Uitspraak
Registratienummers: AR 19/08 - H 86/10
Uitspraak: 5 november 2010
GEMEENSCHAPPELIJK HOF VAN JUSTITIE
van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba
Vonnis
in de zaak van:
de gezamenlijke erven van [xxx] en van [yyy]:
1. …, in persoon en in hoedanigheid van curator van [zzz] wonend in Aruba,
2. ..., wonend in Aruba,
3. …, wonend in Aruba,
4. …, wonend in de Verenigde Staten van Amerika,
5. …, wonend in Aruba,
6. …, wonend in Curaçao,
7. …, wonend in Sint Maarten,
oorspronkelijk gedaagden in conventie, eisers in reconventie,
thans appellanten,
gemachtigden: mr. E.J. Maduro en E.I. Maduro,
- tegen -
de rechtspersoon naar vreemd recht COMM SYSTEMS LTD,
gevestigd in Anguilla,
oorspronkelijk eiser in conventie, verweerder in reconventie,
gemachtigden: mrs. M. Le Poole en T.E. Matroos.
Partijen worden hierna de erven [..] en Comm genoemd.
1. Het verloop van de procedure
1.1 Op 16 december 2008 heeft het Gerecht in eerste aanleg van de Nederlandse Antillen, zittingsplaats Sint Maarten, (hierna te noemen “GEA”) tussen partijen vonnis gewezen. Voor hetgeen in eerste aanleg is gesteld en gevorderd, de procesgang aldaar en de overwegingen en beslissingen van het GEA wordt verwezen naar dat vonnis.
1.2 De erven [...] zijn van het vonnis in beroep gekomen door op 22 januari 2009 een akte van hoger beroep in te dienen. Bij afzonderlijk ingediende memorie van grieven tevens akte tot vermeerdering van eis hebben de erven [...] negen grieven geformuleerd en toegelicht. Hun conclusie strekt ertoe dat het Hof het vonnis waarvan beroep zal vernietigen, de vorderingen van Comm zal afwijzen, met veroordeling van Comm in de proceskosten, en, uitvoerbaar bij voorraad:
primair:
1. Comm zal veroordelen om aan de erven [...] te betalen een bedrag van US$ 39.600,--, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 7 november 2002 tot en met de dag van algehele voldoening;
2. Comm zal veroordelen om aan de erven [...] tegen behoorlijk bewijs van kwijting te betalen de door de erven [...] geleden of te lijden schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet;
3. Comm zal veroordelen in de kosten van het geding, de griffierechten in hoger beroep inbegrepen;
subsidiair:
1. Comm zal veroordelen tot afgifte van een deel van de afgescheiden natuurlijke en opeisbaar geworden burgerlijke vruchten die zij heeft genoten als gevolg van haar bezit niet te goeder trouw en exploitatie van de heuveltop van het aan de erven [...] toebehorende deel perceel grond;
2. Comm zal veroordelen om aan de erven [...] tegen behoorlijk bewijs van kwijting te betalen de door de erven [...] geleden of te lijden schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen volgens de wet;
3. Comm zal veroordelen in de kosten van het geding, de griffierechten in hoger beroep inbegrepen.
1.3 Comm heeft bij memorie van antwoord de grieven en de gewijzigde eis bestreden en geconcludeerd dat het Hof het bestreden vonnis zal bevestigen, met veroordeling van de erven [...] in de kosten van het hoger beroep.
1.4 Op de daarvoor nader bepaalde dag hebben partijen pleitnotities overgelegd.
1.5 Vonnis is bepaald op heden.
2. De beoordeling
2.1 Bij pleidooi hebben de erven [...] te kennen gegeven dat [zzz] op 24 april 2009 is overleden en dat zijn erfgenamen de procedure willen voortzetten. Nu deze erfgenamen blijkens die mededeling reeds partij zijn in de procedure, ziet het Hof geen aanleiding alsnog toepassing te geven aan het bepaalde in art. 185 e.v. Rv.
2.2 Tegen de wijziging van eis heeft Comm geen bezwaar gemaakt en het Hof heeft daartegen ook ambtshalve geen bezwaren zodat recht zal worden gedaan op de gewijzigde eis.
