Conclusie
Nr. 00186/03 E
Mr. Vellinga
Zitting: 14 oktober 2003
Conclusie inzake:
[verdachte]
1. Verdachte is door het Gerechtshof te Amsterdam wegens "overtreding van een voorschrift gesteld krachtens artikel 19 van Pro de Landbouwwet, meermalen gepleegd" veroordeeld tot elfmaal een geldboete van € 1.000,-, subsidiair telkens 20 dagen hechtenis, waarvan telkens € 500,-, subsidiair telkens 10 dagen hechtenis voorwaardelijk en met een proeftijd van twee jaren. Voorts heeft het Hof de verbeurdverklaring gelast van een vijftal runderen en de teruggave gelast van andere inbeslaggenomen runderen aan verdachte.
2. Er bestaat samenhang tussen de zaken met de nummers 00183/03 E, 00184/03 E, 00185/03 E en 00186/03 E. In al deze zaken zal ik vandaag concluderen.
3. Namens verdachte hebben mrs. P.J. Hoogendam en H. Sytema, advocaten te 's-Gravenhage, één middel van cassatie voorgesteld.
4. Het middel richt zich tegen de verwerping van het verweer dat verdachte moet worden ontslagen van rechtsvervolging, althans tegen de kwalificatie van de feiten als overtreding van een voorschrift gesteld krachtens art. 19 van Pro de Landbouwwet.
5. Het Hof heeft bewezenverklaard dat verdachte - kort gezegd - runderen in de handel heeft gebracht aan wie een stof met androgene werking was toegediend. Dusdoende heeft verdachte - dat is in confesso - gehandeld in strijd met het bepaalde in art. 2, eerste lid, van de door het Produktschap voor vee en vlees uitgevaardigde Verordening verbod op het gebruik van bepaalde stoffen met hormonale werking en van bepaalde stoffen met thyreostatische werking, alsmede van ß-agonisten 1997 (Verordening van 9 juli 1997, Verordeningenblad bedrijfsorganisatie 14 juli 1997, blz. 2 e.v.).
6. De vraag is echter of het handelen in strijd met genoemde bepaling een strafbaar feit oplevert. Ter terechtzitting van het Hof is aangevoerd dat dat niet het geval was. Het hof heeft het verweer van verdachte als volgt weergegeven en verworpen:
"De raadsman heeft ter terechtzitting in hoger beroep betoogd dat het feit niet strafbaar is, zodat de verdachte dient te worden ontslagen van alle rechtsvervolging. Hij voert hiertoe aan dat artikel 1 onder Pro 4 Wet op de Economische Delicten overtredingen gesteld bij of krachtens artikel 93 Wet Pro op de Bedrijfsorganisatie als economische delict worden aangemerkt, voor zover deze bepalingen zijn aangewezen als strafbaar feit. Het Productschap Vee en Vlees (nader te noemen: het Productschap) heeft echter onderhavige bepaling niet expliciet aangewezen als strafbaar feit. De raadsman heeft dit verweer nader verwoord in zijn door hem overgelegde pleitnota.
Het hof overweegt hieromtrent als volgt. Het is juist dat het Productschap onderhavig feit niet expliciet strafbaar heeft gesteld, maar zij hoefde dit ook niet te doen omdat de strafbaarstelling niet is gebaseerd op artikel 93 Wet Pro op de Bedrijfsorganisatie maar op artikel 19 van Pro de Landbouwwet. Overtredingen van voorschriften gesteld bij of krachtens artikel 19 van Pro de Landbouwwet zijn strafbaar gesteld in artikel 1 lid 1 onder Pro 2 van de Wet op de Economische Delicten. Ter adstructie dient het volgende. Op grond van artikel 19 van Pro de Landbouwwet kan de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij ter verwezenlijking van de doeleinden en ten aanzien van de gedragingen genoemd in artikel 13 van Pro de Landbouwwet regelingen vaststellen, hetgeen de Minister door middel van de Regeling verbod handel met bepaalde stoffen behandelde dieren en producten (Staatscourant 1997, nr. 130) heeft gedaan. Het bewezenverklaarde valt onder de doeleinden en de gedragingen als genoemd in artikel 13 van Pro de Landbouwwet. In artikel 2 lid 1 van Pro voornoemde regeling heeft de Minister zijn bevoegdheid tot het vaststellen van een regeling met betrekking tot onder meer het verbod om landbouwhuisdieren waaraan op enigerlei wijze stoffen met thyreostatische, oestrogene, androgene alsmede ß-agonisten zijn toegediend, in de handel te brengen, overgedragen aan het Productschap, hetgeen de Minister op grond van artikel 23 van Pro de Landbouwwet mocht doen. De Verordening verbod op het gebruik van bepaalde stoffen met hormonale werking en van bepaalde stoffen met thyreostatische werking, alsmede van ß-agonisten 1997 heeft het Productschap op grond hiervan vastgesteld. In artikel 2 van Pro genoemde verordening is het bewezenverklaarde verboden. Het bewezenverklaarde is op grond hiervan strafbaar en het verweer wordt derhalve verworpen."
