Uitspraak
vonnis
RECHTBANK MIDDELBURG
Sector civiel recht
zaaknummer / rolnummer: 48221 / HA ZA 05-309
Vonnis van 20 september 2006
in de zaak van
[eiseres in conventie, verweerster in reconventie],
wonende te Terneuzen,
eiseres in conventie,
verweerster in reconventie,
procureur mr. R.W. van Voorst Vader,
tegen
[gedaagde in conventie, eiser in reconventie],
wonende te Westdorpe, gemeente Terneuzen,
gedaagde in conventie,
eiser in reconventie,
procureur mr. W.J.W.K. Suijkerbuijk.
Partijen zullen hierna [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] en [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] genoemd worden.
De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding
- de conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie
- de conclusie van repliek in conventie en van antwoord in reconventie
- de conclusie van dupliek in conventie en van repliek in reconventie
- de conclusie van dupliek in reconventie.
Beide partijen hebben producties in het geding gebracht.
Ten slotte is vonnis bepaald.
De feiten
Bij overeenkomst, ondertekend op 15 september 2004, heeft [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] gekocht de inventaris, de handelsnaam en de voorraad van horecabedrijf “’t Polderke”. Overdracht heeft blijkens het proces-verbaal van feitelijke levering plaatsgevonden op
1 oktober 2004.
2.2. In artikel 12 van Pro de koopovereenkomst is bepaald:
“Verkoper verklaart dat de geëxploiteerde onderneming op de datum van overdracht voldoet aan de van overheidswege gestelde eisen.”
2.3. Tussen partijen is op 2 november 2004 een schriftelijke schuldbekentenis ondertekend. In de schuldbekentenis is onder meer bepaald:
“(…) De heer [L.] [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] (…), hierna te noemen de schuldenaar;
verklaart hierdoor wegens ter leen ontvangen gelden oorspronkelijk schuldig te zijn aan: Mevrouw [eiser in conventie, verweerster in reconventie] (…), hierna te noemen de schuldeiser;
de som van: Euro 16.000,= (…).
Voormelde Euro 16.000,= wordt ter beschikking gesteld op 1 oktober 2004, ter financiering van de aankoop van de bedrijfsexploitatie van Eetcafé “’t Polderke” (…)
Artikel 1
De schuldenaar zal, te rekenen sedert 1 oktober 2004 van voorschreven hoofdsom of het restant daarvan een rente betalen berekend tegen 6 procent op jaarbasis, te voldoen op de dag van terugbetaling van de lening.
Artikel 2
De lening zal door de schuldenaar worden afgelost in één termijn. De aflossing dient uiterlijk te geschieden op 20 december 2004. (…)”
Het geschil in conventie en in reconventie
[eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] vordert bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis:
- veroordeling van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] tot betaling aan [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] van € 16.000,00, te vermeerderen met 6% rente per jaar, althans de wettelijke rente, over dit bedrag vanaf 1 oktober 2004;
- veroordeling van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] tot nakoming van de op 15 september 2004 ondertekende koopovereenkomst;
- veroordeling van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] in de kosten van de procedure.
3.2. Hiertoe stelt [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] het geleende bedrag niet heeft terugbetaald zoals was afgesproken. [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] is op grond van het in de schuldbekentenis bepaalde in verzuim geraakt, reden waarom [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] recht heeft op betaling plus overeengekomen rente.
3.3. [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] voert hiertegen verweer en stelt dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] toerekenbaar tekort is geschoten in de nakoming van de koopovereenkomst. In de koopovereenkomst heeft zij in artikel 12 de Pro garantie gegeven dat de geëxploiteerde onderneming op de datum van overdracht zou voldoen aan de van overheidswege gestelde eisen. Impliciet gaf zij hiermee de garantie dat de inrichting van het eetcafé voldeed aan de wettelijke eisen. Dat dit niet het geval was bleek toen de gemeente in verband met een vergunningaanvraag door [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] constateerde dat het pand tekortkomingen vertoonde die aan het afgeven van een horecavergunning in de weg stonden. Het plafond moest worden verhoogd. [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] zou hierdoor schade lijden. Zijn reeds verrichte schilderwerkzaamheden aan het pand zouden door verhoging van het plafond teniet worden gedaan, bovendien kon niet worden aangevangen met de exploitatie van het horecabedrijf zoals gepland.
