Uitspraak
RECHTBANK HAARLEM
Sector kanton
Locatie Haarlem
zaak/rolnr.: 309300/ CV EXPL 06-4258
datum uitspraak: 10 oktober 2007
VONNIS VAN DE KANTONRECHTER
inzake
de vereniging met volledige rechtsbevoegdheid FNV HORECABOND
te Almere
eisende partij
hierna te noemen FNV
gemachtigde mr. M.A.C. Vijn
tegen
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
GATE GOURMET AMSTERDAM B.V.
te Schiphol-Noord, gemeente Haarlemmermeer
gedaagde partij
hierna te noemen Gate Gourmet
gemachtigde mr. H. Moltmaker
De procedure
Op 7 februari 2007 heeft de kantonrechter een tussenvonnis gewezen. Daarbij is de zaak aangehouden tot 15 augustus 2007. FNV heeft op die datum een akte uitlating na tussenvonnis met vijf producties genomen. Gate Gourmet heeft op 12 september 2007 een akte uitlating na tussenvonnis met vier producties genomen. Vonnis is bepaald op heden.
De verdere beoordeling van het geschil
1. Verwezen wordt naar hetgeen in het tussenvonnis van 7 februari 2007 is overwogen. In hetgeen FNV in haar akte na tussenvonnis heeft gesteld ziet de kantonrechter geen aanleiding om terug te komen op de in voormeld tussenvonnis gegeven beoordeling.
2. In het tussenvonnis heeft de kantonrechter de zaak aangehouden om partijen in de gelegenheid te stellen om voor de onderneming van Gate Gourmet overeenstemming te bereiken over de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden. Over een aantal openstaande geschilpunten hebben partijen inmiddels overeenstemming bereikt. Over drie geschilpunten, te weten de loonsverhoging van 1,25% per 1 juni 2005, de periodieke salarisverhoging voor de jaren 2004 en 2005 en de eindejaarsuitkering is geen overeenstemming bereikt.
3. De vorderingen van FNV komen erop neer dat het Gate Gourmet zal worden verboden om de arbeidsvoorwaarden van haar werknemers eenzijdig te wijzigen zoals zij heeft besloten bij brief van 3 november 2005 en dat (daarom) Gate Gourmet wordt veroordeeld tot betaling van de loonsverhoging van 1,25% per 1 juni 2005 en de salarisperiodieken over 2004 en 2005.
4. Gelet op het feit dat partijen er niet geslaagd zijn om voor Gate Gourmet overeenstemming te bereiken over de harmonisatie van arbeidsvoorwaarden, dient thans te worden beoordeeld of het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid gerechtvaardigd is dat Gate Gourmet eenzijdig tot wijziging van die arbeidsvoorwaarden overgaat. Hierbij is de nodige terughoudendheid op haar plaats, maar dient wel in het oog gehouden te worden wat partijen bij de CAO Contractcatering en het Protocol met betrekking tot de harmonisatie van arbeidsvoorwaarden voor ogen heeft gestaan en wat daarvan thans, gezien de omstandigheden van het geval en de over en weer kenbare belangen van partijen, het gevolg dient te zijn. Waar een geschilpunt feitelijk ziet op de nakoming van de geldende CAO of van gedane toezeggingen is voor terughoudendheid geen plaats en zal dat geschilpunt in zoverre in volle omvang moeten worden beoordeeld.
de loonsverhoging van 1,25% per 1 juni 2005
5. FNV stelt zich op het standpunt dat alle werknemers recht hebben op 1,25% loonsverhoging. Gate Gourmet voert aan, naar de kantonrechter begrijpt, dat die loonsverhoging slechts moet worden berekend over het CAO-loon en niet over de persoonlijke toeslag. Gate Gourmet stelt zich verder op het standpunt dat het toekennen van de loonsverhoging aan alle werknemers, dus ook de werknemers die aan de top van hun salarisschaal zitten, in strijd is met de door beide partijen onderschreven harmonisatiewens.
6. Niet valt in te zien waarom de loonsverhoging slechts is toegekend aan werknemers die niet aan de top van hun salarisschaal zaten. Indien het de wens van de CAO-sluitende partijen was geweest dat de verhoging niet aan alle betrokken werknemers zou worden toegekend, had het voor de hand gelegen dat hierover een bijzondere bepaling in de CAO Contractcatering 2004/2005 was opgenomen. Nu dit niet is gebeurd, moet het ervoor worden gehouden dat de loonsverhoging aan alle werknemers behoord te worden uitgekeerd.