7. In het middel wordt gesteld dat het Hof een onjuiste uitleg heeft gegeven aan het bepaalde in art. 19 Landbouwwet Pro. Alleen art. 93 Wet Pro op de Bedrijfsorganisatie (hierna: WBO) zou in aanmerking komen als basis voor genoemde Verordening op het gebruik van bepaalde stoffen met hormonale werking en van bepaalde stoffen met thyreostatische werking, alsmede ß-agonisten 1997.
8. Richtlijn 96/22/EG van de Raad van 29 april 1996 (hierna: de Richtlijn) betreft het verbod op het gebruik, in de veehouderij, van bepaalde stoffen met hormonale werking en van bepaalde stoffen met thyreostatische werking, alsmede van ß-agonisten. Ingevolge art. 3 van Pro deze Richtlijn dienen de Lid-Staten erop toe te zien dat het op enigerlei wijze toedienen van stoffen met - onder andere - androgene werking aan landbouwhuisdieren verboden wordt, alsmede het in de handel brengen van landbouwhuisdieren die sporen vertonen van deze stoffen.
9. Art. 19 Landbouwwet Pro luidt voor zover van belang:
"1. Ter verwezenlijking van de in het eerste lid van artikel 13 vermelde Pro doeleinden kan Onze Minister bij in de Staatscourant bekend te maken regeling regelen vaststellen ten aanzien van de in het tweede lid, onder b, van dat artikel genoemde gedragingen.
2. De in het eerste lid bedoelde regelen, die strekken ter verwezenlijking van de in het eerste lid van artikel 13, onder a, vermelde doeleinden, worden slechts vastgesteld, indien zulks naar het oordeel van Onze Minister noodzakelijk is in verband met een aan artikel 13, 14, 15 of 17 gegeven toepassing of een krachtens artikel 2 of Pro 7 van de In- en uitvoerwet vastgestelde heffing ter zake van de invoer of de uitvoer van produkten.
3( ...)."
"1. Onze Minister kan bij in de Staatscourant bekend te maken regeling de verplichting opleggen tot het betalen van een geldsom terzake van een of meer der in het tweede lid van dit artikel genoemde gedragingen. Een zodanige regeling wordt slechts vastgesteld:
a. ter bevordering van de voortbrenging, de afzet en een redelijke prijsvorming van voortbrengselen van de landbouw en de visserij en in verband daarmede ten behoeve van de afnemers van produkten;
b. ter uitvoering van verordeningen, richtlijnen, beschikkingen en aanbevelingen van de Europese Economische Gemeenschap, voorzover deze betrekking hebben op het gemeenschappelijk landbouwbeleid, voorzien in de tweede titel van het tweede deel van het verdrag tot oprichting van die Gemeenschap.
2. ( ...)"
Art. 23 van Pro de Landbouwwet luidt voor zover van belang:
1. Onze Minister kan bevoegdheden, welke hem ingevolge het bij of krachtens de artikelen 13, 15, 17, 19, 20, 21, 22, 22a en 26 dan wel bij of krachtens een algemene maatregel van bestuur, als bedoeld in artikel 18 bepaalde Pro toekomen, aan het bestuur van een bedrijfslichaam of een samenwerkingslichaam delegeren.
Indien het bevoegdheden betreft die door Onze Minister slechts mogen worden uitgeoefend in overeenstemming met Onze Minister van Economische Zaken, geschiedt zodanige delegatie slechts in overeenstemming met die Minister.