2.3 De grieven 1, 2, 4 en 5 berusten blijkens de toelichting op de gedachte dat voor een vordering uit ongerechtvaardigde verrijking vereist is dat Comm ten tijde van de oprichting van het bouwwerk te goeder trouw was ten aanzien van de eigendom van de grond waarop werd gebouwd. Dit uitgangspunt vindt in zijn algemeenheid geen steun in het recht en kan ook niet worden gelezen in de door de erven [...] aangehaalde uitspraak van het Hof van 11 mei 2007 (Richardson/Martis-Brown). Wanneer iemand een gebouw opricht op de grond van een ander heeft de bouwer onder omstandigheden een vordering uit ongerechtvaardigde verrijking (HR 29 januari 1993, NJ 1994, 172). Voor een dergelijke vordering is goede trouw ten aanzien van de eigendom van de grond waarop wordt gebouwd, of ten aanzien van het bezit of gebruik daarvan, geen vereiste. Overigens verenigt het Hof zicht met het oordeel van het GEA dat Comm niet als een bezitter/gebruiker te kwader trouw kan worden aangemerkt. Het GEA heeft op goede gronden, ook naar het ten tijde van het ontstaan van de verrijking geldende recht, geoordeeld dat de omstandigheden van het onderhavige geval een vordering van Comm op de erven [...] uit hoofde van ongerechtvaardigde verrijking rechtvaardigen. Het Hof neemt dit oordeel over. Daarop stranden de grieven 1, 2, 4 en 5. Dat geldt ook voor de grieven 3 en 6 voor zover zij zich richten tegen dit oordeel van het GEA. Door de erven [...] is in hoger beroep niets aangevoerd dat tot een ander oordeel zou moeten leiden. Dat de door de erven [...] met UTS overeengekomen huurprijs niet alleen betrekking heeft op het door Comm gebouwde bouwwerk maar ook op een deel van het perceel grond, laat onverlet dat de erven [...] het bouwwerk in gebruik hebben genomen en tegen een vergoeding aan een derde in gebruik hebben gegeven, welke omstandigheid meeweegt bij het oordeel dat Comm aanspraak kan maken op een vordering uit ongerechtvaardigde verrijking.
2.4 De grieven 3, 6 en 7 richten zich ook tegen de hoogte van de door het GEA bepaalde schadevergoeding. De hoogte van de vordering hangt af van de omvang van de door Comm geleden schade (verarming) enerzijds en de verrijking aan de zijde van de erven [...] anderzijds. Het bedrag aan schadevergoeding zal het bedrag van de verrijking niet te boven kunnen gaan. Op Comm rust de stelplicht en bewijslast van de door haar geleden schade terwijl de erven [...] zullen dienen te stellen en zo nodig bewijzen dat het bedrag van hun verrijking lager ligt dan dat van de schade.
2.5 De schade aan de zijde van Comm kan gelijk worden gesteld aan de kosten die zij aan de bouw van het bouwwerk heeft besteed. Waar de erven [...] het bouwwerk in gebruik hebben genomen en verhuren, kan de verrijking aan de zijde van de erven [...] eveneens gelijk worden gesteld aan de bouwkosten. Hun vermogen is met de waarde van het bouwwerk gestegen en er is onvoldoende gesteld om die waarde lager te stellen dan de bouwkosten.
2.6 De erven [...] hebben de door Comm gestelde bouwkosten betwist, onder andere door te stellen dat in het bouwkostenoverzicht van Comm kosten zijn opgenomen voor apparatuur en andere zaken die geen betrekking hebben op de bouw van het bouwwerk. Daartegenover is door Comm bij memorie van antwoord gesteld dat het kostenoverzicht betrekking heeft op rekeningen voor het bouwwerk in de staat waarin het door de erven [...] als zendstation in gebruik is genomen, inclusief zendapparatuur. Dat het bouwwerk door de erven [...] in gebruik is genomen inclusief zendapparatuur is door de erven [...] niet betwist zodat het Hof van de juistheid daarvan zal uitgaan. Onder die omstandigheden had het op de weg van de erven [...] gelegen om concreet aan te geven welke van de door Comm opgevoerde kosten niet op de bouw van het bouwwerk als zendstation inclusief zendapparatuur betrekking hebben. Dat hebben zij evenwel nagelaten. Het GEA heeft dan ook terecht geconcludeerd dat de gevorderde bouwkosten ad $ 38.313,98 als schadevergoeding dienen te worden toegewezen aangezien er vanuit dient te worden gegaan dat Comm tot dat bedrag is verarmd en de erven [...] tot dat bedrag zijn verrijkt. De taxatierapporten van enkele jaren later kunnen daaraan niet afdoen.