7. Deze loonsverhoging dient niet te worden berekend over de boven het CAO-loon bestaande persoonlijke toeslag die verschuldigd is als gevolg van de harmonisatieafspraken. Een verhoging over die persoonlijke toeslag zou tot gevolg hebben dat de werknemers met een persoonlijke toeslag een hoger loon krijgen dan bij de totstandkoming van de sectorale harmonisatieafspraken door partijen bedoeld is. Een gelijktrekking van de lonen in de sector zou daardoor illusoir worden.
8. De conclusie is dat Gate Gourmet de loonsverhoging van 1,25% per 1 juni 2005 ook verschuldigd is aan de werknemers die op die datum aan de top van hun schaal zaten en dat deze verhoging dient te worden berekend over het CAO-loon en niet tevens over de persoonlijke toeslag. Voor zover de wijziging van arbeidsvoorwaarden door Gate Gourmet in strijd hiermee is geschied, is die wijziging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar.
De periodieke loonsverhoging over 2004 en over 2005
9. Blijkens de brief van FNV aan Veneca van 29 maart 2005 en het antwoord op die brief van Veneca van 8 april 2005 staat vast dat op sectorniveau is overeengekomen dat de ingangsdatum van de harmonisatie 1 januari 2005 is en dat over het jaar 2004 conform de verschillende CAO’s – in dit geval: de CAO Gate Gourmet – de afspraken op het gebied van salarisbetaling nog moeten worden nagekomen.
10. Met betrekking tot de door FNV gepretendeerde aanspraak van de werknemers op de periodieke loonsverhoging over 2004 geldt daarom dat Gate Gourmet deze op grond van de op bedrijfstakniveau gemaakte afspraken moet uitbetalen. Gate Gourmet heeft dit ook toegezegd in haar brief van 10 mei 2005. De vertraging in de harmonisatie-onderhandelingen en de omstandigheid dat deze vertraging uitsluitend aan FNV valt te verwijten, zoals Gate Gourmet in haar brief van 3 augustus 2005 heeft gesteld, vormen geen geldige redenen om terug te komen op de sectorale afspraken en evenmin om terug te komen op de door Gate Gourmet gedane toezegging over de uitbetaling van de periodieke loonsverhoging over 2004. Dat in de onderhandelingen na het tussenvonnis - zonder resultaat - is gesproken over de toekenning van een harmonisatiebonus doet aan de op bedrijfstakniveau gemaakte afspraken niet af.
11. Het voorgaande betekent dat Gate Gourmet aan haar werknemers de periodieke loonsverhoging over 2004 op grond van de CAO Gate Gourmet verschuldigd is. Het tegendeel geldt voor de periodiek 2005. Nu de ingangsdatum van de harmonisatie 1 januari 2005 is kunnen over 2005 geen aanspraken meer worden ontleend aan de CAO Gate Gourmet. FNV heeft, behoudens het hierna onder 15 te bespreken standpunt, geen feiten of omstandigheden gesteld die tot een ander oordeel kunnen leiden.
12. Hieruit volgt dat voor zover de door Gate Gourmet voorgestane wijziging van arbeidsvoorwaarden inhoudt dat over 2004 geen periodieke loonsverhoging wordt uitbetaald aan de werknemers die daar ingevolge de CAO Gate Gourmet recht op hadden, deze wijziging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
De eindejaarsuitkering
13. De CAO Gate Gourmet kende aan de werknemers een eindejaarsuitkering van 8,3% toe. Op grond van de CAO Contractcatering bestaat over het jaar 2005 recht op een eindejaarsuitkering van 7,1%. Gezien de brief van 3 november 2005 van Gate Gourmet heeft Gate Gourmet (kennelijk) met ingang van 2005 de eindejaarsuitkering conform de CAO Contractcatering uitbetaald. Volgens FNV mag Gate Gourmet de eindejaarsuitkering niet eenzijdig wijzigen in het percentage van 7,1% op grond van de CAO Contractcatering. Omdat dit geen standaard CAO betreft is afwijking toegestaan. FNV heeft echter - wederom: behoudens de hierna onder 15 te bespreken stelling - geen feiten of omstandigheden gesteld die een afwijking gunste van de werknemers rechtvaardigen.