2. Verordeningen, vastgesteld met gebruikmaking van een overgedragen bevoegdheid behoeven de goedkeuring van Onze Minister en indien het voorschrift waarbij de overgedragen bevoegdheid is toegekend, door Onze Minister is vastgesteld in overeenstemming met Onze Minister van Economische Zaken, mede van die Minister. Krachtens de verordening vastgestelde genomen besluiten behoeven, voorzover dit bij de overdracht, bedoeld in het eerste lid, is bepaald, de goedkeuring van de daarbij aangewezen autoriteit. Verordeningen zijn verbindend voor een ieder behoudens voorzover bij de overdracht dan wel in de verordening zelf anders is bepaald.
3. ( ... )
11. De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij heeft ter uitvoering van genoemde Richtlijn gebruik gemaakt van de hem in art. 19 en Pro 23 Landbouwwet gegeven bevoegdheden - die tot regelen en die tot delegeren daarvan - gebruik gemaakt(1) door in art. 2 van Pro de Regeling verbod handel met bepaalde stoffen behandelde dieren en producten (Besluit van 9 juli 1997, Stcrt 1997, nr. 130; hierna: de Regeling) te bepalen:
"1. De minister draagt ter uitvoering van richtlijn 96/22/EG en richtlijn 96/23/EG de aan hem in artikel 19 van Pro de Landbouwwet toegekende bevoegdheden over aan het bestuur van het Produktschap voor Vee en Vlees, het bestuur van het Produktschap voor Pluimvee en Eieren en het bestuur van het Produktschap Vis
voor wat betreft het stellen van regelen met betrekking tot:
a. een verbod om landbouwhuisdieren en aquicultuurdieren waaraan op enigerlei wijze stoffen met thyreostatische, oestrogene, androgene of gestagene werking alsmede [bèta]-agonisten zijn toegediend, in de handel te brengen, behalve wanneer de dieren zijn behandeld overeenkomstig bij of krachtens de
Diergeneesmiddelenwet gestelde regels dan wel overeenkomstig artikel 4, eerste lid, onder officieel toezicht van de bevoegde autoriteit zijn geplaatst;
b. een verbod om verwerkte producten of vlees van dieren als bedoeld in onderdeel a in de handel te brengen, behalve wanneer de dieren zijn behandeld overeenkomstig bij of krachtens de Diergeneesmiddelenwet gestelde regels.
2. ( ... )"
12. Op grond van deze Regeling(2) heeft Het Bestuur van het Productschap voor Vee en Vlees op 9 juli 1997 de "Verordening verbod op het gebruik van bepaalde stoffen met hormonale werking en van bepaalde stoffen met thyreostatische werking, alsmede van ß-agonisten 1997" (hierna: de Verordening) vastgesteld. Artikel 2 van Pro deze verordening bepaalt:
"1. Het is verboden dieren, waaraan op enigerlei wijze stoffen met thyreostatische, oestrogene, androgene of gestagene werking of ß-agonisten is toegediend, in de handel te brengen.
2. In afwijking van het eerste lid geldt het in het vorige lid bedoelde verbod niet ten aanzien van dieren, voor zover daaraan, in het kader van een therapeutische of zoötechnische behandeling, stoffen zijn toegediend in overeenstemming met het bepaalde bij of krachtens de Diergeneesmiddelenwet, dan wel ten aanzien van dieren die, overeenkomstig artikel 4, eerste lid, van de regeling onder officieel toezicht van de bevoegde autoriteit zijn geplaatst."
13. Het middel doet nu de vraag rijzen of uitvoering van genoemde Richtlijn wel valt te brengen onder verwezenlijking van de in art. 13 Landbouwwet Pro geformuleerde doeleinden, en dan wel in het bijzonder het gemeenschappelijk landbouwbeleid, voorzien in de tweede titel van het tweede deel van het verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.
14. Het middel beantwoordt deze vraag ontkennend. Volgens de considerans van de Richtlijn, aldus het middel, heeft de Richtlijn ten doel de volksgezondheid te beschermen, niet het markt- en prijsbeleid. Daarom betreft de verordening van het Produktschap voor vee en vlees niet het gemeenschappelijk landbouwbeleid als voorzien in de tweede titel van het tweede deel van het verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.