Daarnaast heeft [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] in strijd met het bepaalde in de koopovereenkomst niet voldaan aan haar informatieplicht omtrent de hoogte van het plafond. [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] was bekend met de eisen die de gemeente aan de ruimte tussen plafond en vloer stelt. Deze lagen immers ook ten grondslag aan de aan [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] in 2002 verleende gebruiksvergunning.
Nu de schuldbekentenis een uitvloeisel is van de tussen partijen gesloten koopovereenkomst, evenals het opgestelde proces-verbaal van feitelijke levering en een akte van verpanding, moeten alle tussen partijen opgestelde stukken als één en ondeelbaar worden beschouwd.
[gedaagde in conventie, eiser in reconventie] heeft op 15 december 2004 de koopovereenkomst buitengerechtelijk ontbonden, en is daarom niet meer gehouden zijn verplichting uit de schuldbekentenis na te komen.
Subsidiair stelt [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] bevoegd te zijn de nakoming van bedoelde verbintenis op te schorten, nu sprake is van schuldeisersverzuim aan de zijde van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie].
Meer subsidiair doet [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] een beroep op verrekening, stellende dat hij door de tekortkoming aan het pand financiële schade heeft geleden, waarvoor hij [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] aansprakelijk heeft gesteld.
3.4. Op grond van het bovenstaande vordert [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] in reconventie bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis:
- een verklaring voor recht dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] jegens [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] aansprakelijk is voor de door [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] reeds geleden en nog te lijden schade, voortkomend uit gebreken aan de horecalokaliteit, met veroordeling van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] tot vergoeding van de schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen op de wijze zoals in de wet voorzien, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 23 augustus 2005 tot aan de dag van algehele voldoening;
- een verklaring voor recht dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] op goede gronden de tussen partijen gesloten koopovereenkomst bij buitengerechtelijke verklaring van 15 september 2004 heeft ontbonden, en dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] gehouden is medewerking te verlenen tot ongedaanmaking van de over en weer verrichte prestaties, hetgeen voor [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] betekent terugbetaling van het door [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] aan haar betaalde bedrag ad € 20.000,00;
- veroordeling van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] in de kosten van de procedures in conventie en in reconventie.
3.5. Hiertoe stelt [gedaagde in conventie, eiser in reconventie], in aanvulling op hetgeen hij reeds in conventie bij wege van verweer heeft gesteld, dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] in verzuim is geraakt zonder dat daarvoor een ingebrekestelling was vereist. [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] heeft uit de opstelling van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] kunnen opmaken dat zij in de nakoming van de verbintenis zou tekortschieten, nu [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] niet bereid was de door [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] geleden en nog te lijden schade te vergoeden. Bovendien wilde [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] slechts medewerking verlenen door het ter beschikking stellen van de arbeid van haar partner, op welk aanbod [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] niet wilde ingaan. [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] wilde het verhogen van het plafond aan een deskundige overlaten. [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] heeft schade geleden doordat door hem in de inrichting verrichte schilder- en opknapwerkzaamheden zijn verloren gegaan en het onmogelijk was tussen 1 oktober 2004 en 10 augustus 2005 het horecabedrijf te exploiteren.
3.6. [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] heeft tegen de vordering in reconventie en in reactie op het door [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] gestelde aangevoerd dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] zich beter op de hoogte had moeten stellen van de eisen die door de gemeente aan het verlenen van de benodigde vergunningen werden gesteld.
Artikel 12 van Pro de overeenkomst kan niet worden uitgelegd als een garantie dat aan de onderneming van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] geen zwaardere eisen zouden worden gesteld, met name niet waar het de bouwkundige inrichting betrof.
Daarnaast had [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] zich moeten wenden tot de eigenaar van het pand, indien hij van mening was dat het pand niet voldeed aan de daaraan te stellen eisen.
[eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] heeft direct na constatering van de tekortkoming in het pand aangeboden de plafondhoogte aan te passen.
