Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Rotterdam
Bestuursrecht
zaaknummer: NL25.2410
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiseres] , V-nummer: [v-nummer] , eiseres
(gemachtigde: mr. K. Mohasselzadeh),
en
de minister van Asiel en Migratie, verweerder
(gemachtigde: mr. J.M. Sidler).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de asielaanvraag van eiseres als bedoeld in artikel 28 van Pro de Vw 2000 [1] . Eiseres is het hier niet mee eens. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van de asielaanvraag.
1.1.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de afwijzing van de asielaanvraag niet in stand kan blijven. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
2. Eiseres heeft op 28 april 2023 een aanvraag om verlening van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Zij stelt de Somalische nationaliteit te hebben en te zijn geboren op [geboortedatum] 2007. Verweerder heeft met het bestreden besluit van 13 januari 2025 deze aanvraag in de verlengde procedure afgewezen als kennelijk ongegrond.
2.1.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
2.2.
De rechtbank heeft het beroep op 15 mei 2025, samen met het verzoek om een voorlopige voorziening (zaak NL25.2411) hangende dit beroep, op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres, [gemachtigde] namens NIDOS, O. Umi als tolk en de gemachtigde van verweerder.
Overwegingen
Het asielrelaas
3. Eiseres legt aan haar asielaanvraag het volgende ten grondslag. Zij is geboren in de [plaats] en heeft daar tot 20 april 2023 gewoond. Mannen van Al-Shabaab hebben haar ouders benaderd om een huwelijk met eiseres te regelen. Haar vader heeft dit geweigerd, waarna hij is ontvoerd. Omdat het voor eiseres niet veilig was om in Somalië te blijven, heeft zij het land verlaten. Daarnaast heeft eiseres aangegeven dat zij wel besneden is, maar dat zij vreest dat zij – als ze uitgehuwelijkt zou worden – nogmaals besneden zal moeten worden.
Rapporten Medifirst en Taalanalyse
4. Uit het rapport van Medifirst van 29 augustus 2023 volgt dat eiseres evident minderjarig is en haar ontwikkeling past bij de aangegeven kalenderleeftijd.
4.1.
Uit het rapport Taalanalyse van 18 juni 2024 volgt dat eiseres eenduidig niet te herleiden is tot de spraakgemeenschap van Zuid-Somalië.
Het bestreden besluit
5. Het asielrelaas van eiseres bevat volgens verweerder de volgende relevante elementen:
- identiteit, nationaliteit en herkomst;
- problemen met Al-Shabaab;
- vrees om nogmaals te worden besneden.
5.1.
Verweerder stelt zich hierover op het standpunt dat het eerste asielmotief, identiteit, nationaliteit en herkomst niet geloofwaardig is. Verweerder heeft de overige asielmotieven niet inhoudelijk behandeld.
5.2.
Verweerder is van mening dat de antwoorden van eiseres op gestelde herkomstvragen onjuist zijn en niet in lijn met de algemeen bekende informatie. Dit maakt de verklaringen van eiseres ongeloofwaardig. Daarnaast volgt uit het rapport taalanalyse dat eiseres het Chimwiini op moedertaalniveau beheerst, echter dat het gelet op haar spraak, woordkeuze en grammatica in het Somalisch niet aannemelijk is dat eiseres waar dan ook in Somalië is grootgebracht of langere tijd heeft verbleven. Eiseres heeft verklaard dat zij haar hele leven in [plaats] heeft gewoond, waardoor van haar verwacht mag worden dat zij het Somalisch, zoals dat gangbaar is in [plaats] , machtig is.
5.3.
Bovenstaande maakt volgens verweerder dat er sprake is van het verstrekken van valse informatie, zodanig dat sprake is van misleiding. Verweerder is van mening dat dit niet enkel maakt dat de door eiseres gestelde herkomst en nationaliteit niet geloofwaardig zijn, maar ook dat zij als persoon niet geloofwaardig is. Verweerder concludeert daarom dat de asielaanvraag kennelijk ongegrond is.