14. Op grond van het bovenstaande hebben de werknemers geen recht op een hogere eindejaarsuitkering dan conform het in de CAO Contractcatering neergelegde percentage. Van een onaanvaardbare wijziging zoals door Gate Gourmet meegedeeld in haar brief van 3 november 2005 van een arbeidsvoorwaarde is op dit punt dus geen sprake.
Ten aanzien van alle bovenstaande geschilpunten
15. Voor zover FNV heeft bedoeld te stellen dat al het voorgaande een onaanvaardbare inkomensteruggang voor de betreffende werknemers ten gevolge heeft en dat de wijziging van arbeidsvoorwaarden in het kader van de harmonisatie daarom naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, wordt verwezen naar het tussenvonnis van 7 februari 2007. Daarin is overwogen dat instandhouding van het oude loonniveau de door partijen beoogde harmonisatie illusoir maakt, hetgeen niet de bedoeling kan zijn. De kantonrechter handhaaft dit oordeel, zodat de stelling van FNV, dat de harmonisatie tot een uitkomst leidt die naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, wordt verworpen.
De vorderingen
16. Aan hetgeen hiervoor is overwogen, worden de volgende conclusies ten aanzien van de vorderingen van FNV verbonden.
17. Onderdeel I van de vordering strekt in de eerste plaats tot verkrijging van een verklaring voor recht dat het Gate Gourmet niet is toegestaan de arbeidsvoorwaarden van haar werknemers te wijziging op de wijze zoals weergegeven in haar brief van 3 november 2005 aan FNV. Dit onderdeel van de vordering is toewijsbaar. Voor het overige, dat wil zeggen voor zover een algemeen verbod is gevorderd om tot eenzijdige wijziging van de arbeidsvoorwaarden zonder instemming van de werknemers over te gaan, zal deze vordering, als te algemeen geformuleerd en niet feitelijk onderbouwd, worden afgewezen.
18. Onderdeel II van de vordering betreft een gebod aan Gate Gourmet, tot intrekking van de op 3 november 2005 aangekondigde maatregelen. Deze vordering is toewijsbaar, voor zover de in de brief van 3 november 2005 door Gate Gourmet aangekondigde maatregelen in strijd zijn met hetgeen hiervoor is overwogen. Voor het overige wordt deze vordering afgewezen.
19. Onderdeel III van de vordering ziet op de betaling van de periodieke loonsverhoging over 2004 en 2005. Deze vordering is toewijsbaar ten aanzien van de loonsverhoging over 2004. Ten aanzien van 2005 wordt de vordering afgewezen.
20. Onderdeel IV van de vordering strekt tot toekenning van de 1,25% loonsverhoging over 2005. Deze vordering zal worden toegewezen.
De nevenvorderingen
21. Aan de ingevolge de veroordelingen op grond van de onderdelen II, III en IV te verbeuren dwangsom zal een maximum worden verbonden. Hierbij wordt nog overwogen waar het gaat om betaling van een geldsom aan werknemers van Gate Gourmet, FNV als belangenbehartiger heeft te gelden als derde partij met een zelfstandig belang bij de betreffende vorderingen. FNV kan – als derde – de betalingsveroordelingen immers niet via de gewone executiemaatregelen ten uitvoer leggen. De regel dat aan de veroordeling tot betaling van een geldsom geen dwangsom kan worden verbonden, moet in dit geval dan ook voor het gerechtvaardige belang van FNV bij verkrijging van een dwangmiddel wijken.
22. Over de op grond van de veroordelingen te betalen bedragen is Gate Gourmet wettelijke rente verschuldigd, telkens vanaf de oorspronkelijke betaaldatum van het salaris, te beginnen met de betaaldatum vanaf welke de maatregelen ingevoerd hadden behoren te zijn en betaling had behoren te geschieden.
23. Gelet op de te verwachten administratieve werkzaamheden in verband met de uitvoering van dit vonnis zal aan Gate Gourmet een betalingstermijn van drie maanden worden gegund.