15. De Raad van Ministers die genoemde Richtlijn heeft uitgevaardigd ziet die Richtlijn wel als uitvoering van het gemeenschappelijke landbouwbeleid als voorzien in het EG-Verdrag. In de considerans wordt immers uitdrukkelijk verwezen naar art. 43 EG Pro-Verdrag, dat ten tijde van de totstandkoming van de Richtlijn deel uitmaakte van "Titel II De landbouw" van hoofdstuk I van het EG-Verdrag(3). Dat hoeft ook geen verbazing te wekken. Door voor de gemeenschappelijke markt gelijkluidende verboden voor groeibevorderende stoffen uit te vaardigen wordt voorkomen dat concurrentievervalsing gaat optreden doordat de ene lidstaat stoffen verbiedt die de andere toestaat.(4)
16. In de toelichting op het middel wordt voor het door het middel verdedigde standpunt steun gezocht in de Memorie van toelichting op art. 13 van Pro de Landbouwwet. Daaruit zou volgen, dat de onderhavige Verordening niet wordt omvat door de in art. 13 lid 1 onder Pro b omschreven doeleinden. De toelichting op het middel doelt op de volgende passage:
"Onder "gemeenschappelijk landbouwbeleid" moet mitsdien worden verstaan hetgeen het verdrag daaronder verstaat, te weten het gemeenschappelijk te voeren beleid ten aanzien van de landbouw en de handel in de landbouwproducten, zijnde de voortbrengselen van bodem, veeteelt en visserij alsmede de produkten in eerste graad van verwerking welke met de genoemde voortbrengselen rechtstreeks verband houden, zoals deze zijn vermeld in bijlage II van het verdrag, aangevuld bij E.E.G.-verordening 7bis (1959). De algemene strekking van de wet brengt evenwel mee, dat zij ook bij de uitvoering van het E.E.G.-beleid alleen wordt gehanteerd met betrekking tot regelingen op het gebied van het markt- en prijsbeleid en niet b.v. op het gebied van het in de landbouw te voeren sociaal beleid".
(Kamerstukken II 1965/66, 8387, nr. 3, blz. 5).
Uit deze passage valt m.i. niet af te leiden dat art. 13 een Pro beperkter opvatting van het begrip "gemeenschappelijk landbouwbeleid" inhoudt dan het EG-Verdrag. Voor de inhoud van dat begrip wordt immers uitdrukkelijk naar het - toen nog - EEG-Verdrag verwezen. Dan mag het zo zijn dat de strekking van de wet meebrengt dat de in art. 13 gegeven Pro bevoegdheid slechts wordt gebezigd voor regelingen op het gebied van het markt- en prijsbeleid, daarmee is nog niet gezegd dat die beperking ook van toepassing is op de in art. 19 Landbouwwet Pro gegeven bevoegdheid. Voorts valt een verordening als de onderhavige, zoals ik hiervoor heb aangegeven heel wel te begrijpen onder "marktbeleid", te weten voorkoming van valse concurrentie binnen het gebied van de gemeenschappelijke markt. Ik wijs ook nog op de Memorie van antwoord bij de Wet van 23 juni 1966, Stb. 278, waarbij art. 13 Landbouwwet Pro werd uitgebreid tot - kort gezegd - uitvoering van verordeningen etc. van de Europese commissie met betrekking tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid(5):
"Op grond van de landbouwtitel van het E.E.G.-verdrag kunnen communautaire regelingen worden getroffen van zeer verschillende aard en strekking, bij de uitvoering waarvan ook zeer verschillende sectoren, geledingen en instellingen zullen zijn betrokken. De landbouwtitel immers opent niet alleen de mogelijkheid tot het treffen van voorzieningen voor het markt- en prijsbeleid in engere zin voor alle op de bijlage II van het E.E.G-verdrag genoemde landbouwgoederen maar evenzeer voor b.v. landbouwtechnische en -structurele aangelegenheden. De nationale uitvoering van al deze naar aard en strekking verschillende voorzieningen kan bezwaarlijk op uniforme wijze en krachtens één wet geschieden."