Meer concreet hield het aanbod in dat de partner van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] met behulp van een gediplomeerde timmerman en elektricien de onder het plafond hangende overkapping zou verhogen. De kosten van deze ingreep zouden worden gedragen door [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] en de eigenaar van het pand tezamen. Het is [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] onduidelijk waarom [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] geen gebruik wilde maken van dit aanbod, hij heeft hierop ook verder niet gereageerd. [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] heeft [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] niet in gebreke gesteld en [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] was niet in verzuim, [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] heeft daarom de koopovereenkomst ontbonden zonder daartoe gerechtigd te zijn. [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] is op die grond niet gehouden tot ongedaanmaking en [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] is onverminderd gehouden zijn verplichtingen na te komen. [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] betwist aansprakelijk te zijn voor door [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] geleden schade en stelt dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] niet bevoegd was tot opschorting of verrekening.
De beoordeling in conventie en in reconventie
Artikel 12 van Pro de koopovereenkomst kan niet anders dan als garantie worden gelezen. Met [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] is de rechtbank van oordeel dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] met de bedoelde bepaling ook voor de inrichting van het eetcafé de garantie heeft gegeven, dat deze op 1 oktober 2004 voldeed aan de van overheidswege gestelde eisen. De ‘geëxploiteerde onderneming’ omvat immers de onderneming als geheel en kan, nu het een horecabedrijf betreft, niet los worden gezien van (de inrichting van) het pand waarin deze wordt gedreven. Dit blijkt ook uit de vereisten die de Drank- en Horecawet voor het uitoefenen van een horecabedrijf stelt.
4.2. Blijkens bedoelde bepalingen van de Drank- en Horecawet en die van het Besluit eisen inrichtingen Drank- en Horecawet was het vereiste met betrekking tot de minimale hoogte van de horecalokaliteit in het pand, zoals door de gemeente bij de inspectie op
6 december 2004 aan [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] gesteld, voorts ook op 1 oktober 2004 reeds van toepassing. De geëxploiteerde onderneming voldeed daarom reeds op 1 oktober 2004 niet aan de van overheidswege daaraan gestelde eisen, behoudens voor zover de lokaliteit in de periode tussen 1 oktober 2004 en 6 december 2004 tot de niet toegestane hoogte is verlaagd. Dit is echter gesteld noch gebleken. Daarmee staat vast dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] niet aan haar verplichtingen uit de koopovereenkomst heeft voldaan. [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] komt onder deze omstandigheden geen beroep toe op een onderzoeksplicht van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] ter zake. Ook hoefde [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] zich met een klacht over de inrichting onder deze omstandigheden niet te wenden tot de eigenaar van het pand. Hetgeen [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] voorts heeft gesteld met betrekking tot de informatieplicht van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] behoeft, nu is vastgesteld dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] op grond van de gegeven garantie niet aan haar verplichtingen heeft voldaan, geen nadere bespreking. De rechtbank overweegt ten overvloede nog dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] wist wat ze garandeerde. De minimale hoogte-eis gold al als één van de voorschriften verbonden aan de gebruiksvergunning die aan [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] in 2002 is verleend.
4.3. Voor een geslaagd beroep op ontbinding is in beginsel vereist dat een schuldenaar in gebreke wordt gesteld. Het verweer dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] in dit kader voert wordt door de rechtbank verworpen, nu dit op geen enkele wijze is onderbouwd. Van een onwelwillende opstelling van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] is de rechtbank niet gebleken. [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] heeft gesteld reeds direct na de constatering van de tekortkoming door de gemeente te hebben aangeboden deze (kosteloos) te herstellen, hetgeen [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] niet heeft weersproken. Als onweersproken staat voorts vast dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] het aanbod van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] zonder meer heeft geweigerd, zonder aan te geven onder welke voorwaarden hij een aanbod tot herstel wel zou aanvaarden. [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] heeft [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] onvoldoende in de gelegenheid gesteld voor herstel zorg te dragen. Er bestond zodoende geen grond de koopovereenkomst zonder ingebrekestelling te ontbinden.
