Uitspraak
RECHTBANK ZUTPHEN
Sector Straf
Meervoudige kamer
Parketnummer: 06/580430-05 (TBS)
Raadsman: mr. P.T. Pel, advocaat te Hattem
Op 21 februari 2012 is ter griffie van deze rechtbank ingediend een vordering gedateerd 21 februari 2012 van de officier van justitie in dit arrondissement, strekkende tot verlenging van de terbeschikkingstelling van:
[verdachte],
geboren te [plaats op 1970],
thans verblijvend in de dr. Henri van der Hoevenkliniek te Utrecht,
met een termijn van twee jaar.
De maatregel van terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging van overheidswege is opgelegd bij arrest van het gerechtshof te Arnhem van 22 januari 2007. De Hoge Raad heeft bij arrest van 8 april 2008 het beroep in cassatie van de terbeschikkinggestelde tegen zijn veroordeling verworpen. De maatregel is ingegaan op 8 april 2008 en laatstelijk verlengd bij beslissing van deze rechtbank van 17 maart 2010.
De vordering is op de openbare terechtzitting behandeld door de rechtbank op 28 maart 2012. Van deze behandeling is proces-ver¬baal opgemaakt.
De rechtbank heeft de stukken bezien, waaronder:
• een verlengingsadvies gedateerd 8 februari 2012 opgemaakt door drs. M. Kossen (psychiater en directeur behandeling), drs. E.M.G. Bischoff (GZ-psycholoog en hoofd behandeling), drs. I.A.M. Breukel (klinisch psycholoog/psychotherapeut en locatiemanager zorg) en L. Soebhag (groepsleider):
• de wettelijke aantekeningen over de periode van 23 december 2011 tot en met 23 maart 2012.
Motivering
De vordering is binnen de in artikel 509o van het Wetboek van Strafvordering vermelde termijn ingediend.
De raadsman en de terbeschikkinggestelde hebben zich bij de behandeling van de vordering primair op het standpunt gesteld dat de vordering dient te worden afgewezen nu niet is voldaan aan de wettelijke eis van een recent advies. Hiertoe is aangevoerd dat de kern van het verlengingsadvies, te weten de “risicotaxatie actueel” dateert van 19 juli 2011. De raadsman heeft verwezen naar Tekst en Commentaar, aantekening 2 bij artikel 509o, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering, waaruit blijkt dat een verlengingsadvies hoogstens drie maanden voor de zitting dient te worden opgemaakt.
De raadsman heeft subsidiair bepleit om de duur van de verlenging van de maatregel te beperken tot één jaar. Daartoe is aangevoerd dat de behandeling thans stil staat en dat de verlenging geen nodeloze mag worden vanwege de opstelling van de familie van de terbeschikkinggestelde. De kliniek dient toe te werken naar plaatsing in de reguliere psychiatrie.
Uit het verlengingsadvies - in samenhang met de wettelijke aantekeningen - en de daarop
gegeven toelichting door de deskundige Bischoff (voornoemd), komt onder meer het volgende naar voren.
De terbeschikkinggestelde verblijft sinds 15 juli 2009 in de Van der Hoevenkliniek. Hij is gediagnosticeerd met schizofrenie van het paranoïde type en verblijft op een afdeling voor patiënten met psychiatrische en psychotische problematiek. Bij de opname in de kliniek is hij floride psychotisch en dit beeld bestaat dan al meer dan tien jaar. Hij heeft tot aan de opname nooit ingestemd met behandeling en nooit antipsychotica gebruikt. In de kliniek toont hij zich autoriteitsgevoelig en neemt vanaf begin opname tot heden trouw zijn medicatie, ondanks de sterk sederende bijwerking van de medicatie. Zelf blijft hij ervan overtuigd niet ziek te zijn en geen medicatie nodig te hebben; hij ontbeert ziektebesef en probleeminzicht. Het proces van instellen op clozapine, het sterkst werkende antipsychoticum, is nog gaande en de terbeschikkinggestelde merkt nog geen verschil. Er is nog geen sprake van antipsychotisch effect. Zijn autoriteitsgevoeligheid en coöperatieve opstelling hebben ertoe geleid dat begeleid verlof kon worden aangevraagd. De verloven zijn op grond van overtuigende bezwaren vanuit de familie/nabestaanden beperkt tot begeleid werken in de kwekerij achter de kliniek. Gegeven het gebrek aan realiteitstoetsing door de schizofrenie en naar verwachting zijn uiteindelijk overwegend therapieresistente psychose, is de terbeschikkinggestelde blijvend afhankelijk van een extern steun- en controlesysteem. De terbeschikkinggestelde lijkt in staat om in zeer afgewogen kleine stappen en onder duidelijke leiding meer vrijheden te kunnen hanteren zonder te vervallen in het oude en zeer risicovolle patroon van zelfoverschatting. Zonder het kader van de terbeschikkingstelling wordt het risico op gewelddadig gedrag op grond van realiteitsvervormingen zoals deze tijde van het delict aan de orde waren, als hoog ingeschat.