17. Volgens het middel moet de onderhavige Verordening van het Produktschap voor vee en vlees worden gezien als een verordening die is gebaseerd op de autonome verordenende bevoegdheid van het Produktschap als opgenomen in art. 93 lid 1 Wet Pro op de Bedrijfsorganisatie (hierna: WBO)(6). Op basis van die bevoegdheid heeft het Produktschap inderdaad(7) verordeningen gemaakt met betrekking tot de toediening van stoffen met hormonale of sympathicomimetische werking: de verordening Verbod toediening van bepaalde stoffen met hormonale werking 1987, en de verordening Stoffen met sympathicomimetische werking 1991. Inmiddels heeft de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij echter op grond van art. 19 Landbouwwet Pro in art. 2 van Pro de Regeling opdracht aan het bestuur van het Produktschap gegeven regels te vervaardigen ter uitvoering van Richtlijn 96/22/EG, en wel omdat - aldus het kabinetsstandpunt - implementatie van regelgeving van de Europese Unie door produktschappen slechts in de rede ligt indien dit geschiedt op basis van medebewind(8). Daarin voorziet de WBO. Art. 96 WBO Pro verplicht het bestuur tot bij of krachtens de wet gevorderde medewerking; die medewerking kan ook bestaan in het stellen van regels bij verordening (art. 97 WBO Pro). Overeenkomstig de bij art. 2 van Pro de Regeling gegeven opdracht heeft het bestuur de onderhavige verordening uitgevaardigd onder intrekking van de hiervoor genoemde, op basis van de autonome bevoegdheid van het Produktschap uitgevaardigde verordeningen(9). In de considerans van de onderhavige verordening wordt immers uitdrukkelijk verwezen naar art. 2 van Pro de Regeling, dus naar de aan het bestuur van het Produktschap gegeven opdracht. De verordening is - anders dan het middel wil - dus niet gebaseerd op de autonome verordenende bevoegdheid van het Produktschap.
18. Het voorgaande vindt steun in de Memorie van toelichting(10) op de Wet van 23 juni 1966, Stb. 278, waarbij art. 13 Landbouwwet Pro werd uitgebreid tot - kort gezegd - uitvoering van verordeningen etc. van de Europese commissie met betrekking tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid, en waarbij voorts het in art. 23 van Pro die wet voorziene medebewind werd verruimd tot de mogelijkheid van overdracht van bevoegdheden.(11) Aan de wijze waarop uitvoering zou moeten worden gegeven aan de inhoud van EEG-regelingen werd in de Memorie van toelichting(12) uitgebreid aandacht geschonken. De wetgever achtte het niet gewenst dat die uitvoering werd overgelaten aan de autonome bevoegdheid van de produktschappen. Zij wilde aansluiten bij het stelsel van de In- en uitvoerwet, waarin tot uitdrukking was gebracht de gedachte dat de in- en uitvoer geen voorwerp van autonome regeling door de bedrijfslichamen kon zijn, doch anderzijds dat binnen dit kader aan de bedrijfslichamen een zo groot mogelijke vrijheid moest worden gelaten. De Memorie van toelichting(13) vervolgt:
"In het stelsel van de In- en uitvoerwet is zodoende tot uitdrukking gebracht enerzijds de ook in de onderscheidene instellingswetten neergelegde gedachte, dat de en uitvoer geen voorwerp van autonome regeling door de bedrijfslichamen kan zijn, doch anderzijds dat binnen dit kader aan de bedrijfslichamen een zo groot mogelijke vrijheid moet worden gelaten. Nu zien de ondergetekenden er geen enkele noodzaak toe de mogelijkheid van autonome uitvoering van de E.E.G.-regelingen door de bedrijfslichamen formeel uit te sluiten doch wel zijn zij van oordeel dat uitvoering door deze bedrijfslichamen althans ingevolge een wettelijke opdracht of overdracht van bevoegdheden in het algemeen als de meest juiste oplossing moet worden beschouwd. In dit verband moge worden gewezen zowel op de noodzaak om bij uitvoering van de afzonderlijke produktenregelingen door de desbetreffende bedrijfslichamen bij voortduring een gecoördineerd beleid voor het geheel van de marktorganisatie te waarborgen als op de verantwoordelijkheid die de centrale overheid tegenover instellingen van de Gemeenschap en de partnerlanden heeft voor een goede naleving van de bepalingen. De centrale overheid zal te allen tijde over de voor de realisering van deze doeleinden nodige bevoegdheden moeten kunnen beschikken.
