Uitspraak
RECHTBANK Gelderland
Civiel recht
Zittingsplaats Zutphen
Zaaknummer: C/05/461882 / HZ ZA 26-14
Vonnis in incident van 15 april 2026
in de zaak van
INTER-TECHNO B.V.,
te Apeldoorn,
eisende partij in de hoofdzaak,
verwerende partij in het incident,
hierna te noemen: Inter-Techno,
advocaat: mr. R. Klein,
tegen
ATLAS WEYHAUSEN GMBH,
te Wildeshausen,
gedaagde partij in de hoofdzaak,
eisende partij in het incident,
hierna te noemen: ATLAS,
advocaat: mr. A.U. Schimansky.
1.De procedure
1.1.
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding
- de conclusie van antwoord inhoudende exceptie van onbevoegdheid
- de conclusie van antwoord in incident.
2.Het geschil in het incident
2.1.
ATLAS vordert de rechtbank zich onbevoegd te verklaren om van de vorderingen van Inter-Techno kennis te nemen, met veroordeling van Inter-Techno in de kosten van het geding. ATLAS stelt daartoe – samengevat – dat de Duitse rechter van de plaats Wildeshausen uitsluitend bevoegd is op grond van het forumkeuzebeding uit de algemene voorwaarden van ATLAS.
2.2.
Inter-Techno concludeert tot afwijzing van het incidentele verzoek van ATLAS tot onbevoegdverklaring en dat de rechtbank zichzelf bevoegd verklaart om van de vorderingen van Inter-Techno kennis te nemen, met veroordeling van ATLAS in de kosten van dit incident, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de vijftiende dag na de datum van het vonnis in het incident. Inter-Techno voert te onderbouwing aan dat het forumkeuzebeding van ATLAS niet van toepassing is, dat de algemene levervoorwaarden van ATLAS niet zijn overeengekomen, dat het forumkeuzebeding niet voldoet aan artikel 25 Brussel Pro I-bis en dat het forumkeuzebeding niet van toepassing is op de distributieovereenkomst.
3.De beoordeling in het incident
3.1.
Nu ATLAS een rechtspersoon naar Duits recht is, dient de rechtbank te beoordelen of zij rechtsmacht heeft in dit geschil. ATLAS stelt in dat kader dat de Duitse rechter van de plaats Wildeshausen uitsluitend bevoegd is om van dit geschil kennis te nemen op grond van artikel 12.1 van haar leveringsvoorwaarden. Artikel 12.1 leveringsvoorwaarden luidt als volgt:
“
Ausschließlicher Gerichtsstand beider Parteien für sämtliche sich unmittelbar oder mittelbar aus dem Vertragsverhältnis ergebenden Streitigkeiten – auch zu Urkunden, Wechseln und Schecks – ist im kaufmännischen Geschäftsverkehr Wildeshausen.”
Ausschließlicher Gerichtsstand beider Parteien für sämtliche sich unmittelbar oder mittelbar aus dem Vertragsverhältnis ergebenden Streitigkeiten – auch zu Urkunden, Wechseln und Schecks – ist im kaufmännischen Geschäftsverkehr Wildeshausen.”
3.2.
Voor de beoordeling van de rechtsmacht, dient de rechtbank aan de hand van de grondslagen van de vorderingen de rechtsverhouding tussen partijen te kwalificeren. Inter-Techno baseert haar vorderingen in de hoofdzaak op een onrechtmatige opzegging van de tussen partijen gesloten duurovereenkomst, hetgeen zij kwalificeert als een onrechtmatige daad in de zin van artikel 6:162 van Pro het Burgerlijk Wetboek (BW). De vordering van Inter-Techno vloeit voort uit een overeenkomst waarop de Verordening (EU) nr. 1215/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2012 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (herschikking) (hierna: Brussel I-bis) van toepassing is (ECLI:EU:C:2014:148).
3.3.
