ECLI:NL:RBROT:2020:5942

• Datum uitspraak: 13 mei 2020
• Publicatiedatum: 8 juli 2020
• Zaaknummer: C/10/595807 / FA RK 20-3075
• Instantie: Rechtbank Rotterdam
• Type: Uitspraak
• Rechtsgebied: Civiel recht; Personen- en familierecht
• Uitkomst: Toewijzend
• Procedures: Beschikking
• Rechters: B. Krijnen
• Vindplaatsen: Rechtspraak.nl

AI samenvatting door Lexboost • Automatisch gegenereerd

Verlening zorgmachtiging voor betrokkene met schizofrenie ter voorkoming van ernstig nadeel

De rechtbank Rotterdam behandelde op 13 mei 2020 het verzoek van de officier van justitie tot het verlenen van een zorgmachtiging op grond van artikel 6:4 Wvggz voor betrokkene, die lijdt aan schizofrenie. Betrokkene vertoont bij het stoppen met medicatie regelmatig een toename van psychotische klachten, wat in het verleden heeft geleid tot agressief gedrag en gedwongen opnames.

Tijdens de mondelinge behandeling werden betrokkene, zijn advocaat, een sociaal psychiatrisch verpleegkundige en zijn moeder telefonisch gehoord. Uit de medische stukken en verklaringen blijkt dat betrokkene geen ziektebesef heeft en vaak de wens uit om medicatie te stoppen of te wisselen, wat het risico op een psychotische decompensatie vergroot.

De rechtbank oordeelde dat aan de criteria voor verplichte zorg is voldaan: er is sprake van ernstig nadeel door de psychische stoornis, er zijn geen minder bezwarende alternatieven, en de verplichte zorg is evenredig en naar verwachting effectief. De zorgmachtiging omvat het toedienen van medicatie, beperkingen in vrijheid, bewegingsvrijheid, insluiting, toezicht en opname in een accommodatie, met een duur van zes maanden.

De rechtbank wees ook op het belang van een onafhankelijk psychiatrisch onderzoek bij vrijheidsbeneming en beperkte de machtiging tot de noodzakelijke zorg. De beschikking is op 13 mei 2020 mondeling gegeven en op 25 mei schriftelijk uitgewerkt. Tegen deze beschikking staat cassatie open.

Uitkomst: De rechtbank verleent een zorgmachtiging voor zes maanden om verplichte zorg toe te passen ter voorkoming van ernstig nadeel door psychotische decompensaties.

Uitspraak

RECHTBANK ROTTERDAM

Team familie

Zaak-/rekestnummer: C/10/595807 / FA RK 20-3075

Betrokkenenummer: [nummer]

Schriftelijke uitwerking van de mondelinge beslissing van 13 mei 2020 betreffende een zorgmachtiging als bedoeld in artikel 6:4 van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (hierna: Wvggz)

op verzoek van:

de officier van justitie in het arrondissement Rotterdam , hierna: de officier,

met betrekking tot:

[betrokkene] ,

geboren op [geboortedatum betrokkene] te [geboorteplaats betrokkene] , [geboorteland betrokkene]

hierna: betrokkene,

wonende en thans verblijvende aan de [adres betrokkene] , [postcode betrokkene] te [woonplaats betrokkene] ,

advocaat mr. P.C. van Houten te Dordrecht.

1.. Procesverloop

1.1.

Het verloop van de procedure blijkt uit het verzoekschrift van de officier, ingekomen op 1 mei 2020.

Bij het verzoekschrift zijn de volgende bijlagen gevoegd:

 de medische verklaring opgesteld door [naam psychiater] , psychiater, van 20 april 2020;

 de zorgkaart van 14 april 2020;

 het zorgplan van 14 april 2020;

 de bevindingen van de geneesheer-directeur over het zorgplan;

 de gegevens over eerder afgegeven machtigingen op grond van de Wet Bopz en de Wvggz;

 de relevante politiegegevens en/of de strafvorderlijke- en justitiële gegevens.

1.2.

De mondelinge behandeling van het verzoek heeft plaatsgevonden op 13 mei 2020.

Bij die gelegenheid zijn op grond van artikel 2 Tijdelijke wet COVID-19 Justitie en Veiligheid de navolgende personen telefonisch gehoord, omdat het houden van een fysieke zitting vanwege het coronavirus niet mogelijk was:

 betrokkene met zijn hierboven genoemde advocaat;

 [naam spv-er] , sociaal psychiatrisch verpleegkundige, verbonden aan Yulius;

 [naam moeder] , moeder van betrokkene.

1.3.

De officier is niet telefonisch gehoord, omdat hij een nadere toelichting op of motivering van het verzoek niet nodig achtte.

2.. Beoordeling

2.1.

Criteria zorgmachtiging

2.1.1.

