Uitspraak
GERECHTSHOF AMSTERDAM
afdeling civiel recht en belastingrecht, team I
zaaknummer : 200.358.320/01
zaaknummer rechtbank Amsterdam : C/13/773117 / KG ZA 25-598
arrest van de meervoudige burgerlijke kamer van 1 september 2025
inzake
[appellant] ,
gevestigd te [plaats 1] ,
appellante,
advocaat: mr. L.M. Engels te Amsterdam ,
tegen
GEMEENTE AMSTERDAM ,
zetelend te Amsterdam ,
geïntimeerde,
advocaat: mr. drs. F.J.J. Cornelissen te Arnhem.
Partijen worden hierna [appellant] en de Gemeente genoemd.
1.De zaak in het kort
[appellant] is onmiddellijk uitgesloten van een door de Gemeente uitgeschreven Selectieprocedure vanwege een bij haar inschrijving ontbrekend document. Zij wenst alsnog te worden toegelaten tot de Selectieprocedure. Haar daartoe strekkende vorderingen zijn in eerste aanleg door de voorzieningenrechter afgewezen. Het hof bekrachtigt dit oordeel.
2.Het geding in hoger beroep
[appellant] is bij dagvaarding in kort geding in turbo spoed appel met daarin de grieven van 20 augustus 2025 in hoger beroep gekomen van de mondelinge uitspraak van 8 augustus 2025 van de voorzieningenrechter in de rechtbank Amsterdam , onder bovenvermeld zaaknummer gewezen tussen [appellant] als eiseres en de Gemeente als gedaagde.
De Gemeente heeft daarna een memorie van antwoord ingediend.
Partijen hebben de zaak tijdens de mondelinge behandeling van 27 augustus 2025 laten toelichten door hun advocaten voornoemd en mr. A.A. Quist ( [appellant] ) en mr. W. van Leeuwen (de Gemeente), advocaten te [plaats 1] respectievelijk Arnhem. [appellant] heeft haar standpunt aan de hand van overgelegde spreekaantekeningen toegelicht.
Ten slotte is arrest gevraagd.
[appellant] concludeert dat het hof het bestreden vonnis zal vernietigen en, uitvoerbaar bij voorraad, haar vorderingen alsnog zal toewijzen, met beslissing over de proceskosten.
De Gemeente concludeert, zo begrijpt het hof, tot bekrachtiging van het bestreden vonnis, met beslissing over de proceskosten.
3.Feiten
Samengevat gaat het in deze zaak om het volgende.
3.1.
[appellant] is een projectontwikkelaar, gespecialiseerd in het (her)ontwikkelen van binnenstedelijke woningbouwprojecten. Zij ontwikkelt sinds 2011 projecten in de gemeente Amsterdam .
3.2.
De Gemeente is op zoek naar een partij die huurwoningen met een niet-woonprogramma kan ontwikkelen en realiseren op kavel [plaats 2] (gelegen aan het [straat] [nummer] ) en de appartementsrechten van het naastgelegen complex ’t Warderschip wenst te kopen met de mogelijkheid tot herontwikkeling van de appartementsrechten. De Gemeente heeft hiervoor een selectieprocedure uitgeschreven (hierna: de Selectieprocedure). De geselecteerde partij sluit een optieovereenkomst met de Gemeente, waarin de (opschortende) voorwaarden zijn neergelegd waaronder de ontwikkeling ter hand mag worden genomen.
3.3.
Op 27 maart 2025 heeft de Gemeente diverse selectiedocumenten gepubliceerd, waaronder de Selectiebrochure [plaats 2] [straat] [nummer] , CAN-gebied (hierna: de Selectiebrochure) en de daarbij gevoegde Bouwenvelop (hierna: de Bouwenvelop) met bijlagen.
De inleiding van de Selectiebrochure vermeldt onder meer:
Het betreft een selectie in één ronde. U wordt gevraagd om een visie op ruimtelijke kwaliteit,
duurzaamheid en woninggroottes. Daarnaast wordt u gevraagd om een plan van aanpak participatie en overlast tijdens de realisatiefase.
