Uitspraak
RECHTBANK 's-GRAVENHAGE
sector civiel recht - voorzieningenrechter
Vonnis in kort geding van 13 november 2002,
gewezen in de zaak met rolnummer KG 02/1315 van:
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
Parti-Avanti Holding B.V.,
handelende onder de naam NU.nl,
statutair gevestigd te Zeist en kantoorhoudende te Amsterdam,
eiseres,
procureur mr. P.J.M. von Schmidt auf Altenstadt,
advocaat mr. D.J.G. Visser te Amsterdam,
tegen:
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
B.V. Algemeen Nederlands Persbureau ANP,
statutair gevestigd en kantoorhoudende te Rijswijk,
gedaagde,
procureur mr. H.J.A. Knijff,
advocaat mr. J.C.H. van Manen te Amsterdam.
Partijen zullen hierna worden aangeduid als respectievelijk "NU.nl" en "ANP".
1. De feiten
Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting van 30 oktober 2002 wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
- Eiseres handelt onder de naam NU.nl; zij is een dochter van de Ilse Media Groep.
- NU.nl geeft op het internet een website uit onder het adres www.nu.nl.
- ANP verleent - onder meer - diensten op het gebied van nieuwsvoorziening (nieuwsberichten, foto's en grafieken) ten behoeve van pers en andere media. ANP beschikt daartoe over omvangrijke (online-)databases, waaronder ANP BBS, een actuele nieuwsdienst die dagelijks honderden tekstberichten bevat, onderverdeeld in diverse rubrieken, en DDC, een databank met digitaal opgeslagen foto's.
- Sinds maart 1999 stelt ANP voornoemde databases tegen vergoeding ook beschikbaar aan NU.nl., die uit die databases dagelijks een aantal tekstberichten en foto's (sinds 27 september 2001 42 respectievelijk 8) mag selecteren voor publicatie op haar eigen website. De samenwerking tussen NU.nl en ANP op dit punt is neergelegd in opeenvolgende overeenkomsten.
- In de tussen partijen op 19 maart 2001 gesloten overeenkomst is in artikel 4.3
- voor zover hier van belang - het volgende bepaald:
"IPB krijgt van ANP toestemming de 'headlines' van de Dienst te gebruiken voor een e-mail nieuwsbrief en op websites van derden, zolang sprake is van een 'marketingtool' en een gratis service. (…...)".
- In artikel 4.8 van de betreffende overeenkomst staat vermeld:
"NU.nl zal, voor zover hiertoe bij machte, zo spoedig mogelijk verhinderen dat derden de Dienst van haar website doorlinken naar andere sites".
- In september 2001 hebben er tussen partijen besprekingen plaatsgevonden over het overnemen van IPB, ook een dochter van de Ilse Media Groep, door ANP en over het aanpassen van de overeenkomst van 19 maart 2001.
- Op 27 september 2001 is een nieuwe overeenkomst gesloten. De tekst van artikel 4.3. van de overeenkomst van 19 maart 2001 komt in de nieuwe overeenkomst niet meer voor. In de nieuwe overeenkomst heeft ANP NU.nl wel toegestaan om maximaal vijf zogenaamde portaldeals af te sluiten, zijnde een overeenkomst met een derde waarbij NU.nl telkens één (1) tekstbericht in verkorte introvorm en één (1) foto zal aanleveren.
- In de overeenkomst van 27 september 2001 is verder - voor zover hier van belang - neergelegd:
"4.4 NU.nl heeft van ANP geen toestemming de Dienst te gebruiken voor
email- en mobiele toepassingen en of content syndication. (…....)
4.8 NU.nl zal, voor zover hiertoe bij machte, elke inbreuk op de Dienst door
derden zo spoedig mogelijk melden aan ANP.
6.1 NU.nl zal, zonder schriftelijke toestemming van ANP, de Dienst op geen
enkele andere wijze aanwenden dan bedoeld in artikel 4.
