Uitspraak
vonnis
RECHTBANK MIDDELBURG
Sector civiel recht
zaaknummer / rolnummer: 78573 / HA ZA 11-229
Vonnis van 11 juli 2012
in de zaak van
de besloten vennootschap T.S.T.P. B.V.,
gevestigd te Brouwershaven,
eiseres in conventie,
verweerster in reconventie,
advocaat mr. U.T. Hoekstra te Middelburg,
tegen
1. [gedaagde in conventie sub 1, eiser sub 1 in reconventie,],
2. [gedaagde sub 2 in conventie, eiser sub 2 in reconventie],
beiden wonende te Noordgouwe,
gedaagden in conventie,
eisers in reconventie,
advocaat mr. M.J. Willemsen te Breda.
Partijen zullen hierna TSTP en [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] genoemd worden.
1. De procedure
1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit:
- het tussenvonnis van 17 augustus 2011
- het proces-verbaal van comparitie van 17 november 2011
- de akte aanvulling eis in conventie en overlegging producties, tevens conclusie van antwoord in reconventie
1.2. Ten slotte is vonnis bepaald.
2. De feiten
in conventie en in reconventie
a. Bij notariële akte van 30 maart 1995 heeft (onder anderen) de heer [A.] aan [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] verkocht hetgeen in de akte als volgt staat omschreven:
het horecacomplex bekend als “[naam horecacomplex]” staande en gelegen te [postcode] Schuddebeurs, gemeente Brouwershaven, [straatnaam], kadastraal bekend gemeente Brouwershaven, sectie [kadastraal nummer], groot achtenveertig aren en tien centiaren en sectie [kadastraal nummer 2], groot twee aren (…)
Voorts wordt in deze akte met betrekking tot de erfdienstbaarheden verwezen naar een notariële akte van 23 februari 1984. Die akte vermeldt dienaangaande:
6. De koper en zijn rechtsopvolgers verplichten zich een beplanting langs de weel (aan partijen volledig bekend die daarvan geen nadere omschrijving verlangen) in stand te zullen houden en deze verplichting in de vorm van een kettingbeding op te leggen aan zijn rechtsopvolgers in de eigendom.
Ten behoeve van het aan de verkoper verblijvende deel van gemeld perceel Brouwershaven sectie [kadastraal nummer 3] en ten laste van het bij deze akte verkochte deel van gemeld kadastraal perceel wordt gevestigd een erfdienstbaarheid tot het betreden en verblijven door de eigenaar van het heersende erf en/of door deze aan te wijzen personen ten behoeve van het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden van de weel, welke thans in eigendom is van verkoper, welke aan partijen volledig bekend is en waarvan zij geen nadere omschrijving verlangen.
(…)
b. Bij notariële akte van 10 januari 2000 heeft TSTP van Velders – naast een perceel tuingrond, kadastraal bekend gemeente Brouwershaven, sectie [kadastraal nummer 4] – (het grootste gedeelte van) de weel (kadastraal bekend gemeente Brouwershaven, sectie [kadastraal nummer 5]) in eigendom verkregen. TSTP is gehouden langs de weel – voorzover de oever daarvan haar eigendom is – een beplanting in stand te houden.
c. Thans is TSTP eigenaar van het perceel [straatnaam] te Noordgouwe, kadastraal bekend gemeente Brouwershaven, sectie [kadastraal nummer 6] (woning met bijbehorende grond), [kadastraal nummer 7] (tuingrond, voorheen [ander nummer]) en [kadastraal nummer 8] (de weel, voorheen respectievelijk (gedeelten van) [andere nummers]).
[gedaagden in conventie, eisers in reconventie] is eigenaar van de woning met bijbehorende grond aan de [straatnaam] te Noordgouwe, kadastraal bekend gemeente Brouwershaven, sectie [kadastraal nummer 7] ,[kadastraal nummer 7a] en [kadastraal nummer 7b] (voorheen [ander nummer]).
Het perceel [kadastraal nummer 8] (de weel) van TSTP is heersend erf met betrekking tot de hiervoor onder a geciteerde erfdienstbaarheid uit 1984; het perceel [kadastraal nummer 9] is ter zake dienend erf.