De criteria waarop uw inzending wordt beoordeeld zijn:
Ruimtelijke kwaliteit;
Duurzaamheid;
Woninggroottes;
Participatie en overlast tijdens de realisatiefase.
Deze selectiebrochure bevat informatie over het project en opgave, de selectieprocedure, de aanlevereisen, gunningscriteria en beoordeling, de gunning en het vervolg. De stedenbouwkundige ambities en randvoorwaarden voor de kavel waarvoor deze selectieprocedure wordt uitgeschreven zijn in de bouwenvelop (zie bijlage 1) vastgelegd.
In par. 2.1 van de Selectiebrochure (‘Selectieprocedure’) staat onder meer:
De gemeente kiest er in deze selectieprocedure voor om met een selectie in één ronde te werken. De uitschrijver van deze selectie is Gemeente Amsterdam , directie Grond & Ontwikkeling (G&O). De selectieprocedure betreft een meervoudige, openbare inschrijving.
Elke partij die zich voor deze selectieprocedure inschrijft, conformeert zich aan de voorwaarden en eisen zoals vastgelegd in deze selectiebrochure inclusief bijlagen.
In par. 2.2. van de Selectiebrochure is de volgende planning opgenomen:
In par. 3.1 van de Selectiebrochure (‘Aanleveren’) staat onder meer:
Inschrijven is mogelijk vanaf 8 mei 2025 en tot uiterlijk 18 juni 2025 17:00 uur. Op de laatstgenoemde datum en tijd dient de inschrijving voor de selectieprocedure door de gemeente ontvangen te zijn. Inschrijvingen dienen uitsluitend digitaal aangeleverd te worden via www.tenderned.nl. De inschrijver dient daarbij de volgende documenten aan te leveren:
(…)
1) Inschrijfformulier selectieprocedure, volledig ingevuld en rechtsgeldig ondertekend (zie bijlage 2);
(…)
6) Ingevuld puntensysteem natuurinclusief bouwen (bijlage E van bouwenvelop, zie bijlage 1);(hof: hierna: document 6)
(…)
Na ontvangst van de inschrijving ontvangt de inschrijver een ontvangstbevestiging via TenderNed. De gemeente beoordeelt vervolgens de geldigheid van de inschrijving door het ingeleverde inschrijfformulier en de bijgesloten pagina’s te beoordelen op volledigheid en eventuele gebreken in de wijze van aanlevering van de gevraagde informatie. (…) Bij door de gemeente geconstateerde onvolledigheid of andere gebreken in de wijze van aanlevering van de gevraagde informatie zal de betreffende inschrijver éénmalig in de gelegenheid worden gesteld om dit gebrek te herstellen, waarbij het nadrukkelijk niet is toegestaan om onderdelen van de inschrijving die geen betrekking hebben op het door de gemeente geconstateerde gebrek te wijzigen. De inschrijver wordt daarover uiterlijk 24 juni 2025 schriftelijk op de hoogte gebracht en dient binnen 2 werkdagen dit gebrek te herstellen. Is daarna naar het oordeel van de gemeente nog steeds sprake van een gebrek, dan wordt de inschrijver
uitgesloten van verdere deelname aan de selectieprocedure. Inschrijvingen die om andere
reden niet voldoen, zoals - doch niet uitsluitend - ontvangst van een inschrijving ná de sluitingsdatum, het ontbreken van het inschrijfformulier selectieprocedure of het ontbreken van een van de gevraagde documenten zoals genoemd onder aan te leveren documenten 2 tot en met 7 of ingeval van een voorwaardelijke inschrijving, worden zonder meer uitgesloten van deelname.
In par. 3.3 van de Selectiebrochure (‘Minimale eisen’) staat onder meer:
De selectieprocedure heeft als doel de meest geschikte kandidaat te selecteren. Voor de selectieprocedure zijn minimale eisen van toepassing, waarmee de inschrijver onvoorwaardelijk akkoord dient te gaan. Inschrijvingen die niet voldoen aan (een van) de minimale eisen worden uitgesloten van deelname.
