Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
STRAFKAMER
Nummer25/00845 B
Datum17 maart 2026
BESCHIKKING
op het beroep in cassatie tegen een beschikking van de rechtbank Overijssel van 12 februari 2025, nummer RK 25/001510, op een klaagschrift als bedoeld in artikel 552a van het Wetboek van Strafvordering, ingediend
door
[klaagster] GMBH,
gevestigd in [vestigingsplaats] (Duitsland), althans [vestigingsplaats] (Duitsland),
hierna: de klaagster.
1.Procesverloop in cassatie
Het beroep is ingesteld door het openbaar ministerie. Het heeft bij schriftuur een cassatiemiddel voorgesteld.
De raadsman van de klaagster, D.J.P. van Omme, heeft het beroep van het openbaar ministerie tegengesproken.
De advocaat-generaal T.N.B.M. Spronken heeft geconcludeerd tot verwerping van het beroep.
2.Beoordeling van het cassatiemiddel
2.1
Het cassatiemiddel klaagt over de gegrondverklaring van het klaagschrift en in het bijzonder over het oordeel van de rechtbank dat niet is gebleken dat de inbeslaggenomen personenauto gevaarlijk is voor de verkeersveiligheid. Het voert daartoe aan dat de onttrekking aan het verkeer van een inbeslaggenomen auto waarin een kilometerblokker is aangetroffen, ook kan worden gebaseerd op een aantasting van de integriteit van het handelsverkeer.
2.2
De rechtbank heeft het klaagschrift, dat strekt tot teruggave aan de klaagster van een inbeslaggenomen personenauto gegrond verklaard en de teruggave van die auto aan de klaagster gelast. De rechtbank heeft daartoe onder meer overwogen:
“
Feiten en omstandigheden
Feiten en omstandigheden
Op 16 oktober 2024 is beslagene met een groene Audi RS5 (...) vanuit Duitsland de Nederlandse grens gepasseerd. (...). In verband met een controle op de naleving van de bij of krachtens de WVW gestelde voorschriften is beslagene bevolen de auto langs de A1 stil te zetten zodat (technisch) onderzoek aan de auto kon worden verricht. De auto, voorzien van een Duits kenteken, bleek op naam te zijn gesteld van [klaagster] GmbH. Uit de technische controle kwam naar voren dat de auto was voorzien van een zogenaamde kilometer-blocker. Met een dergelijk apparaat kan de werking van de kilometerteller van een auto worden beïnvloed waardoor de op de teller weergegeven afstand niet overeenkomt met de door die auto werkelijk afgelegde afstand. De auto is in verband met het voorgaande door verbalisanten in beslag genomen. Uit nader forensisch onderzoek bleek dat met het in de Audi RS5 aangetroffen apparaat daadwerkelijk kilometerstand-fraude was gepleegd en dat het apparaat op of voor 24 september 2024 in het voertuig moet zijn gemonteerd.
Maatstaf
(...)
Wettelijk kader
(...)
Overwegingen
(...)
-
Verkeersveiligheid in het geding
Verkeersveiligheid in het geding
De vraag die voorligt is of de auto waarin manipulatie middels een daarin gemonteerde kilometer-blocker heeft plaatsgevonden dusdanig gevaarzettend voor de verkeersveiligheid is dat dit grond oplevert om die auto te onttrekken aan het verkeer omdat het ongecontroleerde bezit van een dergelijke auto in strijd zou zijn met de wet of het algemeen belang. De officier van justitie heeft deze vraag bevestigend beantwoord maar wel de kanttekening geplaatst dat hiernaar thans nader onderzoek door de RDW wordt verricht in verband met de mogelijkheid om de oorspronkelijke kilometerstand weer te herstellen. Door de gemachtigde, deskundige in de mobiliteitssector, is op zitting aangevoerd dat aan de hand van het uitlezen van de sleutels van de inbeslaggenomen auto eenvoudig kan worden vastgesteld hoeveel kilometer daadwerkelijk met de auto is gereden. In die sleutels is namelijk de kilometerstand opgeslagen. Verder heeft de gemachtigde naar voren gebracht dat de kilometerstand na het uitlezen van de sleutels probleemloos in de oorspronkelijke toestand kan worden teruggebracht en dat een auto waarbij manipulatie middels een kilometer-blocker heeft plaatsgevonden op geen enkele wijze een veiligheidsrisico voor het verkeer oplevert. Tot slot is door de gemachtigde opgemerkt dat in Nederland heel wat auto’s rondrijden waarbij de kilometerstand is teruggedraaid/gemanipuleerd (is geweest), maar dat dit voor het Openbaar Ministerie, nog los van de vraag of zij hiertoe bevoegd is, nog nooit een reden is geweest om een dergelijke auto te onttrekken aan het verkeer.
