Uitspraak
RECHTBANK GELDERLAND
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummer: ARN 26/2693
uitspraak van de voorzieningenrechter van
in de zaak tussen
[verzoeker 1] en [verzoeker 2], verzoekers
(gemachtigde: mr. L.A. Fischer),
en
het college van burgemeester en wethouders van Doetinchem
(gemachtigden: R.P.J. Hengeveld en J.T.H. Struker).
Samenvatting
1. Deze uitspraak op het verzoek om een voorlopige voorziening hangende bezwaar gaat over het besluit van het college om het recht van verzoekers enop gemeentelijke noodopvang binnen de gemeente Doetinchem te beëindigen. Verzoekers zijn het hier niet mee eens. Zij verzoeken om een voorlopige voorziening te treffen. Daartoe voeren zij een aantal gronden aan.
1.1. De voorzieningenrechter beoordeelt bij de vraag of hij een voorlopige voorziening zal treffen of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Dat kan een reden zijn om het bestreden besluit te schorsen. Deze vraag beantwoordt hij aan de hand van de gronden van verzoekers.
1.1. De voorzieningenrechter beoordeelt bij de vraag of hij een voorlopige voorziening zal treffen of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Dat kan een reden zijn om het bestreden besluit te schorsen. Deze vraag beantwoordt hij aan de hand van de gronden van verzoekers.
1.2.
De voorzieningenrechter wijst in deze uitspraak het verzoek toe. Op het college rust een resultaatsverplichting om opvang te bieden aan ontheemde Oekraïners. Het gebrek aan opvangcapaciteit ontslaat het college niet van die verplichting. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
1.3.
Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.
Procesverloop
2. Met het bestreden besluit van 26 mei 2026 heeft het college het recht van verzoekers op opvang in de gemeentelijke noodopvang voor Oekraïense vluchtelingen beëindigd. Verzoekers hebben hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.
2.1.
De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 2 juni 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: [verzoeker 1], mr. W.G. Fischer, kantoorgenoot van de gemachtigde van verzoekers en de gemachtigden van het college.
Beoordeling door de voorzieningenrechter
Totstandkoming van het bestreden besluit
3. Verzoekers en hun twee minderjarige gehandicapte kinderen zijn afkomstig uit Oekraïne. Zij hebben zich op 12 mei 2026 (via de gemachtigde) bij het college gemeld en verzocht hen toegang tot de gemeentelijke opvang voor Oekraïners te geven. Op dat moment verbleven zij bij de moeder van verzoekster in de opvang [naam opvang] in [plaats 1].
3.1.
Het college heeft hen vervolgens tijdelijk opgevangen in een noodkamer. Op 21 mei 2026 is verzoekers via het Regionaal Coördinatiepunt Spreiding (RCVS) opvang aangeboden in de gemeente Apeldoorn. Op 23 mei 2026 hebben verzoekers zich gemeld bij de opvanglocatie aan de [locatie] in [plaats 2]. Omdat zij deze opvanglocatie niet geschikt vonden voor hun gehandicapte kinderen hebben zij de kamer niet geaccepteerd en zijn zij teruggekeerd naar [plaats 1].
3.2.
Met het bestreden besluit van 26 mei 2026 heeft het college het recht op gemeentelijke opvang in de gemeente Doetinchem beëindigd omdat verzoekers passende opvang in [plaats 2] hebben geweigerd. Het weigeren van een passende toegewezen opvangplaats wordt beschouwd als het niet meewerken aan de gemeentelijke opvang. In samenhang met de bevoegdheid tot beëindiging van opvang op grond van artikel 4 van Pro de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) [1] leidt dit er volgens het college toe dat het recht op gemeentelijke opvang komt te vervallen. In [plaats 1] is verder ook geen ruimte om verzoekers en hun gezin op te vangen. Alle opvangvoorzieningen zijn vol. Verzoekers verblijven nu noodgedwongen in de bibliotheek, maar dat is geen geschikte locatie.
3.3.
Verzoekers betwisten dat zij passende opvang hebben geweigerd. De opvanglocatie aan de [locatie] in [plaats 2] is ongeschikt, zelfs voor korte tijd.
Mocht het college de opvang beëindigen?4. De voorzieningenrechter stelt vast dat het college, hoewel het op de zitting twijfels heeft geuit over het recht van verzoekers op opvang, feitelijk toepassing heeft gegeven aan de RooO door opvang te verlenen. Het college baseert zijn besluit tot beëindigen van de opvang op het bepaalde in artikel 4, eerste lid, van de RooO. Dit artikel bepaalt dat het college van burgemeester en wethouders een ontheemde kan uitsluiten van de opvang, bedoeld in het artikel 2, eerste lid, indien (a) de ontheemde rechtens van zijn vrijheid is ontnomen, (b) door de Minister belast met de uitvoering van de Vreemdelingenwet 2000 is geoordeeld dat betrokkene tijdelijke bescherming wordt geweigerd vanwege het bepaalde in artikel 28 van Pro de Richtlijn, of (c) de ontheemde tevens de Nederlandse nationaliteit bezit. Deze omstandigheden zijn niet aan de orde: het weigeren van andere opvang valt daar niet onder. Het college kon zijn besluit dan ook niet op dit artikel baseren.
4.1.
