3.3.2.Bijzondere overwegingen met betrekking tot het bewijs.
Het systeem van bekostiging van inburgeringscursussen ten tijde van de tenlastegelegde feiten.
Een persoon die in Nederland wil inburgeren dient een inburgeringscursus te volgen. Om de aan de inburgeringscursus verbonden kosten te kunnen betalen verstrekte de overheid, in de periode waarin [verdachte] het onder feit 1 tenlastegelegde zou hebben gepleegd (18 mei 2018 tot en met 23 april 2020), een lening van € 1.250,-- per kwartaal tot een maximum van € 10.000,-- per inburgeraar. Deze lening werd niet aan de inburgeraar uitbetaald maar aan de cursusinstelling. Als de inburgeraar voor de inburgering slaagde of als de inburgeraar een verklaring kon overleggen minimaal 600 uren les te hebben gevolgd, werd de lening kwijtgescholden.
Namens de overheid was de Dienst Uitvoering Onderwijs (hierna: de DUO) met de uitvoering van deze regeling belast. De betaling van de facturen door de DUO uit het leningsbedrag van de inburgeraar werd verricht nadat de inburgeraar daarvoor zijn/haar akkoord had gegeven.
Onderdeel van de inburgeringsexamens was het onderdeel Oriëntatie Nederlandse Arbeidsmarkt (hierna: de ONA-cursus). Hierbij moesten inburgeraars een portfolio samenstellen. Vervolgens werd tijdens een eindgesprek met examinatoren van de DUO de inburgeraar bevraagd over zijn portfolio. Op basis van dit eindgesprek werd bepaald of de inburgeraar voor de ONA-cursus geslaagd was. Indien de inburgeraar daarom verzocht en aantoonde dat hij ten minste 64 uur had deelgenomen aan het cursusonderdeel ONA bij een cursusinstelling met het Blik op Werk keurmerk werd hiervan afgeweken. De inburgeraar kon dit aantonen door het overleggen van een door de taalschool opgemaakte 64-uursverklaring. In dergelijke gevallen hoefde de inburgeraar alleen een portfolio ter beoordeling in te leveren bij de DUO en volgde er geen eindgesprek.
Het bestuur van [verdachte] .
[verdachte] is op 6 december 2017 opgericht door haar bestuurders [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] . De bedrijfsactiviteiten van [verdachte] bestonden – zakelijk weergegeven – uit studiebegeleiding, vorming en onderwijs voor anderstaligen ten behoeve van de inburgering.
Beide bestuurders waren gezamenlijk bevoegd tot het nemen van bestuurdersbeslissingen. [medeverdachte 2] trad op 1 december 2018 uit zijn functie als bestuurder. In zijn plaats kwam [medeverdachte 3] als bestuurder en aandeelhouder. Deze bestuurder was ook gezamenlijk bevoegd. Vanaf 1 februari 2019 trad [medeverdachte 3] uit haar functie als bestuurder. Hiermee werd [medeverdachte 1] zelfstandig bevoegd om bestuurdersbeslissingen te nemen.
De aandelen van [medeverdachte 3] werden op 3 juni 2019 overgenomen door [medeverdachte 4] Op 8 april 2020 treedt [medeverdachte 1] uit haar functie als bestuurder en wordt [medeverdachte 4] enig aandeelhouder en zelfstandig bevoegd tot het nemen van bestuurdersbeslissingen.
Beoordeling feit 1. Heeft [verdachte] zich (telkens) schuldig gemaakt aan valsheid in geschrifte?
In totaal heeft [verdachte] voor de door haar gegeven cursussen € 3.731.349,26 ontvangen van de DUO. Dit bedrag ziet op de cursussen ALFA, A1, A2, B1, B2, de ONA-cursus en overige cursussen. De vraag die de rechtbank dient te beantwoorden is of [verdachte] opzettelijk valse facturen heeft gebruikt om gelden van de DUO te kunnen verkrijgen. De vraag of de facturen vals zijn hangt in grote mate af van de vraag of [verdachte] bewust geen (volwaardig) inburgeringsonderwijs aanbood en/of met cursisten samenwerkte om gelden van DUO te ontvangen zonder dat daar het gefactureerde onderwijs tegenover stond.
