Uitspraak
vonnis
RECHTBANK ZWOLLE-LELYSTAD
Sector civiel recht
zaaknummer / rolnummer: 163306 / KG ZA 09-499
Vonnis in kort geding van 16 december 2009
in de zaak van
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
WINPLUS B.V.,
gevestigd te 's-Hertogenbosch,
2. [Eiser],
wonende te [plaats],
eisers in conventie,
verweerders in reconventie,
advocaat mr. G.J. Schras te Spijkenisse,
tegen
[Naam],
wonende te [Plaats],
gedaagde in conventie,
eiser in reconventie,
verschenen in persoon.
Partijen zullen hierna Winplus c.s., respectievelijk Winplus en [eiser], en [gedaagde] genoemd worden.
1. De procedure
1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding
- de mondelinge behandeling
- de pleitnota van Winplus c.s.
- de pleitnota / het verweerschrift tevens eis in reconventie van [gedaagde]
- de schorsing in verband met een door [gedaagde] ingediend wrakingsverzoek
- de ongegrondverklaring van het wrakingsverzoek.
1.2. Ten slotte is vonnis bepaald.
2. De feiten
2.1. Winplus is een vennootschap die zich, onder andere, bezighoudt met factoring en kredietverstrekking. [eiser] is directeur van Winplus.
2.2. Winplus heeft in het verleden kredieten verstrekt aan [gedaagde] en aan vennootschappen waaraan [gedaagde] was gelieerd. Naar aanleiding daarvan is een geschil ontstaan tussen [gedaagde] en Winplus c.s.. [gedaagde] heeft daarin aanleiding gevonden jegens een groot aantal derden uitlatingen te doen over de - in ieder geval in de ogen van [gedaagde] - dubieuze handelwijze van Winplus en [eiser].
2.3. Bij vonnis van 12 juni 2009 (rolnummer / zaaknummer 158009 / KG ZA 09-264, verder: het vonnis) heeft de voorzieningenrechter van deze rechtbank in kort geding voor zover van belang
1. [gedaagde] verboden om gedurende één jaar na betekening van dat vonnis, anders dan per (schriftelijke) brief aan de raadsman van [eiser] en Winplus, contact op te nemen met Winplus en [eiser], op welke wijze dan ook;
2. [gedaagde] geboden om binnen twee dagen na betekening van dit vonnis een rectificatie per e-mail te zenden aan alle personen tegenover wie hij zich in woord en/of geschrift onnodig grievend over Winplus en [eiser] heeft uitgelaten, met de navolgende tekst:
“RECTIFICATIE
De voorzieningenrechter van de Rechtbank Zwolle-Lelystad heeft mij bij vonnis veroordeeld om mijn beledigende, onrechtmatige en/of bedreigende uitlatingen over Winplus B.V. en [eiser] te rectificeren omdat deze onnodig grievend zijn. Ten onrechte heb ik Winplus B.V. en [eiser] in diskrediet gebracht door onrechtmatige uitlatingen mijnerzijds.”;
3. [gedaagde] verboden om met onmiddellijke ingang na betekening van dat vonnis zich in het openbaar op welke wijze dan ook, onder eigen naam of onder een andere naam, direct of indirect, zich op onnodig grievende wijze uit te laten over Winplus en [eiser] gezamenlijk dan wel één van hen;
4. [gedaagde] geboden om binnen 48 uur na betekening van dat vonnis aan Winplus c.s. een lijst met namen en e-mailadressen ter beschikking te stellen aan wie hij zijn onnodige grievende uitlatingen over Winplus c.s. had gedaan; en
5. bepaald dat [gedaagde] een dwangsom verbeurt van € 500,00 per keer dat [gedaagde] niet aan dat vonnis, en iedere veroordeling op zich, voldoet, en voorts op straffe van een dwangsom van € 500,00 per dag of gedeelte daarvan dat de overtreding van dat vonnis voortduurt, met een maximum van € 25.000,00.