ATLAS stelt dat artikel 12.1 van haar leveringsvoorwaarden een forumkeuzebeding is in de zin van artikel 25 lid 1 Brussel Pro I-bis. Artikel 25 Brussel Pro I-bis bepaalt dat, indien de partijen, ongeacht hun woonplaats, een gerecht van een lidstaat hebben aangewezen voor de kennisneming van geschillen die naar aanleiding van een bepaalde rechtsbetrekking zijn ontstaan of zullen ontstaan, dit gerecht in beginsel exclusief bevoegd is. Het begrip ‘overeenkomst tot aanwijzing van een bevoegde rechter’ dient volgens vaste rechtspraak niet te worden beschouwd als een verwijzing naar het interne recht van de lidstaten, maar betreft een verordeningsautonoom begrip (ECLI:EU:C:1992:115). Buiten de vereisten van artikel 25 lid 1 Brussel Pro I-bis gelden geen nadere, al dan niet aan het nationale recht van de lidstaten ontleende voorschriften voor de rechtsgeldigheid van een forumkeuze. De voorwaarden van artikel 25 lid 1 Brussel Pro I-bis dienen strikt te worden uitgelegd omdat dat artikel zowel de uit het algemene beginsel van artikel 4 Brussel Pro I-bis voortvloeiende bevoegdheid van de gerechten van de woonplaats van de verweerder als de bijzondere bevoegdheden van de artikelen 7 tot en met 9 Brussel I-bis uitsluit (ECLI:EU:C:2018:173).
3.4.
De forumkeuzeregeling van artikel 25 Brussel Pro I-bis vereist een overeenkomst tussen partijen, hetgeen betekent dat partijen daadwerkelijke wilsovereenstemming moeten hebben bereikt ten aanzien van de forumkeuze. De vormvoorschriften van artikel 25 lid 1 sub a tot Pro en met c Brussel I-bis hebben ten doel waarborgen dat de wilsovereenstemming tussen partijen vaststaat (ECLI:EU:C:1976:177). ATLAS stelt dat artikel 12.1 van haar leveringsvoorwaarden voldoet aan de vereisten van artikel 25 lid 1 sub b Brussel Pro I-bis. De strekking van het vormvoorschrift in artikel 25 lid 1 sub b Brussel Pro I-bis is dat partijen die regelmatig zaken met elkaar doen op basis van een overeenkomst met een forumkeuze (al dan niet vervat in algemene voorwaarden), op de geldigheid van deze forumkeuze moeten kunnen rekenen. De wilsovereenstemming van partijen ten aanzien van de forumkeuze moet blijken uit een vorm die wordt toegelaten door de handelwijzen die tussen de partijen gebruikelijk zijn geworden. De handelwijzen omvat alle gewoonten die tussen partijen zijn ontstaan gedurende de loop van hun handelsbetrekkingen (ECLI:EU:C:1976:178). Indien partijen hun relatie steeds hebben geregeld op grond van algemene voorwaarden van de ene partij waarin een forumkeuzebeding is opgenomen welke voorwaarden deze partij aan de andere partij heeft medegedeeld, is deze laatste partij daaraan gebonden, ook al heeft zij op die mededeling niet uitdrukkelijk gereageerd. Het stilzwijgen van die partij kan haar slechts als instemming met de forumkeuze worden toegerekend, wanneer de algemene voorwaarden op een zodanige wijze zijn medegedeeld dat deze partij het forumkeuzebeding kende of heeft kunnen kennen.
3.5.
ATLAS stelt dat zij al meer dan twintig jaar levert op grond van haar leveringsvoorwaarden. Ter onderbouwing heeft ATLAS facturen overgelegd uit het jaar 2000, met daarop de algemene voorwaarden inclusief forumkeuzebeding gedrukt op de achterzijde. Vanaf 2010 heeft ATLAS in de voettekst van de facturen opgenomen dat – vrij vertaald – haar levering en diensten uitsluitend worden uitgevoerd op basis van haar algemene voorwaarden, inclusief een link naar de algemene voorwaarden en de mogelijkheid deze bij ATLAS op te vragen. Ter onderbouwing heeft ATLAS facturen overgelegd uit de jaren 2013 tot en met 2020. Inter-Techno betwist – zonder nadere motivering – dat de algemene voorwaarden van ATLAS op de achterzijde van haar orderbevestigingen en facturen gedrukt waren.