De zaaksofficier van justitie heeft dit in zijn conclusie min of meer ook erkend in de zin dat onttrekking aan het verkeer door een rechter gezien de waarde van de auto hoogst onwaarschijnlijk lijkt.
Door de raadkamer wordt in het verlengde hiervan overwogen dat in Nederland aan de hand van de Nationale Auto Pas kan worden vastgesteld of de kilometerteller van een auto is teruggedraaid. In geval sprake is van een teruggedraaide/gemanipuleerde kilometerstand wordt een dergelijke auto na inbeslagneming niet zonder meer onttrokken aan het verkeer. Immers kan vanwege een gemanipuleerde kilometerstand niet zonder meer de conclusie worden getrokken, laat staan dat in dat geval vastgesteld kan worden dat de verkeersveiligheid in het geding is. Daarvan onderscheiden moet worden de situatie waarin sprake is van een auto die niet kan worden geïdentificeerd omdat de oorspronkelijke VIN (zoals die fabrieksmatig is aangebracht) van een of meer hoofdonderdelen, zijnde het chassis, de carrosserie en de aandrijflijn, niet (meer) is te herleiden doordat deze ontbreekt of is vervalst. (...)
De raadkamer is van oordeel dat bij de onderhavige auto niet is gebleken dat de auto gevaarlijk is voor de veiligheid in het verkeer en om die reden zou moeten worden vernietigd omdat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang. Nog daargelaten de vraag of onttrekking aan het verkeer in dit specifieke geval voldoet aan de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit gelet op de substantiële waarde van de auto (rond de 180.000 euro). Gelet op het standpunt van het Openbaar Ministerie dat de behandeling van klaagschriften in vergelijkbare zaken is aangehouden voor nader onderzoek door onder andere de RDW, overweegt de raadkamer dat het in verband daarmee in deze zaak min of meer impliciet subsidiair gedane verzoek tot aanhouding van de behandeling van dit klaagschrift, wordt afgewezen. De raadkamer heeft daarbij in aanmerking genomen de omstandigheid dat al sinds 16 oktober 2024 beslag rust op de auto en dat ondanks door de verdediging van klaagster onderbouwde bezwaren tegen het laten voortduren van het beslag op de auto, niet gebleken is dat het Openbaar Ministerie enig onderzoek heeft laten verrichten naar de urgentie van een strafvorderlijk belang bij handhaving van het beslag op de auto met het oog op onttrekking aan het verkeer van de auto in verband met het gevaar dat een dergelijke auto zou opleveren voor de verkeersveiligheid. Pas recentelijk heeft de zaaksofficier van justitie laten weten dat in andere raadkamerzaken onderzoeksvragen zijn gesteld aan deskundigen van de RDW. De zaaksofficier heeft daarnaast gewezen op een viertal raadkamerzaken in verband met overtreding van artikel 70m Wegenverkeerswet waarin de vordering tot onttrekking aan het verkeer telkens is toegewezen. Naar het oordeel van de raadkamer zijn deze genoemde zaken echter niet zonder meer te vergelijken met de onderhavige zaak waarin sprake is van een zeer kostbare
huurautoen waarin niet gebleken is dat klaagster als verhuurster van de auto enige wetenschap of bemoeienis heeft gehad met de in de auto aangetroffen kilometer-blocker. Integendeel, evident is dat klaagster alleen al om bedrijfseconomische redenen geen enkel belang had en heeft bij het installeren van een kilometer-blocker in door haar te verhuren auto’s.
huurautoen waarin niet gebleken is dat klaagster als verhuurster van de auto enige wetenschap of bemoeienis heeft gehad met de in de auto aangetroffen kilometer-blocker. Integendeel, evident is dat klaagster alleen al om bedrijfseconomische redenen geen enkel belang had en heeft bij het installeren van een kilometer-blocker in door haar te verhuren auto’s.
De raadkamer vermag overigens ook niet in te zien dat een auto – na het verwijderen van een verboden kilometer-blocker en eventueel ook nog met een gemanipuleerde kilometerstand – een zodanig groot gevaar voor de verkeersveiligheid oplevert dat een dergelijke auto nooit meer in het verkeer zou mogen komen. Een genoegzame motivering hiervoor ontbreekt. Inmiddels zijn ruim drie maanden verstreken. Het belang van de strafvordering noopt naar het oordeel van de raadkamer niet tot het nog langer laten voortduren van het beslag op de auto waarvoor bij het ontbreken van een deugdelijke onderbouwing van het gevaar dat samenhangt met het weer in het verkeer brengen van de auto na verwijdering van de (ook) inbeslaggenomen en verboden kilometer-blocker geen dringende redengevende gronden zijn. (...)