Het vonnis is op 15 juni om 15.05 betekend aan [gedaagde].
2.4. Op 3 juli 2009 is op de website www.elsevierretail.nl een nieuwsbericht geplaatst over het faillissement van het Nederlandse bedrijf van sieradenontwerper [naam]. Daarin is een citaat opgenomen van een ex-directeur van het bedrijf die laat weten dat hem onbekend is met welke personen [naam] na zijn vertrek uit het bedrijf in zee is gegaan. In reactie op dat nieuwsbericht heeft [gedaagde] het navolgende bericht achtergelaten:
“Daar kan ik [naam] [voormelde ex-directeur - voorzieningenrechter] wel duidelijkheid over geven. Waarschijnlijk is het na zijn vertrek in handen gekomen van The Entertainment Group van [naam], zijn manager [naam], [naam], voorzitter Ajax en Unico Glorie (ex Veronica, Endemol). In maart jl. werd dit bedrijf samen met de volgende TEG bedrijven “verhuisd” naar een leegstaand pand aan d[plaats], waar niemand is, de telefoon niet aangenomen wordt enz. […] Enige aandeelhouder en directeur van deze bedrijven is [Naam] uit [plaats], stroman van [eiser] van Winplus, die de ondergang van bedrijven orchestreert tegen forse vergoeding”.
2.5. Op of omstreeks 20 juli 2009 heeft [gedaagde] onder de titel “Van Winplus naar Winmin” per e-mail een aantal derden benaderd, zoals hij ook al eerder had gedaan. Het bericht vermeldt, voor zover van belang:
“De belangengemeenschap stelt zich ten doel de bestuurlijke aansprakelijkheid van [eiser] en/of zijn dochterbedrijven Winplus BV, Dirext BV, WIN I BV, WIN II BV, WIN III BV, WIN IV BV, WIN V BV en [plaats] Incasso BV aan te tonen in deconfiture van [Naam] Bakkerijmachines BV te [plaats], dat binnen 1 jaar na de doorstart volledig leeggeplunderd ten onderging en nieuwe zaken waarin hij of een van zijn bedrijven een rol speelt, die wellicht dubieus kan worden, aan de kaak te stellen”.
“Het raadsel waarom [Naam] in het verleden zo veel heeft bedrogen en gelogen onder regie van [eiser] is ook duidelijk geworden”.
2.6. Op 21 juli 2009 is [gedaagde] gefailleerd.
2.7. Winplus c.s. zijn eveneens gelieerd aan een onderneming die zich van de handelsnaam Fulfilmentxxl bedient. Klanten van deze onderneming zijn met een e-mail die blijkens het IP-adres afkomstig is van de computer van [gedaagde], benaderd. De e-mail houdt, voor zover van belang in:
“I am a friend of a.m. company […]
Unfortunately the company has fallen into the hands of more or less criminals, financing company WinPlus / Mr. [eiser] with his remote controllend manager [Naam]. They are specialized in killing companies for their own interest and take everything”
3. Het geschil in conventie
3.1. De vordering van Winplus c.s. strekt ertoe dat de voorzieningenrechter bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
1. [gedaagde] zal gebieden om binnen twee dagen na betekening van dit vonnis een rectificatie per email te zenden aan alle personen tegenover wie hij zich in woord en/of geschrift negatief over eisers heeft uitgelaten, alsook een rectificatie te doen plaatsen in Trouw, het AD, het Parool, Tubantia, het Financieel Dagblad, de Telegraaf, die luidt als volgt, althans luidt zoals de Voorzieningenrechter in goede justitie vermeent te behoren:
“RECTIFICATIE
De Voorzieningenrechter van de Rechtbank Zwolle-Lelystad heeft mij, [gedaagde], bij vonnis veroordeeld om mijn beledigende, onrechtmatige en/of bedreigende uitlatingen over WinPlus B.V. en [eiser] te rectificeren, omdat deze niet juist zijn. Ten onrechte heb ik WinPlus BV en [eiser] in diskrediet gebracht door onrechtmatige uitlatingen mijnerzijds. Hiervoor bied ik mijn oprechte excuses aan.”