De rechter kan op verzoek van de officier een zorgmachtiging verlenen ten aanzien van de betrokkene wanneer wordt voldaan aan de criteria en de doelen van verplichte zorg als bedoeld in artikel 3:3 en 3:4 Wvggz. Verplichte zorg is zorg die ondanks verzet kan worden verleend. Indien het gedrag van de betrokkene als gevolg van een psychische stoornis leidt tot ernstig nadeel, kan als uiterste middel verplichte zorg worden verleend, indien er geen mogelijkheden voor zorg op basis van vrijwilligheid zijn, er voor betrokkene geen minder bezwarende alternatieven met het beoogde effect zijn, het verlenen van verplichte zorg gelet op het beoogde doel evenredig is en redelijkerwijs te verwachten is dat het verlenen van verplichte zorg effectief is. Verplichte zorg kan worden verleend om ernstig nadeel af te wenden, de geestelijke gezondheid van betrokkene te stabiliseren of dusdanig te herstellen dat hij zijn autonomie zoveel mogelijk herwint, of de fysieke gezondheid van betrokkene te stabiliseren of te herstellen in het geval diens gedrag als gevolg van zijn psychische stoornis leidt tot ernstig nadeel daarvoor.

2.1.2.

Uit de overgelegde stukken en de mondelinge behandeling blijkt dat betrokkene lijdt aan een psychische stoornis, te weten schizofrenie.

2.1.3.

Het gedrag van betrokkene leidt als gevolg van zijn psychische stoornis tot ernstig nadeel, gelegen in het bestaan van of het aanzienlijk risico op levensgevaar, ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische schade, ernstige materiële schade, ernstige verwaarlozing of maatschappelijke teloorgang, de situatie dat betrokkene met hinderlijk gedrag agressie van anderen oproept en de situatie dat de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar is. Betrokkene is in het verleden meerdere keren psychotisch gedecompenseerd nadat hij zijn medicatie had gestaakt. Bij een psychotische decompensatie kan betrokkene agressief gedrag vertonen, waardoor hij een gevaar voor zijn omgeving kan worden. Zo heeft hij gedurende een psychose geprobeerd zijn moeder en broer te wurgen, heeft hij zich bewapend met (vlinder)messen en heeft hij zijn woning vernield. Verder is er tijdens een psychose sprake van zelfverwaarlozing, alcoholgebruik en kan hij gaan zwerven op straat. Dit heeft meerdere keren tot een gedwongen opname geleid. Vanaf eind januari verblijft betrokkene weer thuis. Hoewel betrokkene op dit moment de afspraken omtrent het innemen van zijn medicatie nakomt, heeft betrokkene geen ziektebesef- en inzicht en heeft de sociaal psychiatrisch verpleegkundige tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat betrokkene vaak de wens uit om te stoppen met of te wisselen van medicatie. Betrokkene krijgt op dit moment Clozapine voorgeschreven en geeft aan veel last te hebben van de bijwerkingen. De sociaal psychiatrisch verpleegkundige heeft toegezegd samen met betrokkene en een psychiater in gesprek te gaan over andere medicatie.

2.2.

Verplichte zorg

2.2.1.

Om ernstig nadeel af te wenden en de geestelijke gezondheid van betrokkene te stabiliseren, heeft betrokkene verplichte zorg nodig.

2.2.2.

De rechtbank gaat ervan uit dat de wetgever heeft beoogd dat zorgverlening ter voorkoming van ernstig nadeel mogelijk moet zijn. Uit de toelichting van de wetgever blijkt dat in een zorgmachtiging sprake kan zijn van drie gradaties van verplichte zorg. Allereerst kan de reguliere verplichte zorg opgenomen worden in de zorgmachtiging waarvan de zorgverantwoordelijke steeds gebruik mag maken. Ten tweede kan in de zorgmachtiging worden opgenomen welke zorg in crisissituaties mag worden gegeven – niet te verwarren met verplichte zorg in noodsituaties. Verplichte zorg in noodsituaties komt immers op de derde plaats in het drietrapsmodel. Wanneer de zorgmachtiging niet in de noodzakelijke zorg voorziet, kan in noodsituaties verplichte zorg worden verleend voor drie dagen, waarna een wijzigingsverzoek kan worden gedaan door de officier. Per geval dient te worden beoordeeld welke verplichte zorg continu gegeven mag worden, welke zorg in crisissituaties gegeven mag worden en welke zorg niet wordt opgenomen in de zorgmachtiging en waar slechts in noodsituaties gebruik van mag worden gemaakt.

‘Reguliere verplichte zorg’ De rechtbank acht de volgende vormen van reguliere verplichte zorg noodzakelijk gedurende
zes maanden :

 het toedienen medicatie, alsmede het verrichten van medische controles, ter behandeling van een psychische stoornis, dan wel vanwege die stoornis;

 het aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, die tot gevolg hebben dat betrokkene iets moet doen of nalaten, waaronder het gebruik van communicatiemiddelen.