Beoordeling door de rechtbank
Taalanalyse
6. Volgens eiseres heeft verweerder op basis van de resultaten van de taalanalyse niet kunnen beslissen dat de asielaanvraag kennelijk ongegrond is. Eiseres stelt dat niet de door haar gesproken Chimwiini is beoordeeld, maar het Somalisch dat zij niet goed beheerst. Daarom is het bestreden besluit onzorgvuldig tot stand gekomen. Eiseres betwist dat het aannemelijker is dat zij buiten Somalië is grootgebracht zoals in Kenia of in Arabische schiereiland. Eiseres heeft pas met het voornemen het rapport taalanalyse ontvangen. Hierdoor is zij niet in de gelegenheid gesteld op tijd een contra-expertise te regelen. Verder heeft verweerder volgens eiseres geen rekening gehouden met het persoonlijke kennisniveau van eiseres en met name het feit dat zij geen onderwijs heeft gehad.
6.1.
Onderzoek en Expertise Land en Taal (TOELT) een deskundigenbericht is, waar verweerder in beginsel van uit mag gaan. Verweerder moet daarbij wel nagaan of het advies op zorgvuldige wijze tot stand is gekomen, of de redenering daarin begrijpelijk is en of de getrokken conclusies daarop aansluiten. Een vreemdeling kan concrete aanknopingspunten voor twijfel aan de zorgvuldige totstandkoming van de taalanalyse naar voren brengen. Als een partij concrete aanknopingspunten voor twijfel aan de zorgvuldigheid van de totstandkoming van het advies, de begrijpelijkheid van de in het advies gevolgde redenering of het aansluiten van de conclusies daarop naar voren heeft gebracht, mag verweerder niet zonder nadere motivering op het advies afgaan.
6.2.
In de taalanalyse van het TOELT wordt geconcludeerd dat op grond van haar Somalisch eiseres niet eenduidig te herleiden is tot een spraakgemeenschap in Zuid-Somalië. Doordat eiseres alleen goed Chimwiini spreekt, is volgens de taalanalyse enige herkomst uit Somalië niet aannemelijk. Het is aannemelijker dat eiseres buiten Somalië in een diasporagemeenschap is grootgebracht (bijvoorbeeld in Kenia of op het Arabische schiereiland) en wellicht kennis heeft van een andere taal zoals het Swahili of het Arabisch die zij bewust op de opname niet laat horen. De taalanalyse is verricht door een taalanalist die is geboren en getogen in Zuid-Somalië. Zijn moedertaal is het Somalisch en hij is uitgebreid getest en heeft zich in staat getoond om verschillende varianten van het Somalisch te beoordelen en te herleiden.
6.3.
De rechtbank is van oordeel dat er concrete aanknopingspunten naar voren zijn gebracht voor twijfel aan de zorgvuldigheid van de totstandkoming van de taalanalyse, de begrijpelijkheid van de in de taalanalyse gevolgde redenering en de daarop gebaseerde conclusie. De rechtbank overweegt daartoe als volgt.
6.3.1.
In het rapport taalanalyse staat dat eiseres heeft verklaard dat zij thuis altijd alleen Chimwiini sprak. Zij heeft het Somalisch geleerd bij haar pleegfamilie. Zij sprak geen Somalisch in Somalië. In het rapport wordt hierover weliswaar gesteld dat gelet op de gestelde herkomst en levensloop van eiseres redelijkerwijs mag worden verwacht dat zij een goede beheersing heeft van een vorm van Somalisch zoals dat gangbaar is in [plaats] . Echter uit de vakbijlage taalanalyse volgt dat ook het spreken van één bepaalde stamtaal of het vaststellen van de variant van één bepaalde voertaal soms al voldoende is om iemand te kunnen herleiden tot een bepaald land of gebied. Door de taalanalist is vastgesteld dat eiseres het Chimwiini beheerst op moedertaal niveau. Uit de door eiseres overgelegde pagina van Wikipedia blijkt dat Chimwiini een taal is die in [plaats] wordt gesproken. Uit deze informatie volgt niet dat alle mensen afkomstig uit [plaats] ook vloeiend Somalisch moeten kunnen spreken. In het bestreden besluit en ook ter zitting heeft verweerder niet inzichtelijk gemaakt waarom een goede beheersing van Chimwiini onvoldoende is om te concluderen dat eiseres afkomstig is uit [plaats] , zoals zij heeft gesteld.