De rechtbank merkt op dat uit het dossier blijkt dat er wel enige (online) lessen werden gegeven binnen [verdachte] . Op basis van de gebezigde bewijsmiddelen is de rechtbank evenwel van oordeel dat, náást de legitieme bedrijfsvoering van [verdachte] , twee verschillende kenmerkende frauduleuze werkwijzen werden gehanteerd. Uit deze werkwijzen blijkt dat binnen [verdachte] beleid werd gevoerd met betrekking tot het factureren voor cursisten die nooit de intentie of mogelijkheid hadden om (volwaardig) inburgeringsonderwijs te volgen. De rechtbank zal deze twee werkwijzen nader toelichten.
Frauduleuze werkwijze 1. Er werd geen (volwaardig) inburgeringsonderwijs gegeven.
Uit de bewijsmiddelen blijkt dat [verdachte] diverse cursussen bewust nooit of slechts in zeer beperkte mate heeft gegeven. Uit de bewijsmiddelen komt deze frauduleuze werkwijze met name naar voren bij de zogenoemde ONA-cursussen, waar cursisten met een 64-uursverklaring en gevulde portfolio voor konden slagen. Deelnemers volgden geen cursus, maar werden expliciet gevraagd om gezamenlijk financieel te profiteren van de DUO-lening. [verdachte] kreeg maximaal € 1.250,00 per kwartaal per inburgeraar van de DUO. De inburgeraar ontving (in de regel) van dit bedrag (een) cadeaukaart(en) van de Mediamarkt tot € 350,00.
Deze frauduleuze werkwijze blijkt uit tapgesprekken van [persoon 10] , een medewerker van [verdachte] , waarin [persoon 10] onder meer zegt “wij hebben een groep, maar niet compleet, zij hebben niet altijd les (…) met de ONA, de leerlingen gaan samenkomen met de leraar en bespreken de zaken en ehhh.. klaar.” En “dan moet hij de kaartjes invullen, hij krijgt 64 uur, betaalt 1250, krijgt 350 aan tegoedbonnen en vertrekt dan.. en de ONA is dan geslaagd.”
Cursist [persoon 6] heeft verklaard dat het klopt dat hij en [persoon 10] een overeenkomst sloten om de beschikbare gelden van zijn DUO-lening te gebruiken voor gezamenlijk financieel profijt Hij verklaart dat nadat [verdachte] het resterende geld van de DUO-lening had ontvangen hij de Mediamarkt kaarten opgestuurd zou krijgen. Hij had via Facebook van iemand gehoord dat dit op deze manier geregeld kon worden met [verdachte] . Daarnaast verklaart hij dat hij op één dag in Amsterdam meerdere handtekeningen met verschillende pennen heeft gezet voor zijn aanwezigheid op meerdere cursusdagen van de ONA-cursus.
Ook de docent van cursist [persoon 6] , getuige [getuige 1] heeft – geconfronteerd door de verbalisanten – verklaard dat het een samenwerking is tussen de school en de cursisten, dat hij nooit in Amsterdam is geweest om les te geven, dat hij met [medeverdachte 5] (de rechtbank begrijpt: medeverdachte [medeverdachte 5] ) had afgesproken dat hij aan iedere ONA-cursist slechts 3 uur les zou geven en dat hij niet – zoals op presentielijst DOC-023-71 was weergegeven - aan 21 cursisten tegelijk in één klas les heeft gegeven.
Het bestaan van deze werkwijze wordt verder ondersteund door verklaringen van andere cursisten. Zo verklaart [persoon 5] – onder meer – dat hij geen les heeft gehad en dat hij op één dag een presentielijst met verschillende pennen moest ondertekenen en dat hij gezien heeft dat anderen dit ook deden. Cursist Mirna [persoon 5] heeft ook verklaard helemaal geen les te hebben gehad. Cursist [cursist 2] verklaarde voor cursussen A1 en A2 helemaal geen les te hebben gehad en voor ONA slechts zes tot zeven uur les te hebben gehad op één dag. Zij heeft ook verklaard dat zij voorafgaand aan de ONA-cursus met ‘ [persoon 10] ’, waarvan de rechtbank begrijpt dat dit [persoon 10] betreft, had gebeld om te bespreken hoe zij kon profiteren van de nog openstaande gelden op haar DUO-lening.