Nu in deze zaak als grondslag voor onttrekking aan het verkeer van de auto eerst en vooral is aangevoerd de bescherming van de verkeersveiligheid, kan bespreking van hetgeen naar voren is gebracht met betrekking tot andere in het geding zijnde belangen als de eerlijkheid van handelstransacties en de bescherming van consumenten buiten beschouwing blijven. Daar komt bij dat aan deze belangen door het laten uitlezen van autosleutels en/of met behulp van de in Nederland uitgegeven Nationale Auto Pas voldoende tegemoet kan worden gekomen. Aan de hand daarvan kan immers de historie van een voertuig helder in kaart worden gebracht en is het aan de consument zelf om een auto al dan niet te kopen.
In het licht van al hetgeen hiervoor is overwogen, is de raadkamer van oordeel dat het niet hoogst waarschijnlijk is dat de strafrechter, later oordelend in de zaak tegen de beslagene, de inbeslaggenomen auto zal onttrekken aan het verkeer, evenmin naar aanleiding van een afzonderlijke vordering daartoe als bedoeld in artikel 36b, eerste lid onder 4°, Sr in verbinding met art 552f Sv.”
2.3
De rechtbank heeft vastgesteld dat op grond van artikel 94 van Pro het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) onder [betrokkene 1] beslag is gelegd op de in de beschikking van de rechtbank bedoelde auto die volgens de klaagster aan haar in eigendom toebehoort. Daarmee doet zich het geval voor dat een ander dan de beslagene stelt de rechthebbende te zijn en zich bij de rechtbank beklaagt over het voortduren van het beslag en het uitblijven van een last tot teruggave aan hem. In zo’n geval moet de rechter a. beoordelen of het belang van strafvordering het voortduren van het beslag vordert en, zo nee, b. de teruggave van het inbeslaggenomen voorwerp gelasten aan de klager als deze redelijkerwijze als rechthebbende ten aanzien van dat voorwerp moet worden beschouwd. Het belang van strafvordering houdt hierbij verband met het veiligstellen van de belangen waarvoor artikel 94 Sv Pro de inbeslagneming toelaat. Bij die belangen kan het gaan om het aan de dag brengen van de waarheid – ook in een zaak betreffende een ander dan de klager – of om het aantonen van wederrechtelijk verkregen voordeel. Het belang van strafvordering vordert ook het voortduren van het beslag als niet hoogst onwaarschijnlijk is dat de later oordelende strafrechter de verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer van het voorwerp zal opleggen, al dan niet naar aanleiding van een afzonderlijke vordering daartoe als bedoeld in artikel 36b lid 1, aanhef en onder 4º, van het Wetboek van Strafrecht in samenhang met artikel 552f Sv.
2.4
In zijn beschikking van vandaag in de zaak 25/02382 B (ECLI:NL:HR:2026:349) heeft de Hoge Raad over de vraag of een personenauto waarin een kilometerblokker heeft gezeten, vatbaar is voor onttrekking aan het verkeer, onder meer overwogen:
“3.5 Een personenauto is niet zonder meer van zodanige aard dat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang (vgl. HR 4 oktober 2016, ECLI:NL:HR:2016:2238). Dat wordt niet anders op de enkele grond dat in die auto door de politie een kilometerblokker is aangetroffen die daaruit al is verwijderd, of die – met niet meer dan redelijke van de daarbij betrokken functionarissen te vergen inspanningen – daaruit kan worden verwijderd (om die kilometerblokker te kunnen onttrekken aan het verkeer).
3.6
Niettemin kan onder omstandigheden een personenauto waarin een kilometerblokker is aangetroffen, van zodanige aard zijn dat het ongecontroleerde bezit ervan in strijd is met de wet of het algemeen belang, waardoor de auto alsnog in aanmerking komt voor onttrekking aan het verkeer.
3.7
Een geval als bedoeld onder 3.6 kan zich voordoen als de rechter vaststelt dat de auto – ook na de verwijdering daaruit van de kilometerblokker – een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt terwijl het aan dat gevaar ten grondslag liggende gebrek niet met redelijke inspanningen kan worden hersteld. De enkele omstandigheid dat de kilometerstand van de auto (zoals deze wordt weergegeven op de kilometerteller) mogelijk niet juist is, brengt niet mee dat de auto daadwerkelijk een concreet gevaar voor de verkeersveiligheid vormt.
