Uitspraak
beschikking
RECHTBANK GELDERLAND
Familie- en jeugdrecht
Zittingsplaats: Zutphen
Zaakgegevens: C/05/398018 FZ RK 21-3658
Datum uitspraak: 21 februari 2022
Beschikking ex artikel 1:253a BW
in de zaak van
[verzoekster](nader te noemen: de moeder),
wonende te [woonplaats] ,
advocaat mr. M.L.J. Wekking te Apeldoorn,
tegen
[verweerder](nader te noemen: de vader),
wonende te [woonplaats] ,
advocaat mr. J.A.C.H. Hana te Zwolle.
1.Inleidende overweging
1.1.
Uit de stukken volgt dat de minderjarige die in deze procedure centraal staat de wens heeft om als jongen door het leven te gaan en als zodanig te worden gezien. Tijdens het kindgesprek met de rechtbank heeft de minderjarige deze wens ook geuit. De rechtbank stelt het belang van de minderjarige centraal en zal in deze beschikking de minderjarige daarom als jongen aanduiden en de door de minderjarige gekozen naam ‘ [naam minderjarige] ’ hanteren.
2.Het verloop van de procedure
2.1.
Het procesverloop blijkt uit de volgende stukken:
- het verzoekschrift, met bijlagen, ingekomen bij de griffie op 30 december 2021;
- het verweerschrift tevens houdende zelfstandig verzoek, met bijlagen, ingekomen bij de griffie op 21 januari 2022;
- het e-mailbericht van mr. Hermsen, kantoorgenoot van mr. Wekking van 21 januari 2022.
2.2.
Tijdens de mondelinge behandeling van 24 januari 2022 zijn gehoord:
- de moeder, bijgestaan door mr. Wekking;
- de vader, bijgestaan door mr. Hana;
- een vertegenwoordigster van de Raad voor de Kinderbescherming (hierna: de Raad).
2.3.
[naam minderjarige] heeft op 25 januari 2022 in een gesprek met de rechtbank zijn mening over de verzoeken gegeven.
3.Feiten
3.1.
Partijen zijn met elkaar gehuwd geweest. Uit het huwelijk van partijen zijn drie kinderen geboren. Deze procedure heeft betrekking op het jongste kind van partijen:
[naam], geboren op [geboortedatum] te [geboorteplaats] (hierna te noemen [naam minderjarige] , [naam minderjarige] heeft zichzelf de naam
[naam minderjarige]gegeven).
[naam minderjarige]gegeven).
3.2.
Partijen zijn in 2016 gescheiden. Zij hebben in verband met hun echtscheiding een ouderschapsplan opgesteld.
4.Waar gaat het om?
4.1.
[naam minderjarige] heeft in januari 2021 aangegeven ervan overtuigd te zijn zich een jongen te voelen. Hierna zijn [naam minderjarige] en zijn ouders samen naar de huisarts gegaan. Daar heeft [naam minderjarige] aangegeven zijn gevoelens verder te willen onderzoeken en graag hulp te willen krijgen. [naam minderjarige] is vervolgens op de wachtlijst geplaatst bij de genderpoli’s van het Radboud UMC en UMC Amsterdam. Ook is [naam minderjarige] aangemeld voor psychologische ondersteuning bij PsyTrans (gespecialiseerd in genderidentiteitsvraagstukken en genderdysforie).
4.2.
PsyTrans heeft onderzoek verricht en heeft vastgesteld dat bij [naam minderjarige] sprake is van genderdysforie. De resultaten van dit onderzoek zijn in september 2021 met [naam minderjarige] en zijn ouders besproken.
4.3.
Het Radboud UMC heeft aangegeven dat de verwachting is dat [naam minderjarige] in de eerste helft van 2022 uitgenodigd zal worden bij de genderpoli. Er is nog geen datum bekend.
4.4.
Partijen verschillen in zienswijze wat de (eventuele) volgende stap in een behandeling zou moeten zijn voor [naam minderjarige] .
4.5.
Voor de moeder houdt de volgende stap in dat [naam minderjarige] kan starten met puberteitsremmende medicatie, zodat de vrouwelijke ontwikkeling kan worden geremd/gepauzeerd. Dat is ook wat [naam minderjarige] zelf wenst, aldus de moeder. Verder vindt de moeder het in het belang van [naam minderjarige] dat hij gesprekken kan blijven voeren bij PsyTrans.
4.6.
De vader geeft op dit moment geen toestemming voor het starten met puberteitsremmende medicatie. Voor de vader is het belangrijk dat een nader onderzoek door het Radboud UMC of Amsterdam UMC wordt afgewacht. De vader heeft benoemd dat hij (na eerder zijn toestemming te hebben ingetrokken) opnieuw toestemming heeft gegeven voor gesprekken van [naam minderjarige] bij PsyTrans. Volgens de vader houdt de genderproblematiek van [naam minderjarige] verband met een verstoorde identiteitsontwikkeling. [naam minderjarige] kampt volgens de vader met een loyaliteitsconflict als gevolg van de complexe echtscheiding van zijn ouders.