6.6 NU.nl zal organisaties en bedrijven die interesse tonen in publicatie van
content in welke vorm dan ook en zich om die reden aanmelding bij
NU.nl terstond doorverwijzen naar ANP.
13.2 De ene partij is gerechtigd deze overeenkomst zonder rechterlijke
tussenkomst per aangetekende brief te beëindigen, wanneer de andere
partij:
- zijn verplichtingen ook na (indien wettelijk vereist) ingebrekestelling
niet mocht nakomen;
- (…...)"
- In artikel 9.4 van de bij de overeenkomst van 27 september 2001 behorende algemene voorwaarden wordt bepaald:
"Het is Client niet toegestaan nieuwsdiensten en nieuwsproducten ter verdere verspreiding direct of indirect aan te bieden, en zo ook geheel of gedeeltelijk op enigerlei wijze (lees:) , al dan niet bewerkt in gewijzigde vorm, ter beschikking te stellen aan derden".
- De website van NU.nl. is ingedeeld in diverse rubrieken (onder andere algemeen nieuws, economie en sport). Deze rubrieken zijn elk voorzien van een aantal, uit de databases van ANP gedownloade en al dan niet door NU.nl bewerkte, "headlines" met het laatste nieuws. Wanneer een bezoeker van de website van NU.nl een headline "aanklikt", wordt deze doorgeleid naar het bij die headline behorende artikel op de website van NU.nl.
- NU.nl biedt derden - kosteloos - de mogelijkheid om voornoemde nieuwsheadlines op hun eigen website of intranet te plaatsen. Middels het downloaden van een softwareprogramma kunnen derden allereerst een "banner" of "tikker" installeren op hun website of intranet. Op deze manier krijgt de bezoeker van die website of dat intranet dagelijks automatisch de, telkens verspringende, "headlines" van NU.nl te zien. Indien de bezoeker een "headline" aanklikt, wordt hij of zij direct verbonden met de subpagina van website van NU.nl waar het betreffende artikel te lezen is. De "headlines" van NU.nl kunnen voorts door derden worden opgehaald van de website van NU.nl via zogenaamde "deeplinks". Aldus kunnen alle "headlines" van NU.nl dagelijks in één keer worden gepresenteerd op de website of het intranet van derden. Via het aanklikken van deze "headlines" wordt de bezoeker van de website of het intranet van de derde dan vervolgens weer direct doorgeleid naar de subpagina met het betreffende artikel op de website van NU.nl.
- Op dit moment maken ruim 1400 derden gebruik van de door NU.nl geboden "deeplinkmogelijkheden".
- Bij e-mailbericht van 18 juni 2002 heeft ANP NU.nl in gebreke gesteld stellende dat het NU.nl niet is toegestaan om de headlines van ANP te gebruiken voor een andere website dan NU.nl. Partijen hebben vervolgens uitgebreid gecorrespondeerd over deze kwestie.
- Bij aangetekende brief van 1 oktober 2002 heeft ANP de overeenkomst van 27 september 2001 per onmiddellijk opgezegd en te kennen gegeven niettemin bereid te zijn de levering voort te zetten tot uiterlijk 31 oktober 2002 mits NU.nl binnen zeven dagen na dagtekening van de brief mededeelt het aanbieden van de door ANP verschafte nieuwsinformatie aan derden te zullen staken en de contractuele boete te voldoen. In deze brief heeft ANP voorts aangegeven alsdan bereid te zijn een nieuwe overeenkomst met NU.nl te sluiten. NU.nl heeft hieraan geen gehoor gegeven. Ook pogingen tot het bereiken van een minnelijke schikking tussen partijen zijn gestrand.
2. De vordering, de gronden daarvoor en het verweer
NU.nl vordert - zakelijk weergegeven - ANP, op straffe van een dwangsom, te gebieden de levering van nieuwsberichten aan NU.nl onveranderd te continueren.