Uit de verschillende verklaringen maakt de rechtbank op dat er voor de ONA-cursussen met cursisten werd afgesproken dat [verdachte] in plaats van het geven van 64 lesuren, de cursist op één dag(deel) naar een locatie moesten komen om op diverse presentielijsten handtekeningen te zetten en om het portfolio te (laten) invullen. Door het invullen van de presentielijsten werd de indruk gewekt dat zij 64 uur les hadden gevolgd, terwijl dit dus in werkelijkheid niet zo was. Door deze werkwijze werd het mogelijk gemaakt om voor de cursus te slagen met een valse 64-uurs verklaring. [verdachte] declareerde bij DUO per kwartaal € 1.250,- voor ONA-onderwijs, terwijl dat onderwijs feitelijk dus niet werd gegeven.
Frauduleuze werkwijze 2. [verdachte] bood wel een online cursus aan. Sommige cursisten namen deel, maar veel cursisten niet.
[verdachte] bood ook online cursussen aan aan cursisten. Uit de gebezigde bewijsmiddelen blijkt dat in veel gevallen bij deze andere cursussen voor substantieel meer cursisten is gefactureerd bij de DUO dan cursisten die daadwerkelijk de cursus (kunnen) hebben gevolgd.
Zo is er voor de cursussen met als kenmerk “A1 online A”, “A1 online D” en “A1 online E” een totaalbedrag van € 133.520,06 gefactureerd en uitbetaald door de DUO. Dit terwijl uit de persoonlijke aanwezigheidsregistratie van de docente van deze cursussen, getuige [getuige 2] , blijkt dat een groot deel van de cursisten waarvoor is gefactureerd in het geheel niet aanwezig is geweest. Het gaat dan om een totaalbedrag van € 53.646,50 aan facturen, oftewel 40,18% van het totaal.
De juistheid van de aanwezigheidsregistratie van docent [getuige 2] wordt ondersteund door verschillende verklaringen van cursisten. Cursist [cursist 3] verklaart dat hij alleen de cursus Alfabet heeft gevolgd terwijl [verdachte] namens hem een factuur bij de DUO heeft ingediend voor de cursus A1 Online D. Cursist [persoon 4] verklaart dat hij door technische problemen nooit een online les heeft kunnen volgen. Dit terwijl hij de problemen steeds bleef melden aan [verdachte] . Voor hem is desondanks een factuur ingediend bij de DUO door [verdachte] voor de door docente [getuige 2] gegeven cursus A1 online E.
Een soortgelijke analyse is door de onderzoekers gemaakt ten aanzien van de groepen B1-B, B1-C, B1-D, B1-A, B-16/B1-F, B1-6/B1-G, B1-8, B1-9, B-10, B-11, B2 online C en B2-1. Hieruit blijkt dat bij elke groep vele cursisten op geen enkele wijze ingelogd zijn geweest tijdens hun cursus. Zij hebben dus nooit online taallessen gevolgd. Voor alle B-cursussen is in totaal € 449.192,85 ontvangen van de DUO. Daarvan is € 345.711,75 (bijna 77%) afkomstig van facturen waarbij de desbetreffende cursist nooit heeft ingelogd. Zo zijn namens cursist [cursist 4] ten aanzien van één cursus (B1-B) drie facturen ingediend bij de DUO. Dit terwijl hij geen enkel uur heeft ingelogd bij deze cursus of een andere soortgelijke cursus. Ook bij de cursussen ONA1, ONA4 en ONA8 zijn vele cursisten nooit online ingelogd geweest. Hiervoor is door [verdachte] in totaal € 125.933,55 gefactureerd aan en betaald door de DUO. Hiervan is € 35.536,00 (28%) ontvangen zonder dat de desbetreffende cursist ooit heeft ingelogd.
Voorts blijkt uit de inhoud van de gebezigde bewijsmiddelen dat [verdachte] factureerde voor cursisten waarvan op basis van de inloggegevens kan worden vastgesteld dat zij slechts zeer beperkt aanwezig waren. Het gaat dan om een zodanig geringe hoeveelheid inloggen, dat niet kan worden gesproken van het daadwerkelijk volgen van de cursus. Bij de cursussen B1-A, B1-B, B1-C, B1-D, B1-6/B1-F, B1-7/B1-G, ONA1, ONA4 en ONA8 is van de in totaal voor deze cursussen € 575,126,40 een bedrag van € 46,092,20 (8%) door [verdachte] aan de DUO gefactureerd op grond van cursisten die zeer beperkt aanwezig zijn geweest.