2. zal bepalen dat de rectificatie per email dient te worden voorzien van het onderwerp: “Rectificatie over Winplus en [eiser]” en zal bepalen dat de rectificatie, zowel per email als gepubliceerd in dagbladen, geen aanvullende, dan wel begeleidende tekst mag bevatten;
3. zal bepalen dat [gedaagde] binnen 48 uur na betekening van het vonnis aan WinPlus c.s. een lijst met namen en emailadressen ter beschikking stelt aan wie [gedaagde] zijn onnodig grievende uitlatingen over WinPlus c.s. heeft gedaan;
4. [gedaagde] zal verbieden om met onmiddellijke ingang na betekening van het door u te wijzen vonnis, publicaties, dan wel iedere andere vorm van geschriften, waaronder ook begrepen digitale geschriften, te verschreiden onder de titel, kop, tekst of (soortgelijke) vermelding:
i. “Van WinPLUS naar WinMIN”;
ii. “De belangengemeenschap stelt zich ten doel de bestuurlijke aansprakelijkheid van [eiser] en/ of zijn dochterbedrijven WinPlus BV, Dirext BV, WIN I BV, WIN II BV, WIN III BV, WIN IV BV, WIN V BV en [plaats] Incasso BV aan te tonen in deconfiture van [Naam] Bakkerijmachines BV te [plaats], dat binnen 1 jaar na de doorstart volledig leeggeplunderd tenonderging en nieuwe zaken waarin hij of een van zijn berdrijven een rol speelt, die wellicht dubieus kan worden, aan de kaak te stellen.”;
iii. “[eiser], eigenaar en enig medewerker van Winplus BV, Win I BV, Win II BV, DirextBV, [naam] Beleggingen BV, Win III BV, Win IV BW, Win IV BV, [eiser] Holding BV, Stichting Administratiekantoor Win V BV en [plaats] Incasso BV samen met nog 14 andere bloeiende bedrijven waarop hij via zijn competente medewerker [naam] invloed heeft, die allemaal gevestigd zijn in het voormalige pand van [Naam] Bakkerijmachines BV aan d[plaats], waar de voordeur altijd gastvrij gesloten is en de telefoon heel klantvriendelijk niet beantwoord wordt. De heer [eiser] staat met dit uiterst transparante netwerk het Nederlandse bedrijfsleven terzijde, vooral bedrijven in financiële problemen, die hij op genereuze en sociale wijze weer op het goede spoor zet. Hierbij verstrekt hij leningen tegen het vriendentarief van minimaal 17,5% en hypotheken met een percentage van 15%, met verpandingen tot het tienvoudige van de leningen, zodat deze bedrijven weer uiterst gezond worden, waarbij vreemd genoeg korte tijd later toch weer curatoren in beeld komen die meestal niet gelukkig met hem zijn.
1. (Zie ondermeer de faillissementsverslagen Light Service [plaats], Printin’Motion Group, Uden, Argo Druk, [plaats], [Naam] Bakkerijmachines BV (VK BV)”;
5. zal bepalen dat de verboden en/of geboden bij het ten deze te wijzen vonnis op te leggen, alsmede de door de Voorzieningenrechter van de Rechtbank Zwolle-Lelystad in haar vonnis van 12 juni 2009 tussen partijen gewezen, met zaak- en rolnummer 158009 / KG ZA 09-264, reeds opgelegde verboden en/ of geboden, uitvoerbaar zijn bij lijfsdwang, althans
6. subsidiair zal bepalen dat [gedaagde] een dwangsom verbeurd van € 25.000,-- per keer dat [gedaagde] niet aan het ten deze te wijzen en het reeds op 12 juni 2009 gewezen vonnis, en iedere veroordeling op zich, voldoet, en voorts op straffe van een dwangsom van € 25.000,- per dag of gedeelte daarvan dat de overtreding van het ten deze te wijzen vonnis en het reeds op 12 juni 2009 gewezen vonnis voortduurt;
7. zal bepalen dat de termijn gedurende welke de lijfsdwang ten uitvoer kan worden gelegd, negen maanden bedraagt;
8. [gedaagde] zal veroordelen in de kosten van deze procedure.