Voor een geldige inschrijving dient de gevraagde informatie in hoofdstuk 3.1 ‘Aanleveren’ tijdig en volledig (met eventueel mogelijkheid tot herstel) te worden ingeleverd. Tevens dient de inschrijving te voldoen aan alle aan de selectieprocedure gestelde eisen. In verband hiermee verklaart de inschrijver(s) - door ondertekening van het inschrijfformulier selectieprocedure - dat zijn inschrijving uitdrukkelijk en zonder meer zal voldoen aan alle aan de selectie(procedure) gestelde eisen onder meer, maar niet uitsluitend hetgeen is vermeld in:
(…)
- De Bouwenvelop;
(…)
In hfdst. 6 (‘Overige bepalingen en uitgangspunten’) staat onder meer:
c) Alle in het kader van de selectieprocedure gedane voorstellen gelden als een onherroepelijk
juridisch aanbod aan de gemeente. Dit brengt met zich mee dat de inschrijving niet door de inschrijver kan worden gewijzigd. (…)
(…)
n) Bij overtreding van bepaling sub c) (…) wordt de inschrijver direct van deelname aan de
selectieprocedure uitgesloten.
In de Bouwenvelop staat (op p. 21) onder het kopje ‘Natuurinclusief bouwen’:
De gemeente Amsterdam stimuleert ontwikkelende partijen om natuurinclusieve
maatregelen een vroegtijdig stadium van de gebiedsontwikkeling te integreren in het
ontwerp.
In Amsterdam geldt het puntensysteem Natuurinclusief Bouwen waarbij minimaal
30 punten moeten worden behaald door natuurinclusieve maatregelen. Het
puntensysteem en het Handboek Natuurinclusief Bouwen zijn te vinden op de website duurzaam ontwikkelen, Natuurinclusief bouwen.
Het stadsdeelbestuur van Amsterdam Noord heeft een ecologische kaart vastgesteld met
aanbevelingen en suggesties voor natuurinclusief bouwen. Geadviseerd wordt deze kaart te
raadplegen.
Bijlage G van de Bouwenvelop (hierna: Bijlage G) is een document getiteld ‘Puntensysteem Natuurinclusief Bouwen’. Daarin staat onder meer:
Puntensysteem
Om ervoor te zorgen dat de natuur een volwaardige plaats krijgt bij de ontwikkeling van
nieuwbouw is een puntensysteem ontwikkeld wat is gekoppeld aan de in het handboek voorkomende maatregelen. De totstandkoming van deze punten is gebaseerd op een aantal verschillende thema’s die belangrijk zijn voor een toekomstbestendige, biodiverse, duurzame en kwalitatieve leefomgeving van mens en dier en is toepasbaar voor bebouwing en inrichting van de aan de bebouwing aangrenzende (groene) ruimte.
(…)
Voorwaarden te scoren punten
De te behalen punten zijn merendeels van toepassing voor bebouwing en voor een deel van
toepassing voor de inrichting van de onbebouwde ruimte. Denk bijvoorbeeld aan binnentuinen en de margestroken.
1.
Om in aanmerking te komen voor de tender dient een minimaal aantal punten te worden behaald. Dit betreft30 punten.
Om in aanmerking te komen voor de tender dient een minimaal aantal punten te worden behaald. Dit betreft30 punten.
De ontwikkelaar, architect of bouwer kan uit Tabel 1 kiezen welke maatregelen worden toegepast. In Tabel 2 wordt door de ontwikkelaar, architect of bouwer overzichtelijk gemaakt hoeveel punten in totaal zijn behaald. De gekozen maatregelen dienen overzichtelijk en beknopt te worden toegelicht. Indien vanuit de bouwenvelop van een ontwikkeling doelsoorten worden benoemd dan dienen deze te worden meegenomen in de verdere uitwerking. Een bovengrens van het aantal te behalen punten en maatregelen bestaat niet. Hoe meer hoe beter.
In Bijlage G zijn twee tabellen opgenomen: een ‘menukaart puntensysteem’ (tabel 1), waarin de punten zijn toegekend aan maatregelen, en een ‘checklist puntensysteem, totaal behaalde punten’ (tabel 2). Tabel 2 is hieronder weergegeven.
3.4.