3.6.
De rechtbank oordeelt als volgt. ATLAS heeft – gelet op de blote betwisting door Inter-Techno – voldoende onderbouwd dat haar algemene voorwaarden in de periode van 1999 tot 2010 op de achterkant van (in ieder geval) haar facturen gedrukt stonden. Hetzelfde geldt voor de verwijzing naar de algemene voorwaarden van ATLAS op haar facturen uit de jaren 2013 tot en met 2020. Dit brengt mee dat de algemene voorwaarden, inclusief het forumkeuzebeding, op een zodanige wijze aan Inter-Techno is medegedeeld dat zij het forumkeuzebeding kende of heeft kunnen kennen. Inter-Techno heeft geen bezwaar gemaakt tegen (de toepasselijkheid van) de algemene voorwaarden van ATLAS. De rechtbank oordeelt op grond van het voorgaande dat sprake is van een overeenkomst tot aanwijzing van een bevoegd gerecht in een vorm die wordt toegelaten door de handelswijze die tussen partijen gebruikelijk is geworden in de zin van artikel 25 lid 1 sub b Brussel Pro I-bis.
3.7.
Voorts vereist artikel 25 lid 1 Brussel Pro I-bis dat de forumkeuze betrekking heeft op geschillen die naar aanleiding van een bepaalde rechtsbetrekking zijn ontstaan of zullen ontstaan. ATLAS stelt dat het forumkeuzebeding uit artikel 12 van Pro haar leveringsvoorwaarden geldt voor alle geschillen die direct of indirect voortvloeien uit de contractuele relatie tussen partijen. Een forumkeuzebeding strekt zich echter alleen uit tot geschillen die zijn ontstaan in de rechtsbetrekking naar aanleiding waarvan het beding is overeengekomen (ECLI:EU:C:2015:335). Met dit vereiste dient te worden vermeden dat een partij wordt verrast doordat een bepaald gerecht is aangewezen om kennis te nemen van alle geschillen die zullen ontstaan in haar betrekkingen met haar medecontractant en die hun oorsprong vinden in andere betrekkingen dan die naar aanleiding waarvan de forumkeuze is bedongen (ECLI:EU:C:1992:115). De vraag op welke geschillen een forumkeuze betrekking heeft, dat wil zeggen de omvang en reikwijdte van de forumkeuze, betreft een vraag van uitleg van de forumkeuze (ECLI:EU:C:1997:337).
3.8.
Het geschil dat in de hoofdzaak voorligt, is – samengevat – de vraag of tussen partijen een distributieovereenkomst tot stand is gekomen, welke vervolgens onrechtmatig is opgezegd door ATLAS. In dat kader dient te worden beoordeeld of het forumkeuzebeding uit de leveringsvoorwaarden van Atlas (ook) ziet op de al dan niet tussen partijen tot stand gekomen distributieovereenkomst, of alleen op de losse koopovereenkomsten tussen partijen. Nu ATLAS zich op het forumkeuzebeding beroept, is het aan haar om te stellen en onderbouwen dat het al dan niet bestaan van een distributieovereenkomst binnen de werkingssfeer van het forumkeuzebeding valt. Naar het oordeel van de rechtbank heeft ATLAS dit onvoldoende onderbouwd. Uit de tekst van het forumkeuzebeding volgt dat de rechter van de plaats Wildeshausen bevoegd is ten aanzien van alle geschillen die direct of indirect voortvloeien uit de contractuele relatie. ATLAS stelt dat geen sprake is van een distributieovereenkomst, maar een handelsbetrekking welke bestaat uit terugkerende losse bestellingen en leveringen. In het licht van deze stelling, dienen de bewoordingen
“de contractuele relatie” uit het forumkeuzebeding naar het oordeel van de rechtbank zo te worden uitgelegd dat hiermee wordt gedoeld op de losse koopovereenkomsten. Dit brengt mee dat de werkingssfeer van de leveringsvoorwaarden beperkt is tot andere rechtsbetrekkingen – namelijk de koop- en verkoopovereenkomsten – dan die tussen partijen in het geding is, namelijk het al dan niet bestaan van een distributieovereenkomst. De rechtbank concludeert op grond van het voorgaande dat partijen geen forumkeuzebeding zijn overeengekomen ten aanzien van het geschil dat in de hoofdzaak voorligt. Dit brengt mee dat de bevoegde rechter in dit geschil niet dient te worden bepaald aan de hand van het forumkeuzebeding uit artikel 12 van Pro de leveringsvoorwaarden van ATLAS.