De hiervoor omschreven aantallen maken dat de rechtbank concludeert dat een groot deel van de cursisten zich heeft ingeschreven bij [verdachte] zonder dat zij les hebben gevolgd of kunnen hebben gevolgd. Immers zijn een groot deel van de cursisten nooit ingelogd geweest om de cursus te kunnen volgen. Daarnaast zijn er ook cursisten geweest die slechts een zeer beperkt aantal uren hebben ingelogd. De rechtbank zal nu ingaan op de vraag of het ten aanzien van deze cursisten de bedoeling is geweest van [verdachte] om hen te faciliteren in het opsouperen van hun DUO-leningen voor gezamenlijk financieel profijt.
De intenties van [verdachte] ten aanzien van de twee werkwijzen.
De rechtbank merkt op dat het in zijn algemeenheid zo kan zijn dat een inburgeraar een les (gedeeltelijk) niet volgt door ziekte of andere onvoorziene omstandigheden. De rechtbank is evenwel op basis van de bewijsmiddelen van oordeel dat dit geen verklaring betreft voor de bij [verdachte] aanwezige percentage van afwezigheid.
Ten eerste weegt voor de rechtbank in dat verband mee dat zeer stelselmatig is gefactureerd voor cursisten die ofwel geheel afwezig waren ofwel een zeer beperkt aantal uren aan cursus hebben gevolgd. In het geval van de onderzochte B1 en B2 cursussen heeft minder dan een kwart van de facturen betrekking op op studenten die daadwerkelijk op enig moment hebben ingelogd en dus enig lesuur hebben kunnen volgen. Dat staat naar het oordeel van de rechtbank in geen verhouding tot de door [verdachte] gegeven verklaring, dat cursisten nu eenmaal soms niet komen opdagen voor een cursus.
Ten tweede blijkt uit het dossier in het geheel niet dat [verdachte] op enig moment is overgegaan tot het attenderen van cursisten op hun afwezigheid bij een cursus: er zijn juist cursisten waar meerdere cursussen voor zijn gedeclareerd, zonder dat is gebleken van aanwezigheid op één van die cursussen.
Ten derde blijkt uit de gebezigde bewijsmiddelen naar het oordeel van de rechtbank dat [verdachte] bewust zo veel mogelijk cursisten aantrok zonder de intentie om volwaardig inburgeringsonderwijs te volgen.
Zo verklaart cursist [persoon 6] dat hij via Facebook en zijn omgeving had gehoord dat [verdachte] niet moeilijk doet en dat je niet in de les hoeft te komen. Cursist [cursist 3] verklaart dat [verdachte] maar één doel had en dat was geld incasseren bij de DUO. In een telefoongesprek tussen [persoon 10] en cursist [cursist 2] op 13 november 2019 bespreken zij hoeveel gelden er nog resteren van de DUO-lening van deze cursist en wie op welke wijze daarvan kunnen profiteren. Dit komt ook overeen met de verklaringen van docenten. Docent [getuige 1] verklaarde dat het [verdachte] alleen maar om het geld te doen is en dat als leerlingen niet komen er toch voor ze wordt afgetekend. Docent [persoon 9] verklaarde zelfs dat zij bij één van de lessen van een door haar gegeven cursus in het geheel geen respons kreeg van de paar wél ingelogde online cursisten. Toen zij een uur eerder stopte met lesgeven heeft zij hier nooit iets over gehoord van de cursisten of van [verdachte] .
De verklaringen van de betrokken docenten maken ook duidelijk dat [verdachte] de aanwezigheid van cursisten niet door de docenten liet registreren. Docent [getuige 2] verklaarde onder meer:
“(…)het aantal leerlingen wat ik op mijn lijst had, heb ik nooit op mijn scherm gehad. Dat klopte helemaal niet. Stel ik had een klas met 12 mensen dan zaten er zo vier a vijf cursisten niet in.”Docent [persoon 9] verklaarde dat zij de aanwezigheid niet hoefde te registreren vanuit [verdachte] . Docent [docent 1] verklaarde dat hij voor de ONA-cursussen helemaal geen aanwezigheid heeft bijgehouden omdat dit van [verdachte] niet hoefde. Docent [docent 2] verklaarde hij dat hij maar één keer een presentielijst had gekregen en de aan- of afwezigheid verder niet hoefde door te geven. Docent [docent 3] verklaarde dat zij, als haar in oktober gevraagd werd om een presentielijst bij te houden zij deze lijst pas in november kreeg en dat [verdachte] in het begin helemaal niet vroeg om presentielijsten. Daarnaast verklaarde zij dat zij een aan haar getoonde deelnemerslijst niet herkende, dat zij überhaupt geen ONA-cursussen heeft gegeven en dat ze ook nooit zoveel mensen in één klas heeft gehad als op de getoonde deelnemerslijst staan. 46 cursisten in één klas is volgens haar ook niet mogelijk.