De voorzieningenrechter stelt voorop dat hij begrijpt dat het college voor een grote uitdaging staat om de ontheemden die zich melden opvang te bieden. Hij begrijpt ook dat gemeenten van elkaar en van het rijk afhankelijk zijn om de opvangproblematiek op te lossen. Uit de Europese Richtlijn tijdelijke bescherming vloeit echter voort dat elke lidstaat een resultaatsverplichting heeft om opvang te bieden aan ontheemden uit Oekraïne. In de nationale wet- en regelgeving is het college met die taak belast en om die reden kan het college aan die resultaatsverplichting gehouden worden. Het college kan daarom niet van de opvang van ontheemden uit Oekraïne af zien: het moet zorg dragen voor opvang van ontheemden. De bepalingen in de RooO bieden geen grondslag voor het beëindigen van opvang omdat er geen opvangplaatsen zijn.
4.2.
Als de opvang vol is, kan tijdelijk alternatieve opvang worden geboden, zo staat in artikel 3 van Pro de RooO. Artikel 3 van Pro de Regeling bepaalt dat het college in uitzonderingsgevallen kan voorzien in alternatieve opvang. Hierbij gaat het om opvang anders dan in de gemeentelijke opvangvoorziening en waarvoor het college dan de kosten draagt. Ook kan het college financiële middelen ter beschikking stellen zodat de ontheemde zelf opvang kan regelen en betalen.
4.3.
Artikel 3 van Pro de RooO bevat dus een uitzondering op de hoofdregel en betekent niet dat het college opvang kan weigeren. Deze bepaling maakt het uitsluitend mogelijk om de opvangverplichting op een alternatieve wijze in te vullen als aan de hoofdregel van artikel 2 van Pro de RooO niet kan worden voldaan. [2]
4.4.
Gelet op het voorgaande is het college niet bevoegd iedere vorm van opvang te beëindigen. Het betoog van verzoekers slaagt.
Conclusie en gevolgen
5. De voorzieningenrechter is van oordeel dat het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft en wijst het verzoek daarom toe. Het besluit de noodopvang te beëindigen zal worden geschorst tot zes weken na de door het college te nemen beslissing op bezwaar.
5.1. De voorzieningenrechter ziet geen aanleiding te bepalen dat het college de bijzondere opvangbehoefte in kaart moet brengen, eventueel door advies te vragen aan een medisch adviseur of het spreidingscentrum. Uit de functie van artikel 8:81 van Pro de Awb vloeit voort dat een verzoek om een voorlopige voorziening moet voldoen aan de vereisten van formele en materiële connexiteit. De materiële connexiteit houdt in dat wat een verzoeker met zijn verzoek wil bereiken ook betrekking moet hebben op de inhoud van dat besluit. Het bestreden besluit houdt beëindiging van de noodopvang in. Het verzoek om de bijzondere opvangbehoefte in kaart te brengen gaat de materiële connexiteit dan ook te buiten. Alleen al daarom kan dit verzoek niet worden toegewezen.
7.2. Omdat de voorzieningenrechter het verzoek toewijst moet het college het griffierecht aan verzoekers vergoeden. Ook krijgen zij een vergoeding van hun proceskosten. Het college moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde geldt een vast bedrag per proceshandeling met een waarde van € 907 per proceshandeling. Omdat de gemachtigde een verzoekschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen leidt dit tot een totaal van € 1.814.
5.1. De voorzieningenrechter ziet geen aanleiding te bepalen dat het college de bijzondere opvangbehoefte in kaart moet brengen, eventueel door advies te vragen aan een medisch adviseur of het spreidingscentrum. Uit de functie van artikel 8:81 van Pro de Awb vloeit voort dat een verzoek om een voorlopige voorziening moet voldoen aan de vereisten van formele en materiële connexiteit. De materiële connexiteit houdt in dat wat een verzoeker met zijn verzoek wil bereiken ook betrekking moet hebben op de inhoud van dat besluit. Het bestreden besluit houdt beëindiging van de noodopvang in. Het verzoek om de bijzondere opvangbehoefte in kaart te brengen gaat de materiële connexiteit dan ook te buiten. Alleen al daarom kan dit verzoek niet worden toegewezen.
7.2. Omdat de voorzieningenrechter het verzoek toewijst moet het college het griffierecht aan verzoekers vergoeden. Ook krijgen zij een vergoeding van hun proceskosten. Het college moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde geldt een vast bedrag per proceshandeling met een waarde van € 907 per proceshandeling. Omdat de gemachtigde een verzoekschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen leidt dit tot een totaal van € 1.814.
Beslissing
De voorzieningenrechter:
- wijst het verzoek om voorlopige voorziening toe;
- schorst het besluit van 26 mei 2026 tot zes weken na de door het college te nemen beslissing op bezwaar;
- bepaalt dat het college het door verzoekers betaalde griffierecht van € 200 aan hen dient te vergoeden;
- veroordeelt het college in de proceskosten van verzoekers tot een bedrag van € 1.814.
- veroordeelt het college in de proceskosten van verzoekers tot een bedrag van € 1.814.
Deze uitspraak is gedaan door mr. W.P.C.G. Derksen, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. M.H.Y Snoeren-Bos, griffier, en wordt openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.
De griffier is verhinderd de uitspraakte ondertekenen.
griffier
voorzieningenrechter
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: