Conclusie
Nr. 11/01640 P
Mr. Hofstee
Zitting: 20 maart 2012
Conclusie inzake:
[Betrokkene](1)
1. Het Gerechtshof te Arnhem, zitting houdende te Leeuwarden, heeft bij arrest van 23 maart 2011 aan de betrokkene de verplichting opgelegd om een bedrag van € 58.652,15 aan de Staat te betalen ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.
2. Namens betrokkene heeft mr. J. Boksem, advocaat te Leeuwarden, één middel van cassatie voorgesteld.
3. Het middel keert zich met een rechtsklacht en een motiveringsklacht tegen het oordeel van het Hof dat de betrokkene op de voet van art. 36e, tweede lid, Sr ook voordeel wederrechtelijk heeft verkregen uit een soortgelijk feit, te weten mensenhandel jegens de meerderjarige [betrokkene 2].
4. In de hoofdzaak is aan de betrokkene, voor zover voor de beoordeling van het middel van belang, ten laste gelegd dat:
"1.
hij in of omstreeks de periode van l januari 2005 tot en met 20 maart 2006 in de gemeente(n) Lelystad en/of Dronten en/of Noordoostpolder en/of Amsterdam, in elk geval in Nederland, en/of in Telsai, in elk geval in Litouwen en/of in Polen, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen,
A(sub 2)
[Slachtoffer 1] (geboren op [geboortedatum] 1989) en/of (een) andere(n) heeft/hebben geworven en/of vervoerd en/of overgebracht en/of gehuisvest en/of opgenomen, met het oogmerk van uitbuiting van die [slachtoffer 1] en/of die andere(n), terwijl die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) de leeftijd van achttien jaren nog niet had(den) bereikt en/of
B(sub 3)
[Slachtoffer 1] (geboren op [geboortedatum] 1989) en/of (een) andere(n) heeft/hebben aangeworven en/of medegenomen en/of ontvoerd met het oogmerk die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) in een ander land ertoe te brengen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met of voor een derde tegen betaling en/of
C(sub 5)
[Slachtoffer 1] (geboren op [geboortedatum] l989) en/of (een) andere(n) ertoe heeft/hebben gebracht zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met of voor een derde tegen betaling, dan wel ten aanzien van die [slachtoffer 1] en/of (een) andere(n) enige handeling heeft/hebben ondernomen waarvan hij en/of zijn mededader(s) wist(en) of redelijkerwijs moest(en) vermoeden dat die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) zich daardoor beschikbaar zou(den) stellen tot het verrichten van die handelingen, terwijl die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) de leeftijd van achttien jaren nog niet had/hadden bereikt en/of
D (sub 8)
Opzettelijk voordeel heeft/hebben getrokken uit seksuele handelingen van [slachtoffer 1] (geboren [geboortedatum] 1989) en/of (een) andere(n) met of voor een derde tegen betaling, terwijl die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) de leeftijd van achttien jaren nog niet had/hadden bereikt
immers heeft/hebben/is/zijn hij en/of zijn medeverdachte(n)
- die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) in een club in Litouwen benaderd en/of interesse in die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) getoond en/of tegen die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) gezegd dat hij, verdachte, met die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) gelukkig was en/of
- die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) voorgesteld om mee te gaan naar Nederland en/of
- tegen die [slachtoffer 1] en/of haar ouder(s) en/of andere(n) gezegd dat die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) in een bar/restaurant kon(den) werken en/of
- aan de ouders van die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) (een hoeveelheid) geld gegeven en/of
- die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) met de auto naar Nederland vervoerd en/of (over)gebracht en/of gereden en/of
- die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) gehuisvest en/of opgenomen in zijn, verdachtes, woning ([a-straat 1] te [plaats B]) en/of
- die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) zijn, verdachtes, meisjes genoemd en/of met de [slachtoffer 1] en/of die andere(n) een (liefdes)relatie aangegaan en/of