De rechtbank acht het zeer opmerkelijk dat er binnen de bedrijfsvoering van [verdachte] geen werkwijze bestond met betrekking tot het registreren van de aanwezigheid van de cursisten. Dit geldt in het bijzonder voor de ONA-cursussen nu zij als cursusinstelling ook op een verantwoorde wijze 64-uursverklaringen voor cursisten moeten kunnen afgeven. Het ligt voor de hand dat de docent, wie bij uitstek zicht had op de daadwerkelijke deelnemers van de cursussen, een aanwezigheidslijst zou moeten bijhouden. Daar komt nog bij dat onder meer docenten [getuige 2] en [persoon 9] een aanzienlijk deel van de inhoud van de aan hen voorgehouden administratie van [verdachte] niet kunnen onderschrijven.
Gelet op al het voorgaande komt de rechtbank tot het oordeel dat [verdachte] bewust een beleid heeft gevoerd waarvan de hiervoor genoemde twee frauduleuze werkwijzen een kernonderdeel waren. Om deze werkwijzen administratief gezien te kunnen verantwoorden heeft zij diverse presentielijsten gemanipuleerd. Op basis van deze lijsten heeft zij opzettelijk voor cursisten bij de DUO gefactureerd waarvan zij wist dat zij nooit enige intentie hadden om een les te volgen of gevolgd hebben. Nu [verdachte] hiervan wist had zij ook geen enkele intentie om volwaardig inburgeringsonderwijs aan te bieden.
De rechtbank is van oordeel dat een factuur waarop is opgenomen dat een bepaald aantal uren les is of zal worden gegeven, terwijl er nooit een intentie is geweest om volwaardig les te geven, geen weergave is van de werkelijkheid danwel de werkelijke civiele verhouding. Daarmee zijn die facturen, anders dan door de verdediging bepleit, naar het oordeel van de rechtbank vals.
Specifiek voor de in de tenlastelegging opgenomen facturen overweegt de rechtbank aanvullend als volgt.
De factuur van [persoon 1] (eerste gedachtestreepje).
De rechtbank is van oordeel dat [verdachte] door middel van de tweede werkwijze deze valse factuur opzettelijk heeft gebruikt als ware echt en onvervalst. Uit de gebezigde bewijsmiddelen blijkt dat deze cursist in het geheel niet heeft ingelogd voor de desbetreffende cursus. Voor deze cursist is ook voor deelname aan een ONA-cursus gefactureerd die zou zijn gegeven in Zwolle, terwijl [persoon 1] op dat moment woonachtig was aan de andere kant van Nederland, in Leiden. De rechtbank acht het aannemelijk dat [persoon 1] (ook) deze cursus niet daadwerkelijk heeft gevolgd en dat hij derhalve door [verdachte] voor cursussen werd ingeschreven zonder de intentie die daadwerkelijk te volgen.
De factuur van [persoon 2] (tweede gedachtestreepje).
De rechtbank is van oordeel dat [verdachte] middels de eerste werkwijze deze valse factuur bewust opzettelijk heeft gebruikt als ware echt en onvervalst. De rechtbank komt tot deze conclusie omdat de cursist op geen enkele wijze heeft ingelogd om de online cursus te kunnen volgen. Voor deze cursist is bovendien een zogenoemde 64-uursverklaring afgegeven, waarmee [verdachte] – in strijd met de waarheid – verklaart 64 uur aan hem te hebben gegeven, wat de intentie om bij de facturatie te frauderen naar het oordeel van de rechtbank nog extra bevestigt.
De factuur van [cursist 3] (derde gedachtestreepje),
De rechtbank is van oordeel dat [verdachte] deze factuur middels de tweede werkwijze opzettelijk heeft gebruikt als ware echt en onvervalst. Voor deze cursist zijn twee facturen ingediend terwijl de cursist geen enkel deel van de cursussen heeft kunnen volgen. Zij heeft nooit op één van de cursussen ingelogd. [cursist 3] heeft zelf ook verklaard dat zij geen A1 lessen heeft gevolgd bij [verdachte] .