Hierbij komt nog, dat in de praktijk een bepaalde E.E.G.-landbouwregeling betrekking kan - en veelal zal - hebben zowel op het binnenlands als op het grensoverschrijdend verkeer. Toepasselijkverklaring van de voorrangsregeling ook op de gevallen van uitvoering van E.E.G.-regelingen, resp. hantering van verschillende vormen van opdracht of overdracht van bevoegdheden zou dan met zich kunnen brengen, dat het gedeelte van de E.E.G.-regeling dat op het binnenlands verkeer betrekking heeft, in juridisch opzicht afwijkend zou moeten worden behandeld van dat, hetwelk betrekking heeft op het grensoverschrijdend verkeer. Dit kan ongewenste consequenties met zich brengen.
Voorts heeft het systeem van overdracht van bevoegdheden praktische voordelen in zoverre versnippering van de regelingen als zodanig over eensdeels basisvoorschriften uitgaande van de centrale overheid en anderzijds uitvoeringsvoorschriften van de bedrijfslichamen daardoor zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Het is om deze redenen, dat de ondergetekenden voorstellen:
1º. de medebewindsregeling van artikel 23 van Pro de Landbouwwet te vervangen door een regeling, krachtens welke volledige overdracht van de wettelijke bevoegdheden kan plaatsvinden;
2º. de in de artikelen 13 en 18 vervatte voorrangsregeling en de in artikel 14 neergelegde Pro rechtstreekse heffingsbevoegdheid niet uit te breiden tot uitvoering van de E.E.G.-landbouwregelingen.
De ondergetekenden zien er geen bezwaar in, dat door de onder 1º bedoelde wijziging ook de huidige, voor het binnenlands beleid geldende, medebewindsregeling wordt vervangen door de overdrachtsregeling. Zij zien in de noodzaak, om in verband met de uitvoering van het E.E.G.-landbouwbeleid tot de onderhavige wetswijziging over te gaan integendeel een welkome aanleiding het toepassingsgebied van het systeem van deze regeling, waarmede op het terrein van de in- en uitvoer zo goede ervaringen zijn opgedaan, te verbreden.
Wat de wijze van toepassing van de regeling betreft, diene dat de ondergetekenden zich voorstellen ook dienaangaande het thans met betrekking tot de In- en uitvoerwet gevolgde stelsel zoveel mogelijk te zullen volgen."
Zou het Produktschap voor vee en vlees, zoals het middel wil, de onderhavige verordening dus hebben uitgevaardigd op basis van zijn autonome verordenende bevoegdheid dan zou het hebben gehandeld in strijd met de uitdrukkelijke bedoeling van de hogere wetgever, zoals deze mede tot uitdrukking is gekomen in genoemde Regeling. Gezien de considerans van de onderhavige verordening heeft het Produktschap juist gehandeld ter uitvoering van de Regeling waarbij hem werd opgedragen regels te stellen ter uitvoering van Richtlijn 96/22/EG, dus geheel overeenkomstig de hiervoor weergegeven bedoeling van de wetgever.
De Memorie van toelichting zou gezien hetgeen wordt gezegd over vervanging van de medebewindsregeling door een regeling krachtens welke volledige overdracht van wettelijke bevoegdheden kan plaatsvinden nog de vraag kunnen doen rijzen of daarmee toch niet is gekozen voor uitvoering van EEG-regelingen op basis van de autonome bevoegdheid van de produktschappen. Dat is in mijn ogen niet het geval. Die wijze van uitvoering wilde de wetgever juist niet omdat - zoals de Memorie van toelichting laat zien - de uitvoering daarvan vanuit de centrale overheid diende te worden aangestuurd. Daar voeg ik nog aan toe dat aan de term "medebewind" in dit verband niet te veel waarde moet worden gehecht, omdat dit begrip niet geheel vast omlijnd is en er vele vormen van medebewind voorkomen.(14) Ik wijs op de door Van Wijk e.a.(15) gegeven voorbeelden.