2.7 De erven [...] zullen deze schade aan Comm dienen te vergoeden, te vermeerderen met de niet betwiste wettelijke rente daarover vanaf 6 november 2002. Door Comm is voldoende gemotiveerd gesteld dat zij kosten heeft gemaakt om buiten rechte tot een oplossing van het geschil te komen. De, daartegenover door de erven [...] onvoldoende betwiste, buitengerechtelijke kosten zullen worden toegewezen tot het gevorderde bedrag van NAF. 10.000,--. In zoverre kan het bestreden vonnis worden bevestigd en falen de daartegen gerichte grieven.
2.8 Voor toekenning van een additionele schadevergoeding in verband met de inkomsten uit verhuur ziet het Hof geen aanleiding. Comm is door de verhuur van een bouwwerk dat niet haar eigendom is, niet (verder) verarmd. Grief 7 slaagt dus.
2.9 De in reconventie gevorderde gebruiksvergoeding mist steun in het recht. Dat de erven [...] zijn verarmd door de aanwezigheid van het door Comm opgerichte bouwwerk op hun perceel is niet gebleken. Voor de conclusie dat zij als gevolg van de aanwezigheid van het bouwwerk schade hebben geleden is onvoldoende gesteld. Ook voor het aannemen van de mogelijkheid van schade als gevolg van een onrechtmatig handelen door Comm is onvoldoende gesteld. De stelling van de erven [...] dat zij als gevolg van de aanwezigheid van het bouwwerk op hun perceel niet in staat waren het perceel aan geïnteresseerde telecombedrijven te verhuren is, gegeven de omstandigheid dat het perceel en het bouwwerk later wel aan UTS zijn verhuurd, zonder nadere motivering onbegrijpelijk. De stelling is ook niet feitelijk onderbouwd. Van een concreet vooruitzicht op een aanzegging van overheidswege het gebouw te moeten verwijderen of voor de aanwezigheid daarvan een boete te moeten betalen is niet gebleken. Evenmin is gebleken dat de erven [...] kosten hebben gemaakt in verband met de aanvraag van een bouwvergunning of dat Comm het bouwwerk heeft gebruikt en daarvan burgerlijke vruchten heeft genoten (welke grond voor de vordering de erven [...] bij pleidooi in eerste aanleg overigens ook niet langer hebben gehandhaafd). Een andere grond voor betaling van een gebruiksvergoeding is evenmin gebleken. De grieven 8 en 9 missen dan ook doel.
2.10 Uit het voorgaande volgt dat het bestreden vonnis in conventie zal worden bevestigd, met uitzondering van de veroordeling van de erven [...] tot betaling van een bedrag van $ 7.500,-- aan additionele schadevergoeding. In zoverre zal het vonnis worden vernietigd. Ook het vonnis in reconventie zal worden bevestigd nu het GEA de vorderingen van de erven [...] terecht heeft afgewezen en de wijziging van eis in hoger beroep niet tot een ander oordeel leidt.
2.11 De erven [...] gelden ook in hoger beroep als de (in overwegende mate) in het ongelijk gestelde partij en zullen daarom in de proceskosten van Comm worden veroordeeld.
BESLISSING
Het Hof:
vernietigt het vonnis waarvan beroep voor zover de erven [...] tot betaling van een bedrag van $ 7.500,-- aan additionele schadevergoeding zijn veroordeeld;
bevestigt het vonnis waarvan beroep voor het overige;
veroordeelt de erven [...] in de kosten van het hoger beroep aan de zijde van Comm gevallen en tot op heden begroot op NAF. 245,50 aan verschotten en NAF. 8.800,-- aan gemachtigdensalaris.
Dit vonnis is gewezen door mrs. Lock, De Haan en Van Kooten, leden van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie en in tegenwoordigheid van de griffier ter openbare terechtzitting van het Hof in Sint Maarten uitgesproken op 5 november 2010.