6.3.2.
Verweerder heeft ter zitting aangevoerd dat gezien de leefomgeving van eiseres verwacht mag worden dat zij Zuid-Somalisch spreekt. Eiseres heeft verklaard dat haar moeder naar de markt gaat, haar vader chauffeur is en haar broers naar school gaan. Verweerder ziet hierin aanleiding om de taalanalist te volgen. De rechtbank merkt op dat de stelling van verweerder dat omdat haar ouders en broers waarschijnlijk wel Zuid-Somalisch spreken, eiseres ook Zuid-Somalisch zou moeten kunnen spreken, een aanname is. Deze redenering kan de rechtbank zonder nadere toelichting niet volgen. Eiseres heeft dit in de zienswijze terecht aangevoerd. Daarbij betrekt de rechtbank dat eiseres een vijftienjarig meisje is dat in haar asielrelaas heeft benadrukt dat zij beschermd is opgevoed, niet naar school is geweest en geen deel heeft genomen aan het maatschappelijke leven. Zonder nadere toelichting valt niet in te zien dat eiseres en haar gezinsleden thuis naast het Chimwiini ook Somalisch zouden spreken, waardoor eiseres een goede beheersing van de Somalische taal zou moeten hebben.
6.4.
Uit het voorgaande volgt dat verweerder zich niet op het standpunt heeft kunnen stellen dat de taalanalyse op zorgvuldige wijze tot stand is gekomen en de redenering en conclusie begrijpelijk zijn. Verweerder heeft de uitslag van de taalanalyse dan ook ten onrechte ten grondslag gelegd aan het oordeel dat er sprake is van misleiding door eiseres en dat haar herkomst eenduidig niet is te herleiden tot [plaats] . De beroepsgrond slaagt.
Verklaringen over het gestelde herkomstgebied
7. Volgens eiseres heeft verweerder onvoldoende gemotiveerd dat niet is gebleken dat zij de vragen niet goed heeft begrepen en haar antwoorden niet goed heeft kunnen overbrengen. Ook wordt door verweerder ten onrechte er vanuit gegaan dat eiseres meer kennis moet hebben over haar herkomstgebied omdat de meisjes in de leeftijd van eiseres vanwege de onveiligheid in de omgeving hun huis nauwelijks verlieten. Eiseres verwijst hierbij naar het Algemeen Ambtsbericht Somalië van juni 2023.
7.1.
De rechtbank stelt vast dat dat de taalanalist heeft vastgesteld dat de moedertaal van eiseres Chiwimini is en dat de Somalische spraak van eiseres erg gebrekkig is en vol zit met ongrammaticale elementen waardoor het vaak niet duidelijk is wat zij bedoelt.
Uit het rapport Schouw Aanmeldgehoor AMV en het rapport Aanmeldgehoor AMV blijkt dat deze gehoren op 1 mei 2023 en 4 mei 2023 hebben plaatsgevonden met een tolk Somalisch. De rechtbank merkt verder op dat in het verslag nader gehoor is opgenomen dat het gehoor heeft plaatsgevonden met een tolk Chimwiini, maar ter zitting is door partijen bevestigd dat ook tijdens dit gehoor gebruik is gemaakt van een tolk Somalisch. In de verslagen van de gehoren zijn duidelijke indicaties dat eiseres gebrekkig Somalisch spreekt en zij en de tolk elkaar moeizaam begrijpen:
Ben je onder de naam die de politie of de Koninklijke Marechaussee heeft genoteerd in jouw land geregistreerd?
Ja. Ik spreek een andere taal. Ik spreek niet zo goed Somalisch.
Welke taal spreek je?
[taal] . Mijn Somalisch is niet zo goed. Mijn moedertaal is [taal] . Somalisch versta ik een klein beetje.
Toch begrijp ik iets niet. Je bent bij de AVIM geweest. Daar heb je ook in het Somalisch gesproken en ik merk uit niets dat het toen niet goed ging. Kun je dat uitleggen?
Dat was niet alleen in het Somalisch. Het was een kort gesprek. Met vragen als ‘wie ben je’, ‘wie is je vader’. Het was een kort gesprek.
Denk je dat het jou lukt om korte vragen in het Somalisch te doen?