- tegen die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) gezegd dat die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) in de prostitutie moest(en) gaan werken en/of
- tegen die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) gezegd dat die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) niet weg mocht(en)/zou(den) komen, voordat die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) het geld van de reis en/of het verblijf en/of het geld dat aan de ouder(s) van die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) en/of aan een andere(n) was gegeven terug had(den) verdiend en/of
- tegen die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) gezegd dat als die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) niet luisterde(n), hij en/of zijn mededader(s) die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) naar andere mensen zou(den) sturen en/of
- (een) advertentie(s) geplaatst en/of (een) visitekaartje(s) gemaakt en/of verspreid waarin escortservices werden aangeboden en/of
- voor die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) met (een) klant(en) (telefonisch) (een) afspra(a)k(en) gemaakt en/of
- die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) naar (een) klant(en) vervoerd en/of gebracht en/of
- die/(een) klant(en) in zijn, verdachtes, woning ontvangen en/of
- het geld van voornoemde klant(en) in ontvangst genomen en/of
- die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) opgedragen haar/hen, die [slachtoffer 1] en/of die andere(n), verdiende geld aan hem, verdachte en/of zijn mededader(s) af te geven en/of aldus
- die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) uitgebuit,
- terwijl die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) de Nederlandse taal niet, althans onvoldoende, beheerste(n)/sprak(en) en/of onbekend was/waren in Nederland en/of bijna niemand kende(n) in Nederland en/of
- terwijl die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) niet over haar/hun eigen paspoort kon(den) beschikken en/of - terwijl die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) minderjarig was/waren en/of voor de huisvesting en/of financieel van hem, verdachte, en/of zijn mededaders(s) afhankelijk was/waren, in welke afhankelijkheidssituatie die [slachtoffer 1] en/of die andere(n) zich telkens niet kon(den) en/of durfden te verzetten en/of onttrekken tegen/aan (die uitbuiting)(door) hem verdachte, en/of zijn mededader(s);
(...)"
5. In de hoofdzaak is, voor zover hier relevant, ten laste van betrokkene bewezen verklaard dat:
"1.
hij in de periode van l januari 2006 tot en met 20 maart 2006 in Nederland, en in Litouwen en in Polen, tezamen en in vereniging met een ander of anderen,
A(sub 2)
[Slachtoffer 1] (geboren op [geboortedatum] 1989) heeft geworven en vervoerd en overgebracht en gehuisvest en opgenomen, met het oogmerk van uitbuiting van die [slachtoffer 1], terwijl die [slachtoffer 1] de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt en
B(sub 3)
[Slachtoffer 1] (geboren op [geboortedatum] 1989) heeft aangeworven en medegenomen met het oogmerk die [slachtoffer 1] in een ander land ertoe te brengen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met of voor een derde tegen betaling en
C(sub 5)
[Slachtoffer 1] (geboren op [geboortedatum] l989) ertoe heeft gebracht zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met of voor een derde tegen betaling, terwijl die [slachtoffer 1] de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt en
D (sub 8)
Opzettelijk voordeel hebben getrokken uit seksuele handelingen van [slachtoffer 1] (geboren [geboortedatum] 1989) met of voor een derde tegen betaling, terwijl die [slachtoffer 1] de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt
immers hebben hij en/of zijn medeverdachte(n)
- die [slachtoffer 1] voorgesteld om mee te gaan naar Nederland en
- tegen die [slachtoffer 1] gezegd dat die [slachtoffer 1] in een bar/restaurant kon werken en
- aan de ouders van die [slachtoffer 1] geld gegeven en