De facturen van [persoon 4] (vierde gedachtestreepje),
[persoon 5] (vijfde gedachtestreepje en [persoon 6] (zesde gedachtestreepje),
Deze facturen zijn hierboven ook besproken bij de toelichting van de werkwijzen. De rechtbank is van oordeel dat [verdachte] de valse facturen met betrekking tot de cursisten [persoon 4] , [persoon 5] en [persoon 6] opzettelijk heeft gebruikt als ware echt en onvervalst. De rechtbank komt tot deze conclusie omdat bij deze cursisten steeds één van de hiervoor beschreven werkwijzen is gehanteerd door [verdachte] .
Van [persoon 4] volgt uit het dossier dat hij geen lessen heeft gevolgd van de cursus A2 Online waarvoor 1.249,50 euro bij de DUO is gefactureerd. Hij verklaart daarover zelf dat hij een niet-werkende ZOOM-code ontving en daardoor in het geheel niet kon inloggen.
[persoon 5] heeft verklaard dat hij op één dag het contract en de presentielijst met verschillende pennen moest ondertekenen. Hij heeft het portfolio nooit gezien en heeft ook geen lessen gevolgd.
[persoon 6] heeft verklaard dat [persoon 10] zei dat hij 64 uur in één dag kan doen. Dit blijkt ook uit een tapgesprek tussen hem en [persoon 10] op 12 november 2019. De factuur is een maand na dit telefoongesprek over een te volgen cursus opgemaakt, op 12 december 2019, terwijl de cursus gedurende drie maanden gegeven zou worden volgens de factuur.
Tussenconclusie feit 1: valsheid in geschrifte
Uit de omstandigheid dat [verdachte] op telkens nagenoeg dezelfde wijze facturen bij de DUO heeft ingediend voor cursisten die nooit of slechts zeer beperkt een inburgeringscursus hebben gevolgd, trekt de rechtbank de conclusie dat [verdachte] nooit de bedoeling heeft gehad deze cursisten een volwaardige inburgeringscursus aan te bieden. [verdachte] stond hier ook om bekend en besprak deze mogelijkheden ook met cursisten, zo blijkt uit diverse tapgesprekken. Daarmee verwerpt de rechtbank ook het verweer van de verdediging dat cursisten zelf verantwoordelijk zijn voor het daadwerkelijk volgen van de inburgeringscursus en dat het niet volgen van zo’n cursus niet aan [verdachte] kan worden toegerekend. Daaruit vloeit naar het oordeel van de rechtbank voort dat – op het moment dat [verdachte] de facturen met deze wetenschap aan de DUO verzond – sprake was van het gebruik maken van valse facturen.
Beoordeling feit 2. Heeft [verdachte] zich schuldig gemaakt aan (gewoonte)witwassen?
De bankrekening van [verdachte] werd vrijwel uitsluitend gevoed door inkomsten vanuit de DUO.
Frauduleus handelen heeft geleid tot valse facturering bij de DUO bij de door verbalisanten onderzochte cursussen
Naar het oordeel van de rechtbank heeft [verdachte] door middel van de hiervoor beschreven frauduleuze werkwijzen valse facturen aan de DUO verzonden.
In reactie op het verweer van de verdediging dat niet kan worden bewezen verklaard dat er vaker fraude is gepleegd dan bij de in de tenlastelegging opgenomen zes facturen, overweegt de rechtbank als volgt.
Zoals hiervoor reeds overwogen, is gebleken dat er bij de online cursussen die zijn onderzocht een zeer groot percentage van de cursisten niet, of zeer beperkt, heeft ingelogd. Daarnaast is gebleken dat er presentatielijsten van fysieke cursussen zijn vervalst, dat cursisten ingeschreven hebben gestaan voor ONA-cursussen die op zeer grote afstand woonden van de cursuslocatie, dat docenten die de cursussen gaven daar nooit bij aanwezig hadden kunnen zijn omdat zij gelijktijdig op andere locaties werden verwacht en dat dus, kort samengevat, bij [verdachte] een beleid heeft bestaan waar de frauduleuze werkwijzen onderdeel van uitmaakten. Dat reikt derhalve verder dan de onder feit 1 tenlastegelegde valse facturen.
Extrapolatie vanaf de onderzochte cursussen naar het overige onderwijs binnen [verdachte]
De ‘steekproef’ die door de verbalisanten is uitgevoerd heeft betrekking op een aan de DUO gefactureerd bedrag van € 708.646,46. Het totaal gefactureerde bedrag voor de cursussen ONA, A1/A2 en Ba/B2 is € 3.036,413,11. Er is dus ruim 23% van de facturen in de ‘steekproef’ betrokken. Anders dan door de verdediging is aangevoerd, is de rechtbank van oordeel dat dit percentage ruim voldoende is om aan te nemen dat het een representatief beeld geeft voor de gehele organisatie van [verdachte] . De rechtbank sluit dan ook aan bij de door de onderzoekers uitgevoerde extrapolatie op basis van de onderzochte cursussen.