Op 18 juni 2025 heeft [appellant] om 16.40 uur haar inschrijving in de Selectieprocedure ingediend zonder document 6. Die dag om 23.01 uur heeft [appellant] document 6 nagezonden.
3.5.
Op 23 juni 2025 heeft de Gemeente [appellant] onmiddellijk uitgesloten van verdere deelname aan de Selectieprocedure omdat document 6 ontbreekt bij haar inschrijving.
Op 25 juni 2025 heeft [appellant] hiertegen bezwaar gemaakt en de Gemeente verzocht de uitsluiting te heroverwegen.
Op 16 juli 2025 heeft de Gemeente aan [appellant] laten weten dat zij vasthoudt aan de onmiddellijke uitsluiting van [appellant] van de selectieprocedure.
3.6.
De beoordelingsfase van de Selectieprocedure loopt op 12 september 2025 af.
4.Beoordeling
4.1.
De vorderingen van [appellant] strekken ertoe dat de Gemeente, uitvoerbaar bij voorraad, zal worden geboden om
primairhet besluit tot uitsluiting van [appellant] van verdere deelname aan de Selectieprocedure in te trekken en de inschrijving van [appellant] (inclusief document 6) mee te nemen in deze procedure,
subsidiairde Selectieprocedure te staken en een nieuwe procedure te laten plaatsvinden.
primairhet besluit tot uitsluiting van [appellant] van verdere deelname aan de Selectieprocedure in te trekken en de inschrijving van [appellant] (inclusief document 6) mee te nemen in deze procedure,
subsidiairde Selectieprocedure te staken en een nieuwe procedure te laten plaatsvinden.
4.2.
De voorzieningenrechter heeft de vorderingen van [appellant] afgewezen. [appellant] bestrijdt deze beslissing en de daaraan ten grondslag gelegde motivering met vier grieven.
4.3.
Samengevat betoogt [appellant] met haar grieven dat de Gemeente haar niet had mogen uitsluiten van de Selectieprocedure. De grieven treffen geen doel. Het hof licht dat als volgt toe.
4.4.
Onbesproken kan blijven of de Selectieprocedure moet worden aangemerkt als een aanbestedingsprocedure die wordt beheerst door het aanbestedingsrecht. Partijen zijn het namelijk erover eens dat de aanbestedingsrechtelijke beginselen van gelijkheid en transparantie in acht moeten worden genomen bij de Selectieprocedure.
4.5.
Het beginsel van gelijke behandeling vereist dat inschrijvers bij het opstellen van hun inschrijving dezelfde kansen krijgen. Het betekent derhalve dat voor deze inschrijvingen voor alle inschrijvers dezelfde voorwaarden moeten gelden. De transparantieverplichting heeft ten doel te waarborgen dat elk risico van favoritisme en willekeur door de aanbestedende dienst wordt uitgebannen. Het impliceert dat alle voorwaarden en modaliteiten van de gunningsprocedure in het aanbestedingsbericht of in het bestek worden geformuleerd op een duidelijke, precieze en ondubbelzinnige wijze, opdat, ten eerste, alle behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijvers de juiste draagwijdte kunnen begrijpen en zij deze op dezelfde manier interpreteren, en, ten tweede, de aanbestedende dienst in staat is om metterdaad na te gaan of de offertes van de inschrijvers beantwoorden aan de criteria die op de betrokken opdracht van toepassing zijn (zie onder meer HvJEU 6 november 2014 ECLI:EU:C:2014:2345, Cartiera dell’Adda SpA punt 44).
4.6.
De in par. 2.2 van de Selectiebrochure opgenomen tabel met een schematische weergave van de planning van de Selectieprocedure vermeldt dat de inschrijving sluit op 18 juni 2025. In par. 3.1 van de Selectiebrochure, waarin de voorschriften voor het aanleveren van de inschrijving zijn opgenomen, is vervolgens ondubbelzinnig verwoord dat de inschrijvingstermijn die dag om 17.00 uur eindigt en dat de inschrijving op dat tijdstip ontvangen moet zijn. Voor een normaal oplettende en redelijk geïnformeerde inschrijver moet op basis hiervan duidelijk zijn geweest dat de inschrijvingstermijn verliep op 18 juni 2025 om 17.00 uur. [appellant] erkent dat zij document 6 later die dag heeft ingeleverd.
