het UNHCR en IOM signaleerden in september 2025 dat de onderwijskwaliteit in alle ontheemdenkampen daalde.^[9]Ook was er volgens het UNHCR en IOM ontoereikende toegang tot basis- en spoedeisende zorg, zowel voor medicijnen als gekwalificeerd personeel.^[10]

8.4.

Verder volgt uit het Thematisch Ambtsbericht en het door eisers overgelegde rapport^[11]dat de situatie in de ontheemdenkampen zorgelijk en slecht is. Verschillende (internationale) organisaties zijn vertrokken en de kortingen van USAID hebben gemaakt dat veel (lokale) hulporganisaties hun activiteiten hebben moeten staken. Dit heeft geleid tot een gebrek aan basisvoorzieningen, gebrek aan medische zorg, gebrek aan psychosociale ondersteuning en slechte leefomstandigheden in de kampen. Ook is sprake van intimidatie en indoctrinatie.

8.5.

In het licht van deze informatie heeft de minister onvoldoende gemotiveerd waarom de huidige situatie in de ontheemdenkampen, meer specifiek het kamp waar eisers naartoe dienen terug te keren, niet maakt dat eisers bij terugkeer een reëel risico lopen op ernstige schade. Daar komt bij dat de minister op de zitting ook heeft erkend dat geen specifiek onderzoek is gedaan naar het ontheemdenkamp waar eisers naartoe terug moeten keren. Wat de feitelijke omstandigheden in het specifieke ontheemdenkamp in de KAR zijn en onder welke omstandigheden eiseres daar als jezidi moeten leven, blijft onduidelijk. De beroepsgrond slaagt.
Ambtshalve toets aan het regulier buitenschuld beleid AMV

9. Eisers betogen dat de minister gehouden is tot het doen van deugdelijk onderzoek naar de adequate opvang van eisers op grond van nauwkeurige en actuele landeninformatie van verschillende bronnen. De minister heeft dat niet, of in ieder geval niet kenbaar, gedaan.

9.1.

De rechtbank oordeelt dat de minister de leefomstandigheden in het kamp ten onrechte niet heeft betrokken bij de vraag of voor eisers sprake is van adequate opvang in het ontheemdenkamp. Dat eisers ouders een zorgplicht hebben en nog steeds in het ontheemdenkamp wonen, maakt dat niet anders. Dit betekent namelijk niet dat het verblijf in het tentenkamp voor eisers verantwoord is. Bovendien is nog steeds onvoldoende duidelijk of de omstandigheden in het ontheemdenkamp verantwoord zijn. De minister had dan ook in deze situatie onderzoek moeten doen naar de leefomstandigheden in het ontheemdenkamp. Dat heeft de minister, zoals door eisers terecht is betoogd, ten onrechte niet gedaan. Ook deze beroepsgrond slaagt.
Conclusie en gevolgen

10. De beroepen zijn gegrond en de bestreden besluiten worden vernietigd vanwege strijd met het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel.^[12]De overige gronden hoeven daarom niet meer besproken te worden. De rechtbank ziet geen aanleiding om de rechtsgevolgen van de vernietigde besluiten in stand te laten of mogelijkheid om zelf in de zaak te voorzien. De minister zal nieuwe besluiten op de aanvragen van eisers moeten nemen met inachtneming van deze uitspraak. De rechtbank geeft de minister hiervoor zes weken de tijd, gelet op de minderjarigheid van eiser 2. Omdat de beroepen gegrond zijn, krijgen eisers een vergoeding van hun proceskosten van € 2.802,-.^[13]

Beslissing

De rechtbank:

verklaart de beroepen gegrond;
vernietigt de bestreden besluiten;
draagt de minister op om binnen zes weken na bekendmaking van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de asielaanvragen van eisers, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;
veroordeelt de minister in de proceskosten tot een bedrag van € 2.802,-.

Deze uitspraak is gedaan door mr. V.A.G. van Dijk, rechter, in aanwezigheid van mr. S. Derks, griffier en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.

De uitspraak is openbaar gemaakt en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Vernietiging afwijzing asielaanvragen Jezidi's wegens onvoldoende motivering en onderzoek