‘Verplichte zorg in crisissituaties’ In crisissituaties mag binnen de komende zes maanden gebruik worden gemaakt van de volgende vormen van verplichte zorg voor de duur van
maximaal zes weken :

 het beperken van de bewegingsvrijheid;

 het insluiten;

 het uitoefenen van toezicht op betrokkene;

 het opnemen in een accommodatie.

Bij betrokkene kan een
crisissituatie als volgt worden gedefinieerd. Wanneer betrokkene stopt met medicatie wordt een toename van psychotische klachten waargenomen. Dit is de afgelopen jaren regelmatig gebeurd. Betrokkene heeft tot eind januari van dit jaar ook opgenomen gezeten in verband met ernstige psychotische klachten. Een mogelijke wisseling van medicatie – zoals besproken tijdens de mondelinge behandeling – zou de kans op een psychotische decompensatie kunnen vergroten. Het is dan van belang om snel in te kunnen grijpen met een klinische opname waar betrokkene weer adequaat kan worden ingesteld op medicatie.

Als het gaat om opneming geruime tijd nadat de zorgmachtiging is verleend, moet aan die vrijheidsbeneming een recente medische beoordeling ten grondslag liggen. Het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens verlangt altijd een onafhankelijk psychiatrisch onderzoek bij vrijheidsbeneming als deze (zie nadere uitleg in onder meer EHRM 24 september 1992, Herczegfalvy v. Austria, 10533/83, r.o. 63 en EHRM 5 oktober 2000, Varbanov v. Bulgaria, 31365/96, r.o. 47).

In de praktijk betekent dit dat bij een vrijheidsbeneming van betrokkene na
drie maanden vanaf heden de zorgaanbieder opnieuw uitvoering dient te geven aan een onafhankelijk psychiatrisch onderzoek. Dat mag door de geneesheer-directeur plaatsvinden, op voorwaarde dat hij niet bij de behandeling betrokken is.

‘Overige verzochte verplichte zorg ofwel verplichte zorg in noodsituaties’

De overige door de officier verzochte vormen van verplichte zorg, te weten het toedienen van vocht en voeding, alsmede het verrichten van andere medische handelingen en therapeutische maatregelen, worden door de rechtbank niet noodzakelijk geacht, omdat de noodzakelijkheid daarvan niet (afdoende) is gemotiveerd en de sociaal psychiatrisch verpleegkundige tijdens de mondelinge behandeling gemotiveerd heeft verklaard dat deze niet nodig zijn om het ernstig nadeel af te wenden. Voor verplichte zorg waarin deze zorgmachtiging niet voorziet, kan dit slechts in noodsituaties worden toegepast. Dit gaat om incidentele verplichte zorg onder strikte voorwaarden als bedoeld in artikel 8:11 Wvggz.

2.2.3.

De in het zorgplan genoemde zorg zal naar het oordeel van de rechtbank het ernstig nadeel niet volledig kunnen wegnemen. Om die reden zal de rechtbank bepalen dat er tevens twee andere vormen van verplichte zorg dienen te worden verleend, te weten het uitoefenen van toezicht op betrokkene en het aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, die tot gevolg hebben dat betrokkene iets moet doen of nalaten. Het uitoefenen van toezicht wordt noodzakelijk geacht voor het geval betrokkene wordt opgenomen en hij agressief gedrag vertoond. Tijdens de mondelinge behandeling heeft de sociaal psychiatrisch verpleegkundige daarnaast gemotiveerd verklaard dat het aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten noodzakelijk is om controle te houden op de medicatie-inname van betrokkene. De rechtbank bepaalt dat het zorgplan moet worden gewijzigd zodat het in overeenstemming is met het bovenstaande.

2.2.4.

Er zijn geen minder bezwarende alternatieven die hetzelfde beoogde effect hebben. De voorgestelde verplichte zorg is evenredig en naar verwachting effectief. Uit de stukken blijkt dat bij het bepalen van de juiste zorg rekening is gehouden met de voorwaarden die noodzakelijk zijn om deelname van betrokkene aan het maatschappelijk leven te bevorderen, alsmede met de veiligheid van betrokkene.

2.2.5.

Gelet op het voorgaande is voldaan aan de criteria voor en doelen van verplichte zorg als bedoeld in de Wvggz. De zorgmachtiging zal worden verleend voor de verzochte duur van zes maanden.

3.. Beslissing

De rechtbank:

3.1.

verleent een zorgmachtiging ten aanzien van [betrokkene] voornoemd;

3.2.

bepaalt dat bij wijze van verplichte zorg de maatregelen zoals opgenomen in rechtsoverweging 2.2.2. kunnen worden getroffen;

3.3.

bepaalt dat deze machtiging geldt tot en met 13 november 2020.

Deze beschikking is op 13 mei 2020 mondeling gegeven door mr. B. Krijnen, rechter, in tegenwoordigheid van mr. R. Jelicic, griffier, en op 25 mei 2020 schriftelijk uitgewerkt en getekend.

Tegen deze beschikking staat het rechtsmiddel van cassatie open.