3. Het geschil
in conventie
3.1 TSTP vordert samengevat – en na vermeerdering van haar eis [gedaagden in conventie, eisers in reconventie]
a. te veroordelen binnen zeven dagen na het wijzen van dit vonnis een sleutel van de door [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] geplaatste poort te verschaffen op straffe van een dwangsom van € 5.000,-- per dag met een maximum van € 50.000,--
b. te veroordelen binnen zeven dagen na het wijzen van dit vonnis de voor het hek van TSTP aangebrachte beplanting te verwijderen op straffe van een dwangsom van € 5.000,-- per dag met een maximum van € 50.000,--
c. te veroordelen om TSTP dan wel door haar aan te wijzen personen (in ieder geval [B.] en [F.]) toe te staan om al dan niet met tuingereedschappen hun perceel te betreden ten behoeve van onderhoud op het aan TSTP behorend perceelsgedeelte langs de weel op straffe van een dwangsom van € 2.500,-- per overtreding met een maximum van
€ 50.000,--
d. te verbieden de op hun perceel aanwezige wortels van bomen die in eigendom toebehoren aan TSTP te beschadigen dan wel te verwijderen op straffe van een dwangsom van € 2.500,- per overtreding met een maximum van € 50.000,--
e. te verbieden de door TSTP aangebrachte afrastering te overschrijden en de aan TSTP toebehorende oeverstrook te betreden, alsmede onderhoud te verrichten aan zich op die oeverstrook bevindende beplanting, met inbegrip van de zich daar op bevindende wilgen en de op het perceel van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] overhangende takken en doorschietende wortels met bepaling dat [gedaagden in conventie, eisers in reconventie], behoudens eventuele toestemming van TSTP, zich in elk geval moeten onthouden van elk snoeiwerk en/of het afhakken of zagen van takken van deze beplanting, op straffe van een dwangsom van € 5.000,-- per overtreding met een maximum van € 50.000,--
TSTP stelt daartoe dat zij voor het onderhoud van de weeloever toegang dient te hebben via perceel [kadastraal nummer 9] van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] die dat perceel echter hebben afgesloten door middel van een stalen hek met poort terwijl zij weigeren TSTP een sleutel van dat hek te verschaffen. Krachtens vaste jurisprudentie is TSTP echter gerechtigd haar rechten, voortvloeiend uit de erfdienstbaarheid uit te oefenen zonder dat zij daartoe medewerking van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] behoeft. Gelet op de gespannen verhouding tussen partijen is het telkens vragen van toestemming het terrein te betreden ook te belastend. [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] maakt door plaatsing van dat hek en de weigering een sleutel te verschaffen inbreuk op het recht van TSTP tot vrije toegang.
Gelet op die gespannen verhouding heeft TSTP op eigen terrein een bescheiden afrastering aangebracht met een tweetal hekjes waarvan het tweede zich bevindt achter het door [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] geplaatste hek. Voor het onderhoud maakt zij gebruik van kruiwagen en kliko en zij kan daarmee de oever alleen betreden via dat tweede hekje. [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] heeft echter de toegang tot dat hekje voor TSTP onmogelijk gemaakt door het aanbrengen van beplanting en handelt aldus onrechtmatig jegens TSTP.
Ten onrechte meent [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] blijkens haar verweer dat zij tevens gerechtigd of gehouden is tot onderhoud van het betreffende deel van de weeloever ; derhalve is het gevraagde verbod tot betreding of onderhoud door [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] nodig. Uit de verplichting van TSTP de weeloever te onderhouden volgt voorts dat tot de oeverbegroeiing behorende beplanting niet gesnoeid of beschadigd mag worden door [gedaagden in conventie, eisers in reconventie]
Ten aanzien van het sub d gevorderde verbod stelt TSTP dat [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] bij het plaatsen van het stalen hek wortels van een ter plaatse op de grond van TSTP staande boom heeft beschadigd.
3.2. [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] heeft de vorderingen betwist. Op zijn verweer zal hierna, voor zover van belang, worden ingegaan.
in reconventie
3.3. [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] vordert:
a. te bepalen dat het recht van erfdienstbaarheid uit de notariële akte van 23 februari 1984 als hiervoor onder 2. sub a weergegeven wordt opgeheven met veroordeling van TSTP tot het – op straffe van een dwangsom van € 500,-- per dag - verlenen van medewerking aan de daartoe noodzakelijke (rechts)handelingen
b. TSTP te veroordelen om de door haar geplaatste afrastering binnen zeven dagen na betekening van het vonnis te verwijderen en verwijderd te houden, op straffe van een dwangsom van € 500,-- per dag.