Daartoe voert NU.nl het volgende aan.
De werkwijze van NU.nl kan niet worden aangemerkt als "aanwenden" in de zin van artikel 6.1 van de overeenkomst van 27 september 2001, nu niet de nieuwsdienst van ANP wordt aangewend door derden, maar de door NU.nl gemaakte headlines. De diensten van ANP worden alleen aangewend op de overeengekomen wijze, namelijk door publicatie daarvan op de website van NU.nl. Voor zover al van aanwending van de dienst van ANP zou moet worden gesproken, dan is er sprake van een toegestane aanwending. Het verkopen van nieuwsberichten door ANP aan bedrijven als NU.nl heeft onvermijdelijk tot gevolg dat die berichten gratis en voor iedereen op het internet beschikbaar zijn. Dit is de wijze waarop het internet werkt. Deze werkwijze is ook toegestaan door de president van de rechtbank Rotterdam in het (kort geding)vonnis van 22 augustus 2002 (kranten.com). In dit verband is voorts van belang dat artikel 4.3 van de overeenkomst van maart 2001 in de overeenkomst van september 2001 weliswaar niet is teruggekeerd, maar dat artikel ook geen betrekking had op de werkwijze van NU.nl, maar op de werkwijze van IPB. Bovendien heeft ANP tijdens de onderhandelingen voorafgaand aan het sluiten van de overeenkomst van september 2001 nooit bezwaar gemaakt tegen de werkwijze van NU.nl, waarvan zij reeds lange tijd volledig op de hoogte was. NU.nl mocht er dan ook op vertrouwen dat zij haar werkwijze kon continueren. Voorts is geen sprake van een inbreuk op enig auteursrecht van ANP, nu NU.nl het werk van ANP alleen openbaarmaakt en verveelvoudigt op de toegestane wijze. Bovendien kunnen de headlines van ANP niet worden beschouwd als werken in de zin van de Auteurswet en de headlines van NU.nl niet als een bewerking van de headlines van ANP. Van een inbreuk op enig databankrecht van ANP is evenmin sprake, nu NU.nl niets opvraagt of hergebruikt van ANP wat niet is overeengekomen, en indien dit al zo is, het slechts gaat om het opvragen en hergebruiken van een zeer klein deel van de databases van ANP. Wat NU.nl gebruikt, is haar eigen databank. Overigens, indien de werkwijze van NU.nl al wordt verboden door een contractuele bepaling, dan is deze bepaling nietig wegens strijd met de dwingendrechtelijke bepalingen van het databankrecht. De werkwijze van NU.nl brengt ANP ook op geen enkele wijze schade toe. Het belet haar niet in de normale exploitatie van haar werk en kan ook niet worden beschouwd als concurrentie voor ANP.
Gezien het voorgaande stond het ANP derhalve niet vrij de overeenkomst van 27 september 2001 op te zeggen. ANP dient de levering van nieuwsberichten aan NU.nl te continueren.
Het stopzetten van de aanlevering van nieuwsberichten brengt direct het voortbestaan van NU.nl in gevaar. ANP is een monopolist en NU.nl kan nieuwsberichten derhalve niet van anderen betrekken, laat staan op een termijn van enkele dagen. NU.nl heeft dan ook een spoedeisend belang bij de gevraagde voorziening.
ANP voert gemotiveerd verweer dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken.
3. De beoordeling van het geschil
3.1. Partijen, die al sedert maart 1999 een zakelijke relatie hebben waarin NU.nl de door ANP aangeboden diensten afneemt tegen betaling, hebben op 27 september 2001 een nieuwe overeenkomst gesloten, in te gaan op 1 januari 2002 voor de duur van minimaal twee jaren en tussentijds niet opzegbaar. Alleen: als een partij haar verplichtingen niet nakwam, kon de andere partij de overeenkomst beëindigen zonder rechterlijke tussenkomst, per aangetekende brief.