De vordering in reconventie te verklaren voor recht dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] op goede gronden de tussen partijen gesloten koopovereenkomst bij buitengerechtelijke verklaring van 15 september (de rechtbank begrijpt dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] bedoelt december) 2004 heeft ontbonden, en dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] gehouden is medewerking te verlenen tot ongedaanmaking van de over en weer verrichte prestaties, hetgeen voor [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] betekent terugbetaling van het door [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] aan haar betaalde bedrag ad € 20.000,00, wordt daarom afgewezen.
4.4. [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] is niet in gebreke gesteld en aldus niet in verzuim geraakt. Aansprakelijkheid van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] jegens [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] voor door hem in verband met het gebrek in de inrichting geleden en nog te lijden schade is, wat daar ook van zij, daarom niet aan de orde. De vordering in reconventie te verklaren voor recht dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] jegens [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] aansprakelijk is voor de door [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] reeds geleden en nog te lijden schade, voortkomend uit gebreken aan de horecalokaliteit, met veroordeling van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] tot vergoeding van de schade, nader op te maken bij staat en te vereffenen op de wijze zoals in de wet voorzien, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 23 augustus 2005 tot aan de dag van algehele voldoening, zal daarom worden afgewezen.
4.5. Vaststaat dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] niet de bevoegdheid had de koopovereenkomst te ontbinden. Daarom behoeft de vraag of deze overeenkomst en de schuldbekentenis een zodanige samenhang vertoonden dat ontbinding van de koopovereenkomst ook tot gevolg zou hebben dat de schuldbekentenis niet in stand zou kunnen blijven, geen nadere bespreking. Of beide overeenkomsten zodanige samenhang vertoonden dat niet nakoming van de één een opschortingsrecht voor de verplichtingen uit de andere overeenkomst tot gevolg kan hebben, behoeft evenmin bespreking, nu de weigering van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] om in te gaan op het gedane aanbod tot herstel door [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] schuldeiserverzuim aan de zijde van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] oplevert. Onder die omstandigheid komt [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] geen opschortingsrecht toe voor de verplichtingen die hij jegens [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] had, zodat het verweer van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] ter zake dient te worden verworpen.
4.6. Het meer subsidiaire beroep van [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] op verrekening dient eveneens te worden verworpen, nu geen sprake is van aansprakelijkheid van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] voor eventuele schade.
4.7. Op grond van hetgeen hiervóór is overwogen komt de rechtbank tot de slotsom dat [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] dient te worden veroordeeld tot betaling aan [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] van € 16.000,00, te vermeerderen met tussen partijen overeengekomen rente van 6% per jaar, vanaf 1 oktober 2004.
4.8. Met betrekking tot de vordering van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] te veroordelen tot nakoming van de op 15 september 2004 ondertekende koopovereenkomst, overweegt de rechtbank dat [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] niet heeft gesteld in welk opzicht [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] nog meer dient na te komen dan door aan de verplichtingen uit de schuldbekentenis te voldoen. Zij heeft haar vordering op dit punt onvoldoende onderbouwd. De rechtbank zal dit deel van de vordering van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] daarom afwijzen.
4.9. Als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij zal [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] worden veroordeeld in de kosten van de procedures in conventie en in reconventie.
5. De beslissing
De rechtbank:
in conventie
- veroordeelt [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] om aan [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] te betalen de som van € 16.000,00, vermeerderd met de overeengekomen rente van 6% over dat bedrag met ingang van 1 oktober 2004 tot de dag der voldoening;
- veroordeelt [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] in de kosten van het geding welke aan de zijde van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie]
tot aan dit moment worden begroot op € 350,00 wegens griffierecht, € 85,60 wegens overige verschotten en € 904,00 wegens procureurssalaris;
in reconventie
- wijst de vorderingen af;
- veroordeelt [gedaagde in conventie, eiser in reconventie] in de kosten van het geding welke aan de zijde van [eiseres in conventie, gedaagde in reconventie] tot aan dit moment worden begroot op nihil voor verschotten en € 452,00 wegens procureurssalaris;
in conventie en in reconventie
- verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad;
- wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit vonnis is gewezen door mr. N.E.M. de Coninck en in het openbaar uitgesproken op
20 september 2006.?