Ik versta deze tolk een beetje. Maar ook niet zo helemaal goed. Want mijn moedertaal is geen Somalisch.
Ik ga het gesprek nu even beëindigen om te kijken of er een [taal] tolk te krijgen is. Als er in die taal een tolk is, is het mogelijk dat het gesprek niet vandaag kan plaats vinden. Dan krijg je een nieuwe afspraak. Is er geen tolk in deze taal te krijgen, dan zullen we door gaan in het Somalisch.
Mijn taal is Chimiwini. Ik kom uit [plaats] .
(…)
Betrokkene deelde mij vervolgens mede dat zij geen Swahili spreekt, maar het gesprek graag voort wil zetten in het Somalisch. Welkom terug. In de wachtruimte heb ik jou uitgelegd dat wij geen tolk Chimwiini hebben. Dat wij daarom een tolk Swahili hebben proberen te regelen, omdat dit het dichts bij jouw dialect Chimwiini ligt. Omdat er op dit moment geen tolk Swahili te krijgen is, heb ik uitgelegd dat ik het gesprek nu moet
onderbreken en dat jij later een nieuwe afspraak krijgt met een tolk Swahili. Vervolgens gaf jij zelf aan geen enkel woord Swahili te begrijpen en daarom toch graag verder wilt in de taal Somalisch. Klopt dat?
Ja. [3]
Opmerking tolk: betrokkene spreekt gebroken Somalisch, maar ik kan haar verstaan.
(…)
Opmerking rapporteur: het is niet mogelijk de betekenis van gemeente/district/provincie duidelijk te maken. [4]
Kun je de tolk goed verstaan en begrijpen in het Somali?
Ja, ik spreek en versta Somali een klein beetje, maar mijn taal is Chimwiini. [5]
Heb jij mijn inleiding begrepen?
Ik heb niet alles begrepen. [6]
Spreek je naast het Somali en Chimwiini nog andere talen?
Mijn Chimwiini is heel goed en ik spreek een beetje Somali. [7]
Kun je de tolk nog goed verstaan?
Ja, het gaat wel. [8]
Om jouw procedure goed te plannen wil de IND in het kort weten wat de reden is van jouw asielaanvraag. Je krijgt later een nader gehoor waarin je alle ruimte krijgt om hier meer over te vertellen. Wat is de reden of zijn de redenen dat je Somalië hebt verlaten?
[plaats] was niet veilig. Mijn vader is ontvoerd. Een oudere man wilde met mij trouwen, maar dit wilde ik niet. Ik kon daar niet blijven. Het volgende gesprek wil ik graag in mijn eigen taal. [9]
Opmerking rapporteur: De tolk geeft aan dat (-) wat zacht praat en dat haar dialect en accent iets anders is, maar hij checkt telkens bij haar of hij het goed heeft begrepen. [10]
Uit bovenstaande passages blijkt duidelijk dat eiseres het Somalisch beperkt beheerst, hetgeen ook met de taalanalyse is bevestigd. Gelet hierop kan niet worden uitgesloten dat eiseres niet alle vragen goed heeft begrepen, ook niet waar in de verslagen van de gehoren geen melding wordt gemaakt van mogelijke miscommunicatie. Verweerder heeft gesteld dat eiseres in de gehoren niet heeft aangegeven dat zij de vragen niet begreep of dat ze zich onvoldoende kon verwoorden, ook niet in de correcties en aanvullingen. Gelet op de jonge leeftijd van eiseres, haar verklaring dat zij niet naar school is geweest en de voor haar onbekende setting waarin de gehoren hebben plaatsgevonden is de rechtbank van oordeel dat dit haar in redelijkheid niet kan worden tegengeworpen.
7.2.