24. Zoals overwogen in het tussenvonnis is de vertraging in de totstandkoming van de harmonisatie in de eerste plaats het gevolg van het feit dat FNV de uitgangspunten zoals overeengekomen op sectorniveau niet langer wenste te respecteren. Als gevolg daarvan is een patstelling tussen partijen ontstaan die erin heeft geresulteerd dat tot op heden onduidelijk is gebleven welk loon Gate Gourmet over de voorliggende periode verschuldigd was. Tegen deze achtergrond kan de vertraging in de betaling van een deel van het verschuldigde loon niet aan Gate Gourmet worden toegerekend. Op grond hiervan zal de gevorderde wettelijke verhoging over de te betalen bedragen worden afgewezen.
25. Omdat partijen over en weer deels in het ongelijk worden gesteld, worden de proceskosten gecompenseerd zodat iedere partij de eigen kosten draagt.
26. Bij akte na tussenvonnis heeft FNV alsnog gevorderd om de toewijzende beslissing over de onderdelen III tot en met IV van de vordering uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. Het verzet van Gate Gourmet tegen deze eiswijziging is ongegrond, nu Gate Gourmet hierdoor niet in haar verweer is benadeeld.
27. Gate Gourmet heeft zich tegen deze vordering van FNV verweerd met de stelling dat uitvoerbaar bij voorraad verklaring bij toewijzing van de vorderingen aanleiding zal geven tot ongewenste resultaten omdat het terugdraaien van maatregelen en restitutie van uitgekeerde bedragen illusoir zou zijn. Gelet op de wettelijke verrekeningsbevoegdheid gaat dit verweer, dat overigens niet nader is gemotiveerd, niet op. Bovendien is het belang van de werknemers bij uitbetaling van het loon waarop zij op grond van deze uitspraak recht hebben, evident. De veroordelingen zullen dus uitvoerbaar bij voorraad worden verklaard.
28. Ten overvloede wordt, tot slot, opgemerkt dat dit vonnis effect heeft op de werknemers namens wie FNV de vorderingen heeft ingesteld. FNV heeft immers gesteld dat hij in dit geding optreedt namens zijn leden die werkzaam zijn bij Gate Gourmet. Hoewel het voorshands waarschijnlijk lijkt dat Gate Gourmet de maatregelen ten aanzien van al haar werknemers zal moeten invoeren, is dat in deze procedure niet gevorderd.
Beslissing
De kantonrechter:
- verklaart voor recht dat het Gate Gourmet niet is toegestaan om de arbeidsvoorwaarden van haar werknemers te wijzigen op de wijze zoals zij dit bij brief van 3 november 2005 en per brief van 25 november 2005 aan haar werknemers heeft bevestigd;
- gebiedt Gate Gourmet om de per brief van 3 november 2005 aangekondigde maatregelen en wijzigingen, voor zover deze in strijd zijn met hetgeen in dit vonnis is overwogen, binnen één week na betekening van dit vonnis in te trekken, zulks op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 5.000,- voor iedere dag dat Gate Gourmet hiermee in gebreke blijft, tot een maximum van € 250.000,-;
- veroordeelt Gate Gourmet tot toekenning en nabetaling, binnen drie maanden na betekening van dit vonnis, van de periodiek 2004 conform de CAO Gate Gourmet aan alle werknemers wier dienstverband dateert van vóór 1 maart 2003, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de betaaldata van het salaris waarover recht op de periodieke verhoging bestaat, op straffe van een dwangsom van € 5.000,00 per dag dat Gate Gourmet hiermee in gebreke blijft, tot een maximum van € 250.000,00;
- veroordeelt Gate Gourmet tot toekenning en betaling, binnen drie maanden na betekening van dit vonnis, van de loonsverhoging van 1,25% per 1 juni 2005 aan alle werknemers die op dat moment in dienst van Gate Gourmet waren en die deze verhoging niet hebben ontvangen, een en ander te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de betaaldata van het salaris waarover recht op de loonsverhoging bestaat, op straffe van een dwangsom van € 5.000,00 per dag dat Gate Gourmet hiermee in gebreke blijft, tot een maximum van € 250.000,00;
- verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad;
- compenseert de proceskosten des dat iedere partij de eigen kosten draagt;
- wijst af het meer of anders gevorderde.
Dit vonnis is gewezen door mr. J.H. Dubois en uitgesproken op de openbare terechtzitting van bovengenoemde datum.