4.7.
Met haar grief 1 onder i betoogt [appellant] dat de sanctie van onmiddellijke uitsluiting is gesteld op het geval dat de
informatie[cursivering hof] die in het ontbrekende document 6 moet worden verschaft, niet is verstrekt. [appellant] betoogt dat de Gemeente de puntentelling die moet worden ingevuld in document 6 kon afleiden uit de door haar op 18 juni 2025 voor 17.00 uur ingediende inschrijving. Daarmee is het niet verstrekken van document 6 in haar visie een gebrek in de wijze van aanleveren dat op grond van de Selectiebrochure kan worden hersteld.
informatie[cursivering hof] die in het ontbrekende document 6 moet worden verschaft, niet is verstrekt. [appellant] betoogt dat de Gemeente de puntentelling die moet worden ingevuld in document 6 kon afleiden uit de door haar op 18 juni 2025 voor 17.00 uur ingediende inschrijving. Daarmee is het niet verstrekken van document 6 in haar visie een gebrek in de wijze van aanleveren dat op grond van de Selectiebrochure kan worden hersteld.
Het hof volgt [appellant] niet in dit betoog. In par. 3.1 van de Selectiebrochure is ondubbelzinnig verwoord dat de voor de inschrijving vereiste informatie op de voorgeschreven manier moet worden vervat in de documenten, genummerd 1 tot en met 8, die bij inschrijving moeten worden ingeleverd. In deze paragraaf is eveneens ondubbelzinnig verwoord dat het ontbreken van (een van de) documenten 2 tot en met 7 zonder meer leidt tot onmiddellijke uitsluiting van de Selectieprocedure. Uit par. 3.1 van de Selectiebrochure volgt dan ook ondubbelzinnig dat het ontbreken van document 6 bij de door [appellant] ingeleverde inschrijving zonder meer leidt tot onmiddellijke uitsluiting van de Selectieprocedure. Dit moet voor de normaal oplettende en redelijk geïnformeerde inschrijver duidelijk zijn geweest.
4.8.
De Gemeente is bevoegd voorschriften te geven die ertoe strekken het gelijkheidsbeginsel en het transparantiebeginsel te waarborgen. Het staat de Gemeente vrij om te bepalen dat bij schending van dergelijke voorschriften steeds uitsluiting van de Selectieprocedure volgt, met dien verstande dat van deze bevoegdheid slechts met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel gebruik kan worden gemaakt. Wanneer dit voorschrift niet disproportioneel is en wordt geschonden, kan vervolgens niet opnieuw een proportionaliteitstoets worden aangelegd (zie HR 6 juli 2018, ECLI:NL:HR:2018:1096, (Connexion) en HvJ 10 oktober 2013, ECLI:EU:C:2013:647 (Manova)). Dat betekent dat in deze zaak kan worden getoetst of de onmiddellijke uitsluiting die in par. 3.1 van de Selectieprocedure is verbonden aan niet-indiening van document 6 proportioneel is in de zin dat dit gevolg in een evenredige verhouding staat tot de doelen die worden nagestreefd met de voorschriften over document 6. Als de voorgeschreven onmiddellijke uitsluiting voldoet aan het evenredigheidsbeginsel, is er geen ruimte om te toetsen of de onmiddellijke uitsluiting in het concrete geval evenredig is (zie gerechtshof Den Haag 22 december 2020 ECLI:NL:GHDHA:2020:2460, rov. 7.4).
4.9.
De voorschriften over document 6 – dat is tabel 2 in Bijlage G – strekken ertoe dat het gelijkheidsbeginsel en het transparantiebeginsel worden gewaarborgd.
