Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Bestuursrecht
zaaknummers: NL24.14954, NL24.14955, NL25.40886 en NL25.40888
uitspraak van de enkelvoudige kamer en de voorzieningenrechter in de zaak tussen
[eiseres] , V-nummer: [v-nummer] , eiseres/verzoeker (hierna: eiseres)
(gemachtigde: mr. R.W.J.L. Loonen),
en
de minister van Asiel en Migratie, voorheen de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, verweerder
(gemachtigde: mr. J.G.R. Becker).
Inleiding
Waar gaat de zaak over?
1. Eiseres is geboren op [geboortedatum] 2002 en heeft de Nigeriaanse nationaliteit. Zij had in Oekraïne een tijdelijke verblijfsvergunning op het moment dat de Russische strijdkrachten op 24 februari 2022 begonnen met een grootschalige invasie van Oekraïne. Eiseres is vanuit Oekraïne naar Nederland gekomen en heeft hier rechtmatig verblijf gehad op grond van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming [1] (hierna: RTB) en het daarop gebaseerde Uitvoeringsbesluit [2] .
1.1.
Op 14 augustus 2023 heeft verweerder aanvankelijk aan eiseres medegedeeld dat haar verblijfsrecht op grond van de RTB van rechtswege eindigt per 4 september 2023. Met hetzelfde besluit heeft verweerder aan eiseres een terugkeerbesluit opgelegd. Eiseres heeft op 7 april 2024 beroep ingesteld voor het geval er in 2024 een nieuw terugkeerbesluit aan eiser is opgelegd gelet op de brief van de voormalige staatssecretaris van Justitie en Veiligheid van 4 april 2024. Dit beroep is ook gericht tegen voornoemde brief omdat dit volgens eiser kan worden gezien als feitelijke handeling waartegen beroep openstaat. Dit beroep is geregistreerd met zaaknummer NL24.14954. Eiseres heeft ook een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening ingediend om de rechtsgevolgen te schorsen, wat bij de rechtbank is geregistreerd met zaaknummer NL24.14955.
1.2.
Op 7 augustus 2025 heeft verweerder aan eiseres medegedeeld dat haar verblijfsrecht op grond van de RTB per 4 maart 2024 is geëindigd en op 4 september 2025 de tijdelijke bevriezingsmaatregel stopt. Daarnaast heeft verweerder aan eiseres een nieuw terugkeerbesluit opgelegd. Eiseres heeft tegen dit besluit beroep ingesteld, wat bij de rechtbank is geregistreerd met zaaknummer NL25.40886. Eiseres heeft ook een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening ingediend om de rechtsgevolgen van het besluit te schorsen, wat bij de rechtbank is geregistreerd met zaaknummer NL25.40888.
1.3.
Verweerder heeft op de beroepen gereageerd met een verweerschrift.
1.4.
De rechtbank heeft beide beroepen op 3 oktober 2025 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres, mr. M. van den Boom (kantoorgenoot van de gemachtigde van eiseres), D.A. Ochieng als tolk en de gemachtigde van verweerder.
Beoordeling door de rechtbank
Wat vindt eiseres in beroep?
2. Het terugkeerbesluit van 24 juli 2025 is ten onrechte opgelegd, omdat de tijdelijke bescherming van eiseres niet is beëindigd. Eiseres valt niet onder de facultatieve bescherming van artikel 2, derde lid, van het Uitvoeringsbesluit, maar heeft recht op tijdelijke bescherming op grond van artikel 2, tweede lid, van het Uitvoeringsbesluit. Er ontbreekt namelijk consensus binnen de Europese Unie over de toepassing van artikel 2, derde lid, van het Uitvoeringsbesluit. Dit blijkt volgens eiseres uit de verschillende taalversies van dat artikel en uit de beleidspraktijk van de lidstaten. Dit is volgens eiseres van invloed op de beoordeling van de evenredigheid en rechtsgelijkheid van het nationale terugkeerbeleid. Daarop voortbordurend stelt eiseres dat verweerder blijkens artikel 28 van Pro de VEU [3] gehouden was zijn nationale standpunt binnen de Raad aan de orde te stellen voordat hij overging tot beëindiging van de tijdelijke bescherming en het opleggen van een terugkeerbesluit. Ook stelt eiseres dat de beëindiging van de tijdelijke bescherming getoetst had moeten worden aan Unierechtelijke rechtsbeginselen. Voor zover eiseres daarnaast onder de facultatieve bescherming zou vallen, heeft verweerder ten onrechte de persoonlijke belangen van eiseres niet in zijn besluitvorming betrokken. Het terugkeerbesluit is in strijd met het recht op eerbiediging van haar privéleven, zoals gewaarborgd in artikel 7 van Pro het Handvest [4] en artikel 8 van Pro het EVRM [5] .
Wat is het oordeel van de rechtbank?