3.8.1
Daarnaast kan zich een geval als bedoeld onder 3.6 voordoen als de rechter vaststelt dat – ook na de verwijdering van de kilometerblokker – het normale handelsverkeer ten aanzien van de auto onevenredig wordt belemmerd doordat de waarde van de auto onduidelijk of te hoog is als gevolg van de kans dat de kilometerstand van de auto (zoals deze wordt weergegeven op de kilometerteller) wezenlijk lager is dan het daadwerkelijk daarmee gereden aantal kilometers.
3.8.2
Aangenomen mag worden dat zo’n belemmering van het handelsverkeer in voldoende mate wordt voorkomen als i) de correcte kilometerstand inmiddels is hersteld of in voldoende mate is benaderd op de kilometerteller, of ii) het gegeven dat de kilometerstand van de auto niet betrouwbaar is (omdat deze is gemanipuleerd door de kilometerblokker) op een eenvoudige manier – bijvoorbeeld door een registratie bij de Dienst Wegverkeer – voor derden kenbaar is gemaakt.
3.9.1
Het openbaar ministerie dat op de onder 3.7 en/of 3.8.1 genoemde grond(en) de onttrekking aan het verkeer vordert van een personenauto waarin een kilometerblokker heeft gezeten, is ervoor verantwoordelijk dat de hiervoor benodigde (technische) informatie over de auto zich bij de (proces)stukken bevindt voordat de zaak op de terechtzitting of in raadkamer wordt behandeld en vult daartoe zo nodig tijdig het dossier aan. In voorkomende gevallen kan de rechter – desnoods door aanhouding van de behandeling van de zaak – bewerkstelligen dat stukken met nadere informatie over de gevolgen voor de verkeersveiligheid of over belemmeringen van het handelsverkeer als de auto weer in het verkeer zou worden gebracht, alsnog bij de processtukken worden gevoegd.
3.9.2
Van de betrokkene die zich keert tegen een vordering van het openbaar ministerie tot onttrekking aan het verkeer of die zich op grond van Titel IX van het Vierde Boek van het Wetboek van Strafvordering beklaagt over de inbeslagneming of onttrekking aan het verkeer van de auto, mag in beginsel worden verwacht dat hij het nodige onderneemt om – na de ontdekking en verwijdering van de kilometerblokker – de belemmering (op zijn kosten) weg te (doen) nemen op een van de onder 3.8.2 bedoelde manieren. De omstandigheid dat hem daartoe van overheidswege niet (voldoende) gelegenheid is geboden, kan een rol spelen bij de beantwoording van de vraag of de auto aan het verkeer kan worden onttrokken en of in dat geval aanleiding bestaat voor de toekenning van een geldelijke tegemoetkoming als bedoeld in artikel 36b lid 2 in samenhang met artikel 33c lid 2 Sr.”
2.5.1
De rechtbank heeft overwogen dat niet is gebleken dat de inbeslaggenomen auto gevaarlijk is voor de veiligheid in het verkeer. Daarbij heeft zij onder meer in aanmerking genomen dat door de gemachtigde van de klaagster – door de rechtbank aangemerkt als “deskundige in de mobiliteitssector” – is aangevoerd dat de kilometerstand is opgeslagen in de sleutels van deze auto, dat aan de hand daarvan eenvoudig kan worden vastgesteld hoeveel kilometer daadwerkelijk met de auto is gereden en dat de kilometerstand na het uitlezen van de sleutels probleemloos in de oorspronkelijke toestand kan worden teruggebracht. Verder heeft de rechtbank overwogen dat aan de belangen van de eerlijkheid van handelstransacties en de bescherming van consumenten voldoende kan worden tegemoetgekomen door onder meer het laten uitlezen van autosleutels.
2.5.2
Het op deze overwegingen gebaseerde kennelijke oordeel van de rechtbank dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat de strafrechter de inbeslaggenomen auto zal onttrekken aan het verkeer, getuigt in het licht van wat onder 2.4 is vooropgesteld niet van een onjuiste rechtsopvatting en het is toereikend gemotiveerd. Verweven als het is met waarderingen van feitelijke aard, is voor verdere toetsing van dit oordeel in cassatie geen plaats.
2.5.3
Voor zover het cassatiemiddel hierover klaagt, faalt het.
2.6
De Hoge Raad heeft ook de verder in het cassatiemiddel aangevoerde klachten over de uitspraak van de rechtbank beoordeeld. De uitkomst hiervan is dat ook deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van die uitspraak. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie artikel 81 lid 1 van Pro de Wet op de rechterlijke organisatie).
3.Beslissing
De Hoge Raad verwerpt het beroep.
Deze beschikking is gegeven door de vice-president V. van den Brink als voorzitter, en de raadsheren T. Kooijmans en C.N. Dalebout, in bijzijn van de waarnemend griffier H.J.S. Kea, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van
17 maart 2026.
17 maart 2026.