19. Een en ander brengt mij tot de conclusie dat het Hof het verweer betreffende de strafbaarheid van het feit op goede gronden heeft verworpen en het bewezenverklaarde terecht heeft gekwalificeerd als overtreding van een voorschrift gesteld krachtens art. 19 van Pro de Landbouwwet.
20. Het middel faalt.
21. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen heb ik niet aangetroffen. Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Zie de considerans van na te noemen regeling.
2 In de considerans wordt verwezen naar art. 2 lid 1 van Pro de Regeling. Die verwijzing is in overeenstemming met de toelichting op de Regeling onder punt 4, waar wordt gezegd dat implementatie van regelgeving van de Europese Unie door productschappen nog slechts in de rede ligt indien dit geschiedt op basis van medebewind, waartoe de Regeling een opdracht bevat. In de considerans wordt ook verwezen naar art. 100 lid 3 Wet Pro op de bedrijfsorganisatie, luidende: Verordeningen, waarvan het ontwerp niet overeenkomstig het eerste lid openbaar is gemaakt, behoeven de goedkeuring van Onze betrokken Ministers. Hier was verwijzing naar art. 23 Landbouwwet Pro op zijn plaats geweest, omdat genoemde Regeling is gebaseerd op art. 19 Landbouwwet Pro.
3 Thans art. 37 EG Pro-Verdrag, eveneens in Hoofdstuk I, Titel II De landbouw. Ook de bij Richtlijn 96/22/EG ingetrokken richtlijnen 81/602/EEG, 88/146/EEG en 88/299/EEG waren blijkens hun considerans gebaseerd op genoemd hoofdstuk van het EEG-Verdrag.
4 Zie over de aan het EEG/EG-Verdrag ten grondslag liggende gedachte van eenheid van markt, waar ieder gelijke kansen heeft o.a. R. Barents en L.J. Brinkhorst, Grondlijnen van Europees Recht, 11e druk, Kluwer Deventer 2003, p. 291-292.
5 Kamerstukken II, 1965-1966, nr. 8387, nr. 5, blz. 1.
6 Bij wijziging van 1 juli 1999 (Wet van 4 april 1999, Stb. 253) is - onder meer - geschrapt de bevoegdheid ten aanzien van mededinging, en wel omdat dit ligt in de lijn van het beleid ter bevordering van marktwerking en concurrentie (Kamerstukken II, 1997-1998, 25 695, nr. 3, blz. 8). Voor de onderhavige zaak lijkt deze wijziging geen betekenis te hebben. De wijziging is immers niet ingegeven door opvattingen over de wijze van implementatie van EG-Richtlijnen, zoals deze blijkt uit punt 4 van de toelichting op de Regeling.
7 Toelichting op de Regeling, punt 4.
8 Toelichting op de Regeling, punt 4. Zie over autonomie en medebewind o.a. Van Wijk/Konijnenbelt/Van Male, Hoofdstukken van Bestuursrecht, Elsevier bedrijfsinformatie bv Den Haag 1999, blz. 261; Koekkoek e.a., De Grondwet, W.E.J. Tjeenk Willink Deventer 2000, blz. 571-574; Heringa/Zwart, De Nederlandse Grondwet, Tjeenk Willink Zwolle, derde druk, blz. 243. Heringa en Zwart merken ten aanzien van de regeling van autonomie en medebewind in de Gemeentewet op, dat autonomie en medebewind dienen te worden beschouwd als de beide uiteinden van een schaal waartussen het gemeentelijk bestuur zich beweegt.
9 De verordening Verbod toediening van bepaalde stoffen met hormonale werking 1987 en de verordening Stoffen met sympathicomimetische werking 1991[0] zijn ingetrokken bij de Verordening tot intrekking van enkele verordeningen 1997, PBO-blad nr. 37, d.d. 14 juli 1997.
10 Kamerstukken II, 1965-1966, nr. 8387, nr. 3.
11 Art. 23 is Pro op het punt van de overdracht van bevoegdheden terminologisch aangepast bij de op 1 januari 1998 in werking getreden Wet van 6 november 1997, Stb. 510 in het kader van de aanpassing van bijzondere wetten aan de derde tranche van de Algemene wet bestuursrecht.
12 Blz. 4.
13 Blz. 4
14 Zie de hiervoor in noot 8 aangehaalde literatuur.
15 A.w., blz. 262.