3.9.
Nu ATLAS is gevestigd in Duitsland, is de Duitse rechter op grond van
artikel 4 lid 1 Brussel Pro I-bis in beginsel bevoegd om van dit geschil kennis te nemen. Vervolgens dient te worden beoordeeld of de Nederlandse rechter op grond van artikel 7 lid 1 sub b Brussel Pro I-bis, naast de Duitse rechter, rechtsmacht heeft in dit geschil. Inter-Techno
stelt dat sprake is van een (exclusieve) distributieovereenkomst die meer omvatte dan alleen de inkoop en verkoop van ATLAS producten. Inter-Techno nam namelijk ook deel aan de commerciële strategie van ATLAS, waarbij sprake was van verschaffing van reclamemateriaal en overdracht van knowhow, aldus Inter-Techno. Een dergelijke distributieovereenkomst kwalificeert als dienstverlening in de zin van artikel 7 lid 1 sub b tweede Pro streepje Brussel I-bis. Voorts geldt dat Inter-Techno zich ook tot de in artikel 7 lid 1 Brussel Pro I-bis bedoelde rechter kan wenden in het geval dat ATLAS in het kader van de bevoegdheidsvraag, betwist dat de gestelde overeenkomst bestaat of tot stand is gekomen (ECLI:EU:C:1982:79). Nu de door Inter-Techno verrichte diensten als distributeur verricht werden in Nederland, is de Nederlandse rechter op grond van artikel 7 lid 1 sub b tweede Pro streepje Brussel I-bis tevens bevoegd om van dit geschil kennis te nemen. De incidentele vordering tot onbevoegdverklaring zal worden afgewezen.
Proceskosten
3.10.
De incidentele vordering van ATLAS wordt afgewezen, zodat zij heeft te gelden als de in het ongelijk gestelde partij. ATLAS zal daarom in de proceskosten van het incident worden veroordeeld. De kosten van de Inter-Techno worden begroot op € 842,00 (€ 653,00 aan salaris advocaat (1 punt, tarief II) + € 189,00 aan nakosten) plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing.
3.11.
De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals vermeld in de beslissing.
4.De beoordeling in de hoofzaak
4.1.
Door ATLAS is geconcludeerd voor antwoord in de hoofdzaak. De hoofdzaak zal op een termijn van twee weken naar de rol worden verwezen voor beraad rolrechter over het bepalen van een mondelinge behandeling.
4.2.
Iedere verdere beslissing zal worden aangehouden.
5.De beslissing
De rechtbank
In het incident
5.1.
wijst de vordering van ATLAS af,
5.2.
veroordeelt ATLAS in de kosten van het incident, aan de zijde van de Inter-Techno tot op tot op heden begroot op € 842,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98,00 plus de kosten van betekening als ATLAS niet tijdig aan deze veroordeling voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,
5.3.
veroordeelt ATLAS tot betaling van de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 van Pro het Burgerlijk Wetboek over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn betaald,
5.4.
verklaart dit vonnis voor wat betreft de onder 5.2 en 5.3 genoemde beslissingen
uitvoerbaar bij voorraad,
In de hoofdzaak
5.5.
bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van 29 april 2026 voor beraad rolrechter over het bepalen van een mondelinge behandeling,
5.6.
houdt iedere verdere beslissing verder aan.
Dit vonnis is gewezen door mr. P.F.A. Bierbooms en in het openbaar uitgesproken op 15 april 2026.
JV/PB