De rechtbank maakt hier een uitzondering op voor wat betreft de cursussen ‘ALFA’ en ‘overig’. Geen van deze cursussen is individueel onderzocht. Om die reden acht de rechtbank onvoldoende wettig en overtuigend bewezen dat ook bij deze cursussen structureel is gedeclareerd op basis van valse facturen. De rechtbank zal deze cursussen dan ook verder buiten beschouwing laten.
Vermenging
[verdachte] heeft op basis van declaraties voor de cursussen A1, A2, B1, B2 en ONA in totaal € 3.036,413,38 ontvangen van de DUO. Hiervan is (op basis van extrapolatie) ongeveer een bedrag van € 1.668.177,10 ontvangen door [verdachte] voor cursisten die geen onderwijs hebben gevolgd.
Er vonden daarnaast ook legitieme inburgeringscursussen plaats bij [verdachte] waarvoor legale gelden zijn ontvangen. Die inkomsten van [verdachte] zijn vermengd geraakt met het uit eigen misdrijf afkomstig geld.
Er is geen groot tijdsverloop tussen de ontvangsten van de geldbedragen op basis van valse facturen en de overboekingen naar medeverdachten, en het had een structureel karakter. Verder zijn er geen andere noemenswaardige inkomsten die op legale wijze zouden zijn verkregen. En in elk geval is er sprake van een zodanig groot deel van de inkomsten die van misdrijf afkomstig is dat op grond van vermenging kan worden vastgesteld dat alle uitgaven die [verdachte] heeft gedaan gedeeltelijk van misdrijf afkomstig zijn.
Bestemming van de gelden
In totaal is gedurende de tenlastegelegde periode € 1.145.435,98 onder meer overgedragen vanaf de bankrekening van [verdachte] naar [medeverdachte 1] , [medeverdachte 2] , [medeverdachte 3] , [medeverdachte 4] en [medeverdachte 5] . Dat is als volgt verdeeld.
De rechtbank concludeert dat gedeeltelijk uit een strafbaar feit afkomstig geld door [verdachte] is ontvangen, dat [verdachte] dit geldbedrag heeft omgezet en er gebruik van heeft gemaakt. Dit betekent dat het onder feit 2 sub b ten laste gelegde bewezen kan worden verklaard. Uit de reeds hiervoor beschreven hoeveelheden en de inhoud van de gebezigde bewijsmiddelen blijkt naar het oordeel van de rechtbank zonder meer dat [verdachte] van deze witwashandelingen een gewoonte heeft gemaakt.
Geen verhullingshandelingen.
[verdachte] heeft diverse omschrijvingen zoals “dividend (plus)”, “winstvoorschot”, “management fee” en/of “lening” gebruikt bij het overboeken van het in totaal hiervoor genoemde bedrag van € 1.145.435,98. De rechtbank is, anders dan de officier van justitie, van oordeel dat [verdachte] door het gebruik van deze omschrijvingen de werkelijke aard, de herkomst, de vindplaats, de vervreemding of de verplaatsing van voormeld bedrag van € 1.145.435,98 niet heeft verborgen of heeft verhuld. Het enkel gebruiken van deze omschrijvingen is naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende om te spreken van verhullingshandelingen. Gelet hierop is de rechtbank van oordeel dat [verdachte] van het onder feit 2 sub a ten laste gelegde moet worden vrijgesproken.
Tussenconclusie feit 2: witwassen.
De rechtbank komt tot een bewezenverklaring van gewoontewitwassen.
Beoordeling feit 3. Heeft [verdachte] opzettelijk gebruik gemaakt van een valse factuur van [persoon 7] ?