[gedaagden in conventie, eisers in reconventie] stelt daartoe dat de rechthebbende op een erfdienstbaarheid gehouden is die op de jegens het dienend erf minst bezwarende wijze uit te oefenen en dat TSTP de door haar te onderhouden oever kan bereiken hetzij per boot over de weel hetzij door het eerste door haar aangebrachte poortje zodat het niet nodig is daartoe het perceel van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] te betreden. De door TSTP geplaatste afrastering belemmert een vrij uitzicht op de weel en is uit esthetisch oogpunt onaanvaardbaar; bovendien maakt zij voor TSTP het onderhoud aan het door haar te onderhouden deel van de weeloever vrijwel onmogelijk. Het onderhoud wordt trouwens (voor het grootste deel) door het waterschap verricht.
3.4. TSTP heeft de vorderingen bestreden. Op haar verweer zal hierna, voor zover van belang, worden ingegaan.
4. De beoordeling
in conventie en in reconventie
4.1 De rechtbank gaat bij de beoordeling van de onderscheiden vorderingen en verweren uit van hetgeen door partijen over en weer, mede aan de hand van stukken, is aangevoerd en uit hetgeen zij heeft waargenomen tijdens de comparitie van partijen die ter plaatse is gehouden; door de griffier genomen foto’s van die plaatselijke toestand zijn aan het proces-verbaal van comparitie gehecht.
4.2 Voorop staat dat de huidige situatie, afgezien van de plaatsing van stalen hek en afrastering blijkens de diverse in het geding gebrachte kadastrale tekeningen niet is gewijzigd sinds [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] het dienende perceel kocht. Ook toen was het al zo dat het thans door TSTP te onderhouden, aan het dienende perceel grenzende, deel van de weeloever bereikbaar was via het talud dat zich vóór (thans) perceel [kadastraal nummer 9] bevond. De rechtbank heeft ter plekke geconstateerd dat dat in theorie weliswaar mogelijk, maar tevens, in elk geval met voorwerpen als kliko en kruiwagen, bepaald lastig is. Dat TSTP, hoewel daartoe gehouden, in feite geen onderhoud pleegt en om die reden voorts geen belang meer heeft bij het in stand houden van de erfdienstbaarheid heeft TSTP gemotiveerd betwist. De rechtbank gaat voorbij aan het algemene bewijsaanbod van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] op dat punt. Conclusie moet zijn dat zich niet voordoet de situatie dat naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid (ongewijzigde) instandhouding van de erfdienstbaarheid niet van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] kan worden gevergd. De vordering tot opheffing c.a. van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] zal derhalve worden afgewezen.
4.3. Hiervoor is al overwogen dat, anders dan [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] lijkt te menen, TSTP en niet [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] gehouden is tot onderhoud van het litigieuze deel van de weeloever. Daartoe is de erfdienstbaarheid gevestigd en TSTP moet die onbelemmerd, zij het op de voor [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] minst bezwarende wijze, kunnen uitoefenen. Daaruit vloeit voort dat [gedaagden in conventie, eisers in reconventie], hoewel op zich zoals elke eigenaar gerechtigd zijn erf af te sluiten zoals hij gedaan heeft, niettemin de toegang tot zijn erf van TSTP ten behoeve van dat onderhoud niet mag beperken in die zin dat zij steeds om toegang dient te vragen. De vordering van TSTP tot het verstrekken van een sleutel en het toelaten van TSTP en door haar ten behoeve van dat onderhoud aangewezen personen zal daarom worden toegewezen. Ook haar vordering tot het verwijderen van de beplanting voor zo ver die de toegang met kruiwagen en/of kliko tot het “tweede hekje” belemmert zal worden toegewezen nu het gaat om een uit de erfdienstbaarheid voortvloeiende en redelijke wijze van uitvoering er van. De rechtbank heeft ter plaatse waargenomen dat de aangebrachte beplanting die toegang inderdaad belemmert.
4.4. De vordering van TSTP strekkende tot verbod van het beschadigen of verwijderen van wortels van bomen zal worden afgewezen. [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] heeft gemotiveerd betwist bij het plaatsen van het hek wortels van levende bomen zijn beschadigd en omtrent (dreiging van) enige (gevolg) schade heeft TSTP ook onvoldoende gesteld zodat er geen reden is haar tot het bewijs daar van toe te laten.