De rechtbank overweegt voorts dat verweerder in het voornemen heeft tegengeworpen dat eiseres tijdens het aanmeldgehoor schouw heeft verklaard dat [plaats] een klein dorp is [11] , terwijl dit een vrij grote havenstad in Somalië is. In de correcties en aanvullingen is dit echter gecorrigeerd en gesteld dat het een grote stad is. Dit is niet bij het voornemen betrokken. De uitleg van verweerder ter zitting dat er geen verklaring is gegeven voor de correctie en dat daarom is vastgehouden aan wat eiseres heeft gezegd in het gehoor, volgt de rechtbank niet. Eiseres heeft niet alleen in de correcties en aanvullingen gecorrigeerd dat [plaats] een stad is en geen dorp, in het gehoor spreekt zij vervolgens over wijken [12] , wat een indicatie is dat eiseres heeft bedoeld dat het een stad is. Bovendien is, gelet op haar gebrekkige beheersing van het Somalisch, niet uit te sluiten dat zij met het Somalische woord voor dorp heeft bedoeld dat het om een stad gaat. Ook heeft eiseres informatie over [plaats] gegeven die wel correct is. Zo heeft zij benoemd dat [plaats] aan de zee ligt en noemt zij onder andere de [wijk] [13] . Verder heeft verweerder tegengeworpen dat eiseres in dit gehoor heeft gesteld dat de afstand over land tussen [plaats] en Mogadishu ongeveer één uur bedraagt maar dat uit openbare bronnen blijkt dat dit langer dan vier uur duurt. Naar het oordeel van de rechtbank kan dit onjuiste antwoord niet aan eiseres worden tegengeworpen. Eiseres is een meisje dat op vijftienjarige leeftijd naar Nederland is gekomen en heeft verklaard zij haar hele leven in [plaats] heeft gewoond en nooit naar school te zijn geweest. In redelijkheid kan niet worden verwacht dat zij weet hoe lang de reis over land naar Mogadishu is. De rechtbank constateert verder dat verweerder ten onrechte heeft gesteld dat de door eiseres genoemde plaats Ambressa niet is terug te vinden in de buurt van [plaats] , terwijl uit Google Maps blijkt dat niet ver van [plaats] een plaats ligt genaamd Ambreeso. De uitleg van verweerder dat zij gebruik maken van specifieke kaarten, waarop deze plaats niet stond en dat geen gebruik gemaakt kan worden van kaarten die algemeen toegankelijk zijn, omdat iedereen die kan gebruiken, kan de rechtbank niet volgen. Dat betekent immers niet dat een bepaalde plaats die in Google Maps is opgenomen niet bestaat. De naam Ambressa verschilt zo weinig van de naam Ambreeso dat niet zondermeer kan worden gesteld dat eiseres met het noemen van Ambressa in antwoord op de vraag naar omliggende dorpen van [plaats] een onjuist antwoord heeft gegeven. Daarbij is ook van belang dat zij is gehoord in het Somalisch, de taal waarvan de taalanalist heeft gesteld dat zij woorden vaak verkeerd uitspreekt.
7.3.
Uit het bovenstaande volgt dat het standpunt van verweerder dat eiseres onvoldoende en onjuist heeft verklaard over haar gestelde herkomstgebied niet kan worden gedragen door de daaraan ten grondslag gelegde motivering. De beroepsgrond slaagt.
Conclusie en gevolgen
8. Het beroep is gegrond. Het bestreden besluit is niet met de vereiste zorgvuldigheid genomen en niet deugdelijk gemotiveerd en daarmee in strijd met artikel 3:2 en Pro 3:46 van de Algemene wet bestuursrecht en wordt daarom vernietigd. De overige beroepsgronden hoeven niet te worden besproken.
9. De rechtbank draagt verweerder op om een nieuw besluit op asielaanvraag van eiseres te nemen. Daarbij dient verweerder rekening te houden met deze uitspraak. De rechtbank stelt de termijn voor het nemen van een nieuw besluit op zes weken na verzending van deze uitspraak.
10. Omdat het beroep gegrond is krijgt eiseres een vergoeding van haar proceskosten. Verweerder moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.814,- (1 punt voor
het indienen van het beroepschrift, 1 punt voor het verschijnen op de zitting, met een waarde
per punt van € 907,- en een wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit van 13 januari 2025;
- draagt verweerder op om binnen zes weken een nieuw besluit te nemen op het bezwaar, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak.
- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.814,- aan proceskosten aan eiseres.
Deze uitspraak is gedaan door mr. L.E.M. Wilbers - Taselaar, rechter, in aanwezigheid van mr. F. Horst - van Dee, griffier.
Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 1 week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.