Ontvankelijkheid
3. Ten aanzien van het beroep met het zaaknummer NL24.14954, is de rechtbank van oordeel dat van appellabele feitelijke handelingen van verweerder tegen eiseres, als bedoeld in artikel 72, derde lid van de Vw, niet is gebleken. Voor zover eiseres stelt dat de brief van de voormalige staatssecretaris van Justitie en Veiligheid van 4 april 2024 als zodanig dient te worden aangemerkt, volgt de rechtbank dit niet. Met deze brief heeft de staatssecretaris de Tweede Kamer destijds op de hoogte gesteld van de informatie die hij aan de gemeentes heeft verstrekt over de opvang van derdelanders uit Oekraïne. Deze brief is van algemene strekking, is niet aan eiseres zelf gericht en geeft geen blijk van individuele handelingen van verweerder jegens eiseres. Dit schrijven is dan ook niet aan te merken als een handeling van een bestuursorgaan tegen een vreemdeling als zodanig, als bedoeld in artikel 72, derde lid, van de Vw, waartegen bezwaar openstaat. De rechtbank zal dit beroep daarom niet-ontvankelijk verklaren.
3.1.
Anders dan verweerder is de rechtbank van oordeel dat gelet op het – inmiddels wel bekende – arrest Kaduna en Abkez van het Hof van 19 december 2024 [6] waaruit kan worden afgeleid dat het terugkeerbesluit van 14 augustus 2023 prematuur is genomen, op de communicatie van verweerder naar aanleiding van dit arrest, en op het gegeven dat vervolgens op 7 augustus 2025 een nieuw terugkeerbesluit is genomen, eiseres ervan mocht uitgaan dat het terugkeerbesluit van 7 augustus 2025 een vervangend besluit was van het terugkeerbesluit van 14 augustus 2023. De rechtbank zal het beroep met zaaknummer NL25.40886 in het hierna volgende dan ook inhoudelijk behandelen.
Opleggen terugkeerbesluit 7 augustus 2025
4. De rechtbank is van oordeel dat verweerder het terugkeerbesluit van 7 augustus 2025 terecht heeft opgelegd. Hieronder motiveert de rechtbank hoe zij tot dit oordeel is gekomen.
4.1.
Ten aanzien van eiseres standpunt dat zij onder artikel 2, tweede lid, van het Uitvoeringsbesluit zou vallen, de tijdelijke bescherming voor eiseres dus niet is beëindigd en daarom het terugkeerbesluit ten onrechte zou zijn opgelegd, overweegt de rechtbank dat eiseres dit onvoldoende heeft onderbouwd. Met de enkele verwijzing naar de Hongaarse versie van het Uitvoeringsbesluit waarin het Hongaarse woord voor ‘permanent’ zou ontbreken, is onvoldoende onderbouwd dat artikel 2, tweede lid, van het Uitvoeringsbesluit niet alleen zou zien op derdelanders met een permanente verblijfsvergunning maar ook op eiseres die daar niet over beschikte en een tijdelijke verblijfsvergunning had. Ter zitting is door eiseres bevestigd dat de overlegde vertaling van de Hongaarse versie van artikel 2, tweede lid, van het Uitvoeringsbesluit met google translate tot stand is gekomen, waardoor deze vertaling op zichzelf onvoldoende geschikt is om het standpunt van eiseres te onderbouwen. Daar komt bij dat uit de Engelse, Duitse en Franse taalversies blijkt dat artikel 2, tweede lid, van het Uitvoeringsbesluit wel ziet op derdelanders met een permanente verblijfsvergunning. De rechtbank vindt daarvoor bevestiging in het Uitvoeringsbesluit in de preambule, nrs. 12 en 13, waarbij uitdrukkelijk onderscheid wordt gemaakt tussen derdelanders met een permanente verblijfsvergunning die moéten worden beschermd (verplicht) en derdelanders die voor kortere tijd in Oekraïne verbleven die kúnnen worden beschermd (facultatief). Dat er zoals door eiseres gesteld een inconsistentie in preambule 12 zit, ziet de rechtbank niet. Ook in het arrest Kaduna en Abkez van het Hof van 19 december 2024 wordt het onderscheid tussen artikel 2, tweede en derde lid, van het Uitvoeringsbesluit nadrukkelijk benoemd. [7] Deze grond slaagt dus niet.
4.2.
De rechtbank overweegt gelet op het voorgaande dat eiseres wel degelijk onder artikel 2, derde lid, van het Uitvoeringsbesluit valt en dat de tijdelijke bescherming voor eiseres wel is beëindigd. Nederland heeft deze facultatieve bepaling toegepast door de tijdelijke bescherming uit te breiden tot staatlozen en derdelanders die in het bezit waren van een op 23 februari 2022 in Oekraïne geldige tijdelijke verblijfsvergunning, zonder te vereisen dat werd aangetoond dat deze personen niet in veilige en duurzame omstandigheden naar hun land of regio van herkomst konden terugkeren. In tegenstelling tot wat eiseres stelt, heeft verweerder niet de Raad in hoeven schakelen om de tijdelijke bescherming te beëindigen. In het arrest Kaduna en Abkez van het Hof van 19 december 2024 is namelijk bepaald dat een lidstaat de door hem verleende facultatieve tijdelijke bescherming op een eerder tijdstip mag intrekken dan het tijdstip waarop de verplichte tijdelijke bescherming geen rechtsgevolgen meer heeft, zolang dit geen afbreuk doet aan de doelstellingen en het nuttig effect van de RTB en hij de algemene beginselen van het Unierecht in acht neemt. Deze grond slaag ook niet.