- die [slachtoffer 1] met de auto naar Nederland vervoerd en (over)gebracht en gereden en
- die [slachtoffer 1] gehuisvest en opgenomen in zijn, verdachtes, woning ([a-straat 1] te [plaats B]) en
- die [slachtoffer 1] gezegd dat die [slachtoffer 1] in de prostitutie moest gaan werken en
- tegen die [slachtoffer 1] gezegd dat die [slachtoffer 1] niet weg mocht/zou komen, voordat die [slachtoffer 1] het geld van de reis en het verblijf en het geld dat aan de ouder(s) van die [slachtoffer 1] was gegeven terug had verdiend en
- tegen die [slachtoffer 1] gezegd dat als die [slachtoffer 1] niet luisterde, hij die [slachtoffer 1] naar andere mensen zou sturen en
- een advertentie geplaatst en visitekaartje gemaakt en verspreid waarin escortservices werden aangeboden en
- voor die [slachtoffer 1] met klanten (telefonisch) afspraken gemaakt en
- die [slachtoffer 1] naar klanten vervoerd en gebracht en
- klanten in zijn, verdachtes, woning ontvangen en
- het geld van voornoemde klanten in ontvangst genomen en
- die [slachtoffer 1] opgedragen haar, die [slachtoffer 1], verdiende geld aan hem, verdachte af te geven en aldus
- die [slachtoffer 1] uitgebuit,
- terwijl die [slachtoffer 1] de Nederlandse taal niet, beheerste/sprak en onbekend was in Nederland en bijna niemand kende in Nederland en
- terwijl die [slachtoffer 1] niet over haar eigen paspoort kon beschikken en
- terwijl die [slachtoffer 1] minderjarig was en voor de huisvesting en financieel van hem, verdachte, en/of zijn mededaders(s) afhankelijk was, in welke afhankelijkheidssituatie die [slachtoffer 1] zich telkens niet kon en/of durfde te verzetten en/of onttrekken tegen/aan (die uitbuiting)(door) hem verdachte, en/of zijn mededader(s);
(...)"
6. Het Hof heeft ten aanzien van de vaststelling van het wederrechtelijk verkregen voordeel, voor zover hier van belang, het volgende overwogen:
"De vaststelling van het wederrechtelijk verkregen voordeel onderliggende strafzaak
De veroordeelde is bij arrest van dit hof (parketnummer 24-003227-07) veroordeeld tot straf ter zake van feit l en 2 telkens: mensenhandel in vereniging, gepleegd in de periode van l januari 2006 tot en met 20 maart 2006.
(...)
Voordeel uit soortgelijke feiten
Naast de mensenhandel gepleegd ten aanzien van de minderjarige [slachtoffer 1], acht het hof voldoende aannemelijk geworden dat veroordeelde voordeel heeft genoten uit een soortgelijk feit, namelijk mensenhandel gepleegd jegens de meerderjarige [betrokkene 2] in de periode van l oktober 2004 tot en met 20 maart 2006.
Het verweer van de raadsman dat veroordeelde in de strafzaak is vrijgesproken van mensenhandel gepleegd ten aanzien van [betrokkene 2] en dat eventueel voordeel uit dat feit niet kan worden ontnomen, wordt verworpen. De tenlastelegging en ook de bewezenverklaring van feit 1 ziet enkel en alleen op slachtoffers jonger dan 18 jaren, waaronder niet [betrokkene 2] kan worden begrepen, omdat zij ouder is dan 18 jaren. Het ten laste gelegde en bewezenverklaarde onder 2 ziet, mede gelet op de inhoud van het strafdossier, alleen op mensenhandel gepleegd ten aanzien van (de meerderjarige) [betrokkene 3].
(...)"
7. De steller van het middel voert aan dat het oordeel van het Hof - inhoudend dat de betrokkene (ook) voordeel heeft genoten "uit een soortgelijk feit, namelijk mensenhandel gepleegd jegens de meerderjarige [betrokkene 2]" en dat dit voordeel bij de vaststelling van de omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel kan worden betrokken - blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting en/of onbegrijpelijk is, nu de betrokkene in de strafzaak (telkens) uitdrukkelijk is vrijgesproken van het bestanddeel "en/of (een) andere(n)", waaronder ook valt de (veronderstelde) mensenhandel gepleegd ten aanzien van [betrokkene 2]. Daaraan voegt de steller van het middel toe dat het oordeel van het Hof dat de tenlastelegging en de bewezenverklaring van feit 1 enkel en alleen zien op slachtoffers jonger dan 18 jaren, waaronder niet [betrokkene 2] kan worden begrepen, blijkt geeft van een onjuiste lezing van de tenlastelegging.