Geadviseerd wordt de terbeschikkingstelling met twee jaar te verlengen.
De deskundige Bischoff, voornoemd, heeft ter terechtzitting aangegeven dat zij achter het advies van de kliniek staat. In het begin van de behandeling zag betrokkene niet in dat hij hulp nodig had, daarom heeft hij lang geen behandeling gehad. De terbeschikkinggestelde is gevoelig voor de bijwerkingen van medicijnen. De bijwerking van het medicijn clozapine is minimaal. Hij is medicatietrouw. De medicatie is onlangs ingesteld op de goede waardes en heeft thans effect. De terbeschikkinggestelde erkent de kliniek nu ook en hij doet mee in de leefgroep. De gevaren zijn er nog wel. Er worden nog waanideeën bij de terbeschikkinggestelde geconstateerd. De psychose en de vertekening van de realiteit zijn ook nog aanwezig. De deskundige heeft verder aangegeven dat nog geen zicht is op welke termijn de terbeschikkinggestelde kan worden geplaatst in de reguliere psychiatrie. Dit heeft mede te maken met de nabestaanden. De familie loopt het meeste risico als het niet goed gaat met de terbeschikkinggestelde. De terbeschikinggestelde werkt in de kwekerij van de kliniek. Daar is hij met drie andere patiënten onder begeleiding aan het werk. De bedoeling is dat de terbeschikkinggestelde wordt geplaatst in de GGZ locatie Zon & Schild te Amersfoort. Maar er dient eerst te worden gewerkt aan een beschermende omgeving, voordat van plek kan worden veranderd. De uitstroom naar de reguliere psychiatrie zal zeker meer dan twee jaar gaan duren. Zeker nu de behandeling zo traag gaat. De terbeschikkinggestelde lijdt aan zelfoverschatting. Hij denkt dat hij het allemaal zelf kan. De stappen die de komende twee jaren zullen worden gezet zijn het werk binnen de kliniek verplaatsen naar buiten de kliniek en het toekennen van meer vrijheden. Een vereiste voor reguliere psychiatrie is onbegeleid verlof. Er moet ook worden gezocht naar begeleid werken. Dat is vanuit een tbs-kader niet zomaar te realiseren. De deskundige heeft ten slotte aangegeven dat bij de uitstroom naar de reguliere psychiatrie ook rekening dient te worden gehouden met de gevoelens van de familie van de terbeschikkinggestelde. Vanuit de kliniek wordt de familie geïnformeerd over het ziektebeeld van de terbeschikkinggestelde en voorbereid op de te nemen stappen.
De rechtbank verwerpt het verweer van de raadsman dat er geen recent verlengingsadvies voorhanden is. Een recent verlengingsadvies zoals bedoeld in artikel 509o, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering heeft betrekking op het integrale advies. In het onderhavige geval is het verlengingsadvies gedateerd 6 februari 2012, derhalve opgemaakt binnen drie maanden vòòr de zitting. De risicotaxatie actueel is slechts een onderdeel van het verlengingsadvies. Het verweer dat er geen recent advies voorhanden is, kan daarom niet slagen.
Het vorenstaande leidt de rechtbank tot de conclusie dat de veiligheid van anderen, dan
wel de algemene veiligheid van personen in dit geval vereist dat de termijn van de
terbeschikkingstelling, welke maatregel onder meer is opgelegd ter zake van een geweldsmisdrijf (doodslag), wordt verlengd met een termijn van twee jaar. Immers blijkt uit het verlengingsadvies dat zonder het kader van de terbeschikkingstelling het risico op gewelddadig gedrag op grond van realiteitsvervormingen zoals deze tijde van het delict aan de orde waren, als hoog wordt ingeschat. De rechtbank neemt voorts in aanmerking de persoonlijke problemen van de terbeschikkinggestelde, de ernst van zijn stoornis en het chronische karakter ervan. Tevens acht de rechtbank van belang de omstandigheid dat er op korte termijn nog geen zicht is op uitstroom naar de regulieren psychiatrie, zoals door de deskundige op de zitting is verwoord. Een verlenging met twee jaar is derhalve aangewezen.
Beslissing:
De rechtbank verlengt de termijn van de terbeschikkingstelling van de terbeschikkinggestelde voornoemd voor de tijd van twee jaar.
Deze beslissing is gegeven door mrs. Van der Mei, voorzit¬ter, Van Valderen en Tas, rechters, in tegenwoordigheid van mr. Buitenhuis, griffier en uitgesproken op de openba¬re terechtzitting van 11 april 2012.