3.2. De onderhandelingen over deze nieuwe overeenkomst vielen samen met die over de overname door ANP van IPB van de Ilse Media Groep. De besprekingen zijn uitvoerig geweest, met name over de overname van IPB. Partijen hebben gewerkt met een concept voor de nieuwe overeenkomst.
3.3. Reeds in dit concept is een markant verschil met de lopende overeenkomst van 19 maart 2001 te constateren. Gaf ANP in maart 2001 nog toestemming de "headlines" van ANP te gebruiken voor een e-mailbrief en op websites van derden zolang er maar sprake was van een "marketing-tool" en van een gratis service, in de nieuwe overeenkomst kwam deze toestemming te vervallen en werd nadrukkelijk overeengekomen dat NU.nl geen toestemming had de diensten van ANP te gebruiken voor e-mail- en mobiele toepassingen en/of "content syndication". Met het oog op een bestaand contract met een derde gaf ANP wel toestemming voor het afsluiten van een beperkt aantal "portaldeals".
3.4. In juni 2002 heeft ANP ontdekt dat NU.nl nog steeds derden de gelegenheid gaf het van ANP verkregen nieuws bij haar, NU.nl, op te halen en op de eigen website te vertonen als een door NU.nl, niet door ANP, aangeboden bericht. Toen ANP bleek dat dit op onverwacht grote schaal gebeurde, en toen NU.nl niet voornemens bleek de aanwending te staken, heeft ANP de levering gestopt.
Het is daartegen dat NU.nl nu een spoedmaatregel vordert.
3.5. Zo'n spoedmaatregel zou gerechtvaardigd kunnen zijn wanneer al spoedig naar voorlopig oordeel klaarblijkelijk zou zijn dat er geen sprake van kan zijn dat NU.nl haar verplichtingen niet is nagekomen.
Tot een dergelijk oordeel is de voorzieningenrechter niet gekomen.
3.6. Nu.nl heeft zich er uitvoerig over beklaagd dat ANP onverhoeds een einde wil maken aan een handelen dat aan NU.nl toch al vanaf 1999 toegestaan was. Na zo lang gedogen zou het ANP niet vrijstaan daaraan een einde te maken.
Nu.nl ziet daarbij echter over het hoofd dat de opening welke het vorige contract haar bood voor dat handelen, in de besprekingen van september 2001 is gesloten, vergrendeld met een verbod op "content syndication".
3.7. De wijze waarop NU.nl deze markante wijziging in der partijen rechtsverhouding afdoet met een beroep op een andersluidende partijnaam, is niet serieus te nemen. De aanduiding IPB in artikel 4.3 van maart 2001 is een kennelijke verschrijving zoals nog op meer plaatsen in dat, kennelijk op een oude tekst gebaseerde, contract voorkomend. Het is duidelijk dat op de plaatsen waar IPB, let wel: geen partij bij de overeenkomst, staat, Nu.nl moet worden gelezen.
3.8. Alle overige argumenten van NU.nl, - voor zover in het kader van dit kort geding gehandhaafd - , stuiten af op de overeenstemming welke partijen in september 2001 bereikten, als verwoord in de artikelen 4.4 en 6.1 van de overeenkomst juncto artikel 9.4 van de algemene voorwaarden van ANP.
De voorzieningenrechter ziet derhalve geen grond voor de gevorderde maatregel; deze zal worden geweigerd.
NU.nl zal, als de in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van dit geding.
4. De beslissing
De voorzieningenrechter:
Weigert de gevorderde voorziening.
Veroordeelt NU.nl in de kosten van dit geding, tot dusverre aan de zijde van ANP begroot op €€896,--, waarvan €€193,-- aan griffierecht .
Dit vonnis is gewezen door mr. F.C.H.M. Robbers en uitgesproken ter openbare zitting van 13 november 2002 in tegenwoordigheid van de griffier.
JB