Iedere inschrijver moet bij zijn inschrijving een ingevuld document 6 indienen (par. 3.1 van de Selectiebrochure). Invulling geschiedt aan de hand van de ‘menukaart’ (tabel 1 in Bijlage G). In document 6 moet iedere inschrijver per maatregel het aantal punten aanduiden en het totaal aantal punten dat zijn inschrijving behaalt voor natuurinclusief bouwen. Door document 6 in te vullen maakt iedere inschrijver dus op dezelfde manier inzichtelijk dat zijn inschrijving de vereiste minimale 30 punten scoort voor natuurinclusief bouwen (zie de Bouwenvelop en Bijlage G). Niet in geschil is dat deze score geen selectiecriterium is, maar een voor inschrijving geldende eis. Aan de hand van document 6 kan de Gemeente bij iedere inschrijving op dezelfde manier controleren of aan dit vereiste wordt voldaan en hoe de score tot stand is gekomen.
De gekozen maatregelen voor natuurinclusief bouwen dienen voorts overzichtelijk en beknopt te worden toegelicht (zie Bijlage G). Niet in geschil is dat dit elders in de inschrijving moet gebeuren, aangezien document 6 alleen ruimte biedt voor het invullen van de punten.
Gelet op de doelstellingen van de voorschriften met betrekking tot document 6, die zien op het door alle deelnemers in hun inschrijving op dezelfde manier inzichtelijk maken dat zij voldoen aan het vereiste van minimaal 30 punten voor natuurinclusief bouwen, acht het hof de onmiddellijke uitsluiting van de Selectieprocedure indien dit document niet bij de inschrijving wordt ingediend, niet disproportioneel.
4.10.
Omdat in par. 3.1 van de Selectiebrochure is vermeld dat het niet inleveren van document 6 leidt tot onmiddellijke uitsluiting van verdere deelname aan de Selectieprocedure, moet de Gemeente daartoe overgaan. De Gemeente is niet gehouden om (eerst) de door [appellant] met haar grief 1 onder ii en haar grief 2 bepleite ‘materiële toets’ uit te voeren door te onderzoeken of de puntentelling die in document 6 moet worden opgenomen zou kunnen worden afgeleid uit de door [appellant] op 18 juni 2025 voor 17.00 uur ingediende inschrijving.
4.11.
Daarnaast geldt het volgende. De door [appellant] bij haar inschrijving (op 18 juni 2025 voor 17.00 uur) ingediende stukken bevatten geen overzicht van de punten voor natuurinclusief bouwen, met punten per maatregel en het totaal, zoals moet worden opgenomen in document 6. [appellant] voert aan dat de score en de manier waarop deze tot stand is gekomen, is af te leiden uit het door haar ingeleverde hoofddocument. Het door haar alsnog ingeleverde document 6, gelezen in samenhang met het document ‘Puntensysteem Natuurinclusief Bouwen’, bevat echter door de mate van concreetheid daarvan wel nieuwe informatie. Het later indienen van dit document is daarmee een niet toegestane aanvulling van de inschrijving die op grond van hfdst. 6 sub n van de Selectiebrochure eveneens zonder meer tot directe uitsluiting van de Selectieprocedure leidt.
4.12.
De slotsom luidt dat de Gemeente terecht stelt dat zij niet anders kon dan [appellant] uitsluiten van verdere deelname aan de Selectieprocedure omdat zij niet tijdig document 6 heeft ingeleverd. De vorderingen van [appellant] zijn niet toewijsbaar. Bij nadere bespreking van de grieven en de weren bestaat geen belang.
4.13.
Het vonnis waarvan beroep zal worden bekrachtigd. [appellant] is in het hoger beroep in het ongelijk gesteld en zal daarom worden veroordeeld in de proceskosten in hoger beroep.
5.Beslissing
Het hof:
bekrachtigt het vonnis waarvan beroep;
veroordeelt [appellant] in de kosten van het geding in hoger beroep, tot op heden aan de zijde van de Gemeente vastgesteld op € 827 aan verschotten en € 2.428 aan advocatenkosten en op € 178 voor nasalaris, te vermeerderen met € 92 voor nasalaris en de kosten van het betekeningsexploot ingeval betekening van dit arrest plaatsvindt, te vermeerderen met de wettelijke rente, indien niet binnen veertien dagen na dit arrest dan wel het verschuldigd worden van de nakosten aan de kostenveroordeling is voldaan.
Dit arrest is gewezen door mrs. D. Kingma, L. Alwin en J.J. van der Helm en door de voorzitter in het openbaar uitgesproken op 1 september 2025.