4.5. De door TSTP geplaatste afrastering staat, naar zij onweersproken heeft gesteld, op haar eigen grond. Zij was gerechtigd een dergelijke afrastering aan te brengen, te meer nu partijen kennelijk van mening verschilden over de vraag wie het onderhoud moest verrichten. Anders dan [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] aanvoert vloeit uit een eerder tussen partijen op 21 juli 2010 gewezen vonnis niet voort dat een, naar de rechtbank heeft waargenomen ter plaatse, afrastering van geringe hoogte, bestaande uit palen en gaas, niet zou mogen worden aangebracht. Over de esthetische waarde er van is verschil van mening tussen partijen maar dat doet niet af aan het recht van TSTP tot het plaatsen er van. Op zich is juist, zoals [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] aanvoert, dat het zicht op de weel enigszins wordt belemmerd maar, wat er ook zij van een eventueel recht op uitzicht, die belemmering is gelet op aard en hoogte van de afrastering, van ondergeschikt belang. De vordering van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] tot verwijdering van de afrastering zal worden afgewezen. Gelet op de tot dusver bestaande spanningen tussen partijen zal de vordering van TPSP tot een verbod aan [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] die afrastering te overschrijden worden toegewezen.
4.6. Nu partijen kennelijk van mening verschillen wie gerechtigd is tot onderhoud van de oeverbeplanting op het litigieuze oeverdeel zal ook het door TSTP gevorderde verbod van [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] die oeverstrook te bestreden en daar onderhoud te verrichten worden toegewezen, zij het ten dele. In het voetspoor van hetgeen in rechtsoverweging 4.13 van het vonnis van 21 juli 2010 is overwogen staat het [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] vrij over zijn grond overhangende takken te verwijderen als TSTP dat zelf niet doet. Dat [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] doorschietende wortels zou willen verwijderen is gesteld noch gebleken zodat ook dit onderdeel van de vordering zal worden afgewezen.
4.8. De rechtbank zal zowel de grootte als het maximum van te verbeuren dwangsommen matigen nu de gevorderde grootte en maxima haar bovenmatig voorkomen.
4.9 [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] zal als overwegend (in conventie) respectievelijk geheel (in reconventie) in het ongelijk gestelde partij in de kosten van deze procedure in conventie en in reconventie worden veroordeeld. Die kosten bedragen
in conventie: dagvaarding € 84,25
griffierecht € 568,--
salaris advocaat € 904,-- (2 punten ad € 452,--)
Totaal €1.556,25
in reconventie: salaris advocaat € 452,-- (1 punt ad € 452,--)
5. De beslissing
De rechtbank:
in conventie:
5.1. veroordeelt [gedaagden in conventie, eisers in reconventie]binnen zeven dagen na betekening van dit vonnis aan TSTP een sleutel van het door [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] geplaatste stalen hek te verschaffen,
5.2. veroordeelt [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] binnen zeven dagen na betekening van dit vonnis de voor het “tweede hekje”van TSTP geplaatste beplanting te verwijderen,
5.3. veroordeelt [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] dan wel door haar aan te wijzen personen toe te staan al dan niet met tuingereedschappen perceel [kadastraal nummer 9] te betreden ten behoeve van onderhoud op het aan TSTP toebehorende litigieuze oeverdeel van de weel,
5.4. verbiedt [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] de door TSTP aangebrachte afrastering te overschrijden en de aan TSTP toebehorende oeverstrook te betreden, alsmede onderhoud te verrichten aan zich op die oeverstrook bevindende beplanting, onverminderd hetgeen sub 4.6 van dit vonnis ten aanzien van overhangende takken is overwogen,
5.5. bepaalt dat [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] een dwangsom van € 250,-- per dag (dictum 5.1 en 5.2) dan wel per overtreding (dictum 5.3 en 5.4) voor elke handeling in strijd met het bepaalde in de dicta 5.1 tot en met 5.4 tot dat een maximum van € 5.000,-- is bereikt ten aanzien van elke afzonderlijke verboden of geboden handeling als vermeld in die dicta,
5.6. veroordeelt [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] in de kosten van dit geding, aan de zijde van TPSP begroot op € 1.556,25 en op €131,-- aan nakosten zonder, respectievelijk € 199,-- met betekening van het vonnis,
5.7. verklaart dit vonnis tot zo ver uitvoerbaar bij voorraad,
5.8. wijst af het meer of anders gevorderde,
in reconventie
5.9. wijst de vorderingen af,
5.10. veroordeelt [gedaagden in conventie, eisers in reconventie] in de kosten van het geding, aan de zijde van TPST tot op heden begroot op € 452,--.
Dit vonnis is gewezen door mr. M.M.Steenbeek en in het openbaar uitgesproken op 11 juli 2012.