3.2. [gedaagde] voert verweer.
4. Het geschil in reconventie
4.1. [gedaagde] heeft een vordering in reconventie ingesteld.
4.2. Winplus c.s. voert verweer.
5. De beoordeling in conventie
5.1. Van een spoedeisend belang van Winplus c.s. bij hun vorderingen is in voldoende mate gebleken.
ten aanzien van de vordering onder 1, 2 en 3
5.2. Zoals ook in het vonnis van 12 juni 2009 is overwogen, is voor de beoordeling van rectificatievorderingen als de onderhavige het arrest van de Hoge Raad van 18 januari 2008 (LJN: BB3210) richtinggevend. Blijkens dat arrest dient bij een botsing tussen het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op eer en goede naam door een afweging van alle ter zake dienende omstandigheden van het geval te worden vastgesteld welk recht dient te prevaleren.
5.2.1. Juist is dat, gelet op dit criterium, in beginsel een grote vrijheid bestaat om (vermeende) misstanden aan de kaak te stellen, hetgeen [gedaagde] naar zijn zeggen (thans mede) nastreeft. In een aantal uitlatingen aan derden is [gedaagde] echter, naar het voorshandse oordeel van de voorzieningenrechter, (wederom, nadat ook al bij het vonnis van 12 juni 2009 vergelijkbaar was geoordeeld) over de schreef gegaan en heeft hij zich onnodig grievend en dus onrechtmatig over Winplus c.s. althans [eiser] uitgelaten.
5.2.2. Dat betreft die gevallen waar [gedaagde] heeft geschreven:
- “Enige aandeelhouder en directeur van deze bedrijven is [Naam] uit [plaats], stroman van [eiser] van Winplus, die de ondergang van bedrijven orchestreert tegen forse vergoeding” (rechtsoverweging 2.4),
- “Het raadsel waarom [Naam] in het verleden zo veel heeft bedrogen en gelogen onder regie van [eiser] is ook duidelijk geworden” (rechtsoverweging 2.5) en
- ”Unfortunately the company has fallen into the hands of more or less criminals, financing company WinPlus / Mr. [eiser] with his remote controllend manager [Naam]. They are specialized in killing companies for their own interest and take everything” (rechtsoverweging 2.7).
5.2.3. Anders dan Winplus c.s. is de voorzieningrechter voorshands van oordeel dat de overige citaten weliswaar deels een sarcastische toon hebben maar niet onnodig grievend dan wel onrechtmatig zijn. Daarbij is mede van belang dat niet gebleken is van de feitelijke onjuistheid van de beweringen waarbij [gedaagde] Winplus en/of [eiser] in verband heeft gebracht met de door [gedaagde] in zijn stukken genoemde (inmiddels gefailleerde) bedrijven. De uitlating dat [gedaagde] namens een belangengemeenschap onderzoek doet naar mogelijke bestuursaansprakelijkheid van Winplus c.s. dan wel haar dochterondernemingen is evenmin onrechtmatig, aangezien die mededeling niet onnodig grievend is.