8. Gezien EHRM 1 maart 2007, LJN BA1112, NJ 2007/349 m.nt. Borgers (Geerings tegen Nederland) verzet art. 6, tweede lid, EVRM zich tegen het ontnemen van voordeel, verkregen uit feiten waarvan de betrokkene is vrijgesproken. Aan de orde is de vraag of hiervan in de onderhavige zaak sprake is.
9. In de hoofdzaak is ten laste van de betrokkene bewezen verklaard dat hij zich heeft schuldig gemaakt aan mensenhandel als bedoeld in art. 273a (oud) Sr, en wel ten aanzien van [slachtoffer 1]. Het betreft hier een feitencomplex dat door voornoemd art. 273a (oud) aanhef en respectievelijk onder 2 (feit 1 onder A), onder 3 (feit 1 onder B), onder 5 (feit 1 onder C), en onder 8 (feit 1 onder D) bestreken wordt.
10. Mensenhandel in de zin van art. 273a, aanhef en onder 2, 5 en 8 (oud) Sr is alleen strafbaar wanneer het is gepleegd tegen personen die de leeftijd van achttien jaren nog niet hebben bereikt. Dit geldt evenwel niet voor mensenhandel als bedoeld in art. 273a aanhef en onder 3 (oud) Sr. Het gedeelte van de tenlastelegging zoals uiteengezet onder feit 1 onder B, wordt omvat door het bepaalde in art. 273a, aanhef en onder 3 (oud) Sr en heeft derhalve ook betrekking op slachtoffers van achttien jaren of ouder, zoals [betrokkene 2]. Gelet daarop is het oordeel van het Hof dat de tenlastelegging en de bewezenverklaring van feit 1 enkel en alleen zien op slachtoffers jonger dan achttien jaren, waaronder [betrokkene 2] niet kan worden begrepen omdat zij ouder is dan achttien jaren, onbegrijpelijk. Daaruit vloeit voort dat in zoverre van een onjuiste rechtsopvatting blijk geeft, althans onbegrijpelijk is, het oordeel van het Hof dat aan de betrokkene een betalingsverplichting kan worden opgelegd ter ontneming van voordeel dat is verkregen door mensenhandel gepleegd jegens [betrokkene 2], nu de betrokkene in de hoofdzaak is vrijgesproken van de bestanddelen "en/of (een) andere(n)" en "en/of die andere(n)".(2)
11. Het middel slaagt.
12. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen heb ik niet aangetroffen.
13. Deze conclusie strekt tot vernietiging van het bestreden arrest en terugwijzing naar het Hof teneinde op het bestaande hoger beroep opnieuw te worden berecht en afgedaan.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Deze zaak hangt samen met de zaken met griffienummers 11/01196 en 11/01848 waarin ik heden eveneens concludeer.
2 Ik merk nog op dat de betrokkene in de hoofdzaak (telkens) is vrijgesproken van de bestanddelen "en/of (een) andere(n)" en "en/of die andere(n)" voor zover het gaat om de bewezenverklaarde periode van 1 januari 2006 tot en met 20 maart 2006. Het Hof acht evenwel voldoende aannemelijk geworden (zie onder 6) dat de betrokkene uit de mensenhandel gepleegd jegens de meerderjarige [betrokkene 2] voordeel heeft genoten in de (langere) periode van l oktober 2004 tot en met 20 maart 2006. Ontneming van het wederrechtelijk verkregen voordeel dat door betrokkene is verkregen uit de mensenhandel gepleegd jegens [betrokkene 2] in de periode van 1 oktober 2004 tot 1 januari 2006 is mogelijk. Uit de motivering van het Hof en de gebezigde bewijsmiddelen volgt echter dat het Hof bij het vaststellen van de betalingsverplichting tevens de periode van 1 januari 2006 tot en met 20 maart 2006 voor ogen heeft gehad, waardoor de motivering van het Hof ook in zoverre onbegrijpelijk is.