4.3.
De rechtbank overweegt dat er bij de beëindiging van de tijdelijke bescherming per 4 maart 2024 geen ruimte is voor een persoonlijke belangenafweging. De rechtbank volgt niet dat unierechtelijke beginselen (het vertrouwensbeginsel, het rechtszekerheidsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel) in de weg staan aan de beëindiging van de tijdelijke bescherming per 4 maart 2024. Met het besluit om terug te komen op de toepassing van de facultatieve bepaling voor derdelanders met een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne bestaat geen grondslag meer voor de toekenning en de voortzetting van tijdelijke bescherming aan deze groep. Verweerder heeft daarom terecht gesteld dat de op een betrokkene toegespitste beoordeling niet verder gaat dan de beoordeling of terecht is vastgesteld dat de tot dan toe genoten tijdelijke bescherming was gebaseerd op het gegeven dat de derdelander beschikte over een tijdelijke Oekraïense verblijfsvergunning en daarnaast niet op een andere grond aanspraak kan worden gemaakt op tijdelijke bescherming. De rechtbank verwijst ook naar de uitspraak van de Afdeling van 17 januari 2024 [8] en de uitspraken van deze rechtbank, zittingsplaats Arnhem van 28 maart 2024 [9] en 5 september 2025 [10] .
4.4.
Voor zover de gronden van eiseres moeten worden opgevat als dat eiseres over haar persoonlijke omstandigheden had moeten worden gehoord, was daar voor verweerder gelet op het voorgaande geen aanleiding voor.
4.5.
De rechtbank heeft, omdat dit niet uitdrukkelijk is aangevoerd, ambtshalve onderzocht of de in artikel 5 van Pro de Terugkeerrichtlijn genoemde belangen en/of het beginsel van non-refoulement aan het opleggen van het terugkeerbesluit in de weg staan en komt met verweerder tot de conclusie dat dit niet het geval is. In de zienswijze, de beroepsgronden en op zitting is aangevoerd dat eiseres privéleven heeft in verband met haar werk/studie, dat zij sociale banden heeft opgebouwd en dat haar oom en zijn gezin in Nederland wonen. De rechtbank overweegt daartoe dat dit onvoldoende is om in de weg te staan aan het opleggen van het terugkeerbesluit.
4.6.
Ten aanzien van het beginsel van non-refoulement is de rechtbank ambtshalve van oordeel dat verweerder zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat niet is gebleken van zwaarwegende en op feiten berustende gronden om aan te nemen dat eiseres bij terugkeer naar Nigeria een reëel risico loopt te worden onderworpen aan de doodstraf, folteringen of onmenselijke of vernederende behandelingen. In de beroepsgronden heeft eiseres aangevoerd dat zij is opgegroeid met een vader die totale controle over de familie uitoefende door middel van emotioneel, psychologisch en fysiek geweld, dat zij op jonge leeftijd seksueel is misbruikt door een familielid en op haar zeventiende heeft geprobeerd uit huis te vluchten. De rechtbank overweegt ambtshalve daartoe dat dit onvoldoende is om in de weg te staan aan het opleggen van het terugkeerbesluit.
Conclusie en gevolgen
5. Het beroep in de procedure met zaaknummer NL24.14954 is niet-ontvankelijk.
6. Het beroep, voor zover gericht tegen het besluit van 7 augustus 2025 in de procedure met zaaknummer NL25.40886, is ongegrond. Dat betekent dat verweerder het terugkeerbesluit van 7 augustus 2025 terecht heeft opgelegd.
7. De verzoeken om een voorlopige voorziening in de procedures met zaaknummers NL24.14955 en NL25.40888 worden buiten zitting afgedaan en niet-ontvankelijk verklaard, nu er uitspraak is gedaan in het beroep en er niet langer sprake is van connexiteit [11] .
8. Eiseres krijgt geen vergoeding van haar proceskosten.
Beslissing
NL24.14954
De rechtbank verklaart het beroep niet-ontvankelijk.
NL24.14955
De voorzieningenrechter verklaart het verzoek om een voorlopige voorziening niet-ontvankelijk.
NL25.40886
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
NL25.40888
De voorzieningenrechter verklaart het verzoek om een voorlopige voorziening niet-ontvankelijk.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J. Holleman, (voorzieningen)rechter, in aanwezigheid van mr. L.W.H. Schippers, griffier.
De beslissing is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak op het beroep, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen vier weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Tegen de uitspraak op het verzoek om een voorlopige voorziening staat geen hoger beroep of verzet open.