5.2.4. Gelet op de in rechtsoverweging 5.2.2 omschreven uitlatingen bestaat naar het oordeel van de voorzieningenrechter voldoende aanleiding om [gedaagde] te gebieden om te rectificeren. De vordering om óók te rectificeren in een aantal landelijke en regionale dagbladen zal worden afgewezen, nu gesteld noch gebleken is dat de gewraakte passages door deze media zijn overgenomen.
ten aanzien van de vordering onder 4
5.3. Naar het voorshandse oordeel van de voorzieningenrechter zijn de onder de vordering 4 genoemde citaten mogelijk als sarcastisch te beschouwen maar niet als onnodig grievend. Er bestaat derhalve geen aanleiding om [gedaagde] te verbieden zich in geschrift of op internet te bedienen van voornoemde of soortgelijke teksten.
ten aanzien van de vordering onder 5
5.4. In haar vijfde vordering vragen Winplus c.s. de bij dit vonnis en bij het vonnis van 12 juni 2009 opgelegde ge- en verboden uitvoerbaar te verklaren bij lijfsdwang. De voorzieningenrechter ziet aanleiding die vordering (deels) toe te wijzen. Daarbij is het volgende van belang.
5.5. Winplus c.s. hebben ter onderbouwing van deze vordering mede aangevoerd dat [gedaagde] het vonnis van 12 juni 2009 niet volledig is nagekomen. Zo heeft hij volgens Winplus c.s. één of meer edities van zijn “soap” wel gezonden aan de heren [naam], [Naam] en [naam], de medewerkers van Fulfilmentxxl en mevrouw [naam] van de AFM, maar heeft hij aan deze personen geen rectificatie gezonden.
5.5.1. [gedaagde] heeft aangevoerd dat hij de e-mail met rectificatie niet heeft gezonden aan [naam] omdat hij aan hem geen “soaps” heeft gezonden; dat zou [eiser] zelf hebben gedaan. Aan de medewerkers van FulfilmentXXL heeft hij geen rectificatie gezonden omdat zij op hun eigen verzoek slechts één keer de “soap” hebben ontvangen. Aan [Naam] en aan [naam] heeft hij geen rectificatie gezonden omdat hun e-mailadressen waren afgesloten. Hij betwist met klem dat hij geen rectificatie heeft gezonden aan [naam].
5.5.2. [gedaagde] heeft voor wat betreft [naam], [Naam], [naam] en [naam] naar het voorshandse oordeel van de voorzieningenrechter voldoende gemotiveerd betwist dat hij zijn rectificatieverplichting niet is nagekomen, zodat ten aanzien van deze personen niet aannemelijk is geworden dat hij dwangsommen heeft verbeurd.
Dat ligt naar het oordeel van de voorzieningenrechter echter anders voor de medewerkers van FulfilmentXXL. Aan zijn verplichting tot rectificatie kan niet afdoen dat deze medewerkers de “soap” op eigen verzoek hebben ontvangen; evenmin kan aan die verplichting afdoen dat hij slechts één “soap” heeft verzonden. Voldoende aannemelijk is derhalve geworden dat [gedaagde] in zoverre zijn verplichting tot rectificatie niet is nagekomen en dus dwangsommen heeft verbeurd. Aangezien na betekening van het vonnis van 12 juni 2009 reeds meer dan 50 dagen zijn verstreken, is voldoende aannemelijk dat [gedaagde] het bij dat vonnis gestelde maximum van € 25.000,00 heeft verbeurd.
5.6. Voorts is van belang dat [gedaagde], zoals is overwogen in rechtsoverwegingen 5.2.2 en 5.2.3, zich na betekening van het vonnis van 12 juni 2009 opnieuw een aantal keren onnodig grievend heeft uitgelaten, zodat ook in die zin aannemelijk is geworden dat [gedaagde] zich door dwangsommen niet heeft laten weerhouden van het doen van dergelijke uitlatingen.
5.7. Als laatste is van belang dat [gedaagde] inmiddels in staat van faillissement is komen te verkeren, zodat niet aannemelijk is dat hij tot betaling van verbeurde dwangsommen in staat zal zijn.