De rechtbank is van oordeel dat de factuur, afkomstig van ‘ [persoon 7] ’, gelet op de inhoud van de gebezigde bewijsmiddelen, evident valselijk is opgemaakt. De wetenschap van [verdachte] dat deze factuur vals was vloeit voort uit het feit dat deze laptops naar het oordeel van de rechtbank redelijkerwijs nooit geleverd (kunnen) zijn. De rechtbank komt tot deze conclusies gelet op het feit dat:
- het type laptops nog niet de markt op gebracht was op de factuurdatum en;
- [persoon 7] volgens gegevens van de Kamer van Koophandel een groothandel en tussenhandel in bouwmaterialen en/of een marketingadviesbureau was en zich niet profileerde als een leverancier van laptops en,
- [persoon 7] over het jaar 2018 en 2019 geen enkele omzet heeft verantwoord bij de Belastingdienst, terwijl het factuurnummer ’2018-087’ impliceert dat sprake is geweest van 86 voorgaande verkoopfacturen en,
- Het genoemde bankrekeningnummer [rekeningnummer] pas ruim 4 maanden na de factuurdatum is geopend.
Het had, deze omstandigheden in ogenschouw genomen, op de weg van de verdediging gelegen om de verklaring van de wettelijk vertegenwoordiger ter terechtzitting en de door [verdachte] in het klantonderzoek gegeven verklaring dat er wel laptops zijn geleverd maar dat deze niet volledig voldeden aan hetgeen [verdachte] had besteld nader met stukken te onderbouwen. Nu dit niet is gebeurd acht de rechtbank deze verklaring ongeloofwaardig.
Nu [verdachte] bewust een factuur heeft ingebracht bij het klantonderzoek van ING terwijl zij wist dat dit deze factuur met betrekking tot een koopovereenkomst geen weergave is van de werkelijkheid, heeft zij opzettelijk gebruik gemaakt van een valse factuur als ware echt en onvervalst.
Het daderschap van een rechtspersoon.
Een rechtspersoon kan worden aangemerkt als dader van een strafbaar feit indien de desbetreffende gedraging redelijkerwijs aan die rechtspersoon kan worden toegerekend. Die toerekening is afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval, waartoe mede behoort de aard van de verboden gedraging. Een belangrijk oriëntatiepunt bij de toerekening is of de gedraging heeft plaatsgevonden dan wel is verricht in de sfeer van de rechtspersoon. Een dergelijke gedraging kan in beginsel worden toegerekend aan de rechtspersoon.
Kunnen de strafbare feiten worden toegerekend aan [verdachte] ?
Gelet op de inhoud van de bewijsmiddelen, in onderling verband en samenhang met wat hiervoor is overwogen, is de rechtbank van oordeel dat de bewezenverklaarde gedragingen plaats vonden in de sfeer van [verdachte] . Die gedragingen zoals deze hierna zijn bewezenverklaard pasten in de normale bedrijfsvoering van [verdachte] en zijn dienstig geweest aan het door [verdachte] uitgeoefende bedrijf. [verdachte] heeft ook steeds de gedragingen aanvaard door op geen enkele wijze maatregelen te treffen om uit te sluiten dat gedragingen in strijd met de geldende regelgeving zouden worden verricht.
Is er sprake van medeplegen (ten aanzien van feit 1, 2 en 3)?
De rechtbank stelt voorop dat de betrokkenheid aan een strafbaar feit als medepleger kan worden bewezenverklaard wanneer is komen vast te staan dat bij het begaan daarvan sprake is geweest van een voldoende nauwe en bewuste samenwerking. Uit de hiervoor gegeven bijzondere bewijsoverwegingen blijkt dat [verdachte] haar frauduleuze werkwijzen samen en in vereniging met anderen heeft uitgevoerd. In elk geval heeft [verdachte] nauw en bewust samengewerkt met cursistenwerver [persoon 10] en met cursisten waarvan [verdachte] wist dat zij niet daadwerkelijk een cursus gingen volgen.
Op grond van het voorgaande oordeelt de rechtbank dat bij hetgeen hierna bewezen is verklaard onder feit 1 sprake is geweest van een voldoende nauwe en bewuste samenwerking die in de kern bestaat uit een gezamenlijke uitvoering. Daarmee acht de rechtbank het tenlastegelegde medeplegen bewezen.
De rechtbank acht het tenlastegelegde medeplegen ten aanzien van feiten 2 en 3 niet bewezen nu uit de bewijsmiddelen niet is gebleken van een nauwe en bewuste samenwerking tussen [verdachte] en een ander (buiten de feitelijk leidinggevers, waarmee niet medegepleegd kan worden in juridische zin).
Slotconclusie.
Op grond van de inhoud van de bewijsmiddelen in onderling verband en samenhang bezien met wat hiervoor is overwogen, acht de rechtbank de onder 1, 2 onder b en 3 tenlastegelegde feiten bewezen zoals hierna onder “De bewezenverklaring” nader zal worden omschreven.