5.8. Al met al is voldoende aannemelijk geworden dat dreiging met dwangsommen niet een effectief middel is gebleken om [gedaagde] te bewegen het vonnis van 12 juni 2009 na te leven. Dat dwangsommen voor de bij dit vonnis op te leggen ge- en verboden wel afdoende zullen zijn, acht de voorzieningenrechter evenmin aannemelijk. Immers, uit de uitlatingen van [gedaagde] ter zitting blijkt dat hij het onbetamelijke van zijn handelen niet inziet en hij te kennen heeft gegeven daarmee te zullen doorgaan. Nu niet is gebleken van andere middelen die [gedaagde] ertoe zouden kunnen brengen niet in strijd te handelen met deze vonnissen, acht de voorzieningenrechter lijfsdwang opportuun. Wel bestaat aanleiding om de maximumduur van deze lijfsdwang te beperken tot drie maanden.
5.9. [gedaagde] zal als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van Winplus c.s. worden begroot op:
- dagvaarding EUR 72,25
- vast recht 262,00
- salaris advocaat 452,00
Totaal EUR 786,25
6. De beoordeling in reconventie
6.1. Een vordering in reconventie kan slechts worden ingesteld door een gedaagde die bij advocaat in de procedure is verschenen. [gedaagde] is in persoon verschenen; hij heeft zich niet doen bijstaan door een advocaat. Dat brengt mee dat [gedaagde] niet-ontvankelijk moet worden verklaard in zijn reconventionele vordering.
6.2. [gedaagde] zal als de in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten van de reconventie worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van Winplus c.s. worden begroot op nihil.
7. De beslissing
De voorzieningenrechter
in conventie
7.1. gebiedt [gedaagde] om binnen twee dagen na betekening van dit vonnis een rectificatie per email te zenden aan alle personen tegenover wie hij zich in woord en/of geschrift onnodig grievend over eisers heeft uitgelaten met de navolgende tekst:
“RECTIFICATIE
De Voorzieningenrechter van de Rechtbank Zwolle-Lelystad heeft mij, [gedaa[gedaagde], bij vonnis veroordeeld om mijn beledigende, onrechtmatige en/of bedreigende uitlatingen over WinPlus B.V. en [eiser] te rectificeren, omdat deze niet juist zijn. Ten onrechte heb ik WinPlus BV en [eiser] in diskrediet gebracht door onrechtmatige uitlatingen mijnerzijds.”;
7.2. bepaalt dat de rectificatie per email dient te worden voorzien van het onderwerp: “Rectificatie over Winplus en [eiser]” en bepaalt dat de rectificatie geen aanvullende, dan wel begeleidende tekst mag bevatten;
7.3. bepaalt dat [gedaagde] binnen 48 uur na betekening van het vonnis aan de advocaat van WinPlus c.s. een lijst met namen en emailadressen ter beschikking stelt aan wie [gedaagde] zijn onnodig grievende uitlatingen over WinPlus c.s. heeft gedaan;
7.4. bepaalt dat de verboden en/of geboden die bij dit vonnis zijn opgelegd, alsmede de verboden en/of geboden die door de Voorzieningenrechter van de Rechtbank Zwolle-Lelystad in haar vonnis van 12 juni 2009 (zaak- en rolnummer 158009 / KG ZA 09-264) zijn opgelegd, - een en ander voor zover [gedaagde] met deze ge- en verboden na twee dagen na betekening van dit vonnis in strijd handelt - , uitvoerbaar zijn bij lijfsdwang, tot een maximumduur van 3 maanden.
7.5. veroordeelt [gedaagde] in de proceskosten, aan de zijde van Winplus c.s. tot op heden begroot op EUR 786,25,
7.6. verklaart dit vonnis in conventie tot zover uitvoerbaar bij voorraad,
7.7. wijst het meer of anders gevorderde af,
in reconventie
7.8. verklaart [gedaagde] niet-ontvankelijk in zijn vordering,
7.9. veroordeelt [gedaagde] in de proceskosten, aan de zijde van Winplus c.s. tot op heden begroot op nihil.
Dit vonnis is gewezen door mr. A.A.A.M. Schreuder en in het openbaar uitgesproken op 16 decembe