5.Het verzoek
5.1.
De moeder verzoekt de rechtbank om bij beschikking, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
I. vervangende toestemming te verlenen voor het verstrekken van hormoonremmers/ puberteitsremmers aan [naam minderjarige] ;
II. vervangende toestemming te verlenen voor het voortzetten van de psychologische
behandeling van [naam minderjarige] bij PsyTrans.
6.Het verweer, tevens houdende zelfstandig verzoek
6.1.
De vader verzoekt de rechtbank om bij beschikking, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij
voorraad:
I. het verzoek van moeder onder sub I af te wijzen;
II. het verzoek van moeder onder sub II af te wijzen, bij gebrek aan belang (de toestemming is reeds gegeven),
en om bij wijze van zelfstandig verzoek:
- de moeder te verbieden medische gegevens in het algemeen en gendergerelateerde informatie in het bijzonder, betreffende de minderjarige, te delen op sociale media, zoals Facebook, kosten rechtens.
7.Het standpunt van de Raad
7.1.
De zittingsvertegenwoordigster van de Raad heeft benoemd dat de Raad onvoldoende kennis heeft ten aanzien van de problematiek van [naam minderjarige] . De Raad adviseert een second opinion bij het Radboud UMC. Deze second opinion wordt geadviseerd omdat de ouders op dit moment niet samen optrekken en zij na een second opinion daar mogelijk wel toe in staat zijn. De Raad heeft benadrukt dat [naam minderjarige] in het vervolgtraject zijn beide ouders nodig heeft. De Raad adviseert de ouders tot slot om samen ook een ouderschapstraject te volgen.
8.De standpunten van partijen en de beoordeling daarvan
Overweging vooraf
8.1.
De rechtbank wil allereerst benadrukken dat de rechtbank het spijtig vindt dat het de ouders niet is gelukt om gezamenlijk op te trekken bij het begeleiden van [naam minderjarige] en het nemen van beslissingen over het vervolgtraject. [naam minderjarige] heeft te kampen met dysfore gevoelens en het vergt van hem veel moed en durf om voor deze gevoelens uit te komen. Het moet voor [naam minderjarige] lastig zijn dat de ouders er niet in slagen overeenstemming te bereiken en samen te werken.
8.2.
De rechtbank is ervan overtuigd dat beide ouders op hun eigen manier het beste willen voor [naam minderjarige] . De rechtbank hoopt dat de ouders [naam minderjarige] (blijven) ondersteunen in zijn proces. De ouders zijn recent gestart met een traject bij Vérian, om te werken aan hun communicatieproblematiek. Van beide ouders mag verwacht worden dat zij zich in het belang van [naam minderjarige] en zijn zussen zullen inspannen om, zo nodig met behulp van Vérian, hun onderlinge communicatie te verbeteren.
De verzoeken van partijen
8.3.
De rechtbank overweegt ten aanzien van de verzoeken van partijen als volgt. Op grond van artikel 1:253a van het Burgerlijk Wetboek kan in geval van gezamenlijke uitoefening van het gezag een geschil tussen de ouders hierover op verzoek van de ouders of een van hen aan de rechtbank worden voorgelegd. De rechtbank neemt de beslissing die haar in het belang van het kind wenselijk voorkomt.
8.4.
Hieronder zet de rechtbank per verzoek eerst de visie van partijen uiteen. Daarna volgt de beoordeling.
Puberteitsremmers/hormoonremmers
8.5.
De moeder verzoekt de rechtbank haar vervangende toestemming te verlenen voor het starten met puberteitsremmende medicatie bij [naam minderjarige] . De moeder ondersteunt de wens van [naam minderjarige] om te starten met deze medicatie. De moeder ziet de fase van puberteitsremmende medicatie als een fase van verlengde diagnostiek. [naam minderjarige] kan blijven toetsen of het gevoel ten aanzien van de genderdysforie verandert dan wel hetzelfde blijft.
Tijdens de mondelinge behandeling is door en namens de moeder de puberteitsremmende medicatie ook wel aangeduid als een ‘pauzeknop’. De vrouwelijke ontwikkeling zoals deze in de puberteit verder tot stand komt, wordt ermee geremd. Het starten met de puberteitsremmers is geen onomkeerbaar proces. Zouden er in de toekomst twijfels rijzen bij [naam minderjarige] , dan zou met het stoppen van de puberteitsremmers alsnog de vrouwelijke ontwikkeling bij [naam minderjarige] tot stand komen.
Als [naam minderjarige] niet kan starten met deze medicatie is de moeder van mening dat de psychische schade die [naam minderjarige] dan lijdt groter is dan een eventuele schade die er is als [naam minderjarige] wel start met puberteitsremmers maar op een later moment zou willen stoppen hiermee.
8.6.
De vader verzet zich tegen het verzoek van de moeder. De vader vraagt zich af hoe zeker [naam minderjarige] weet dat hij een man wil zijn. Volgens de vader moet [naam minderjarige] ouder zijn om hierover zelf een beslissing te kunnen nemen. De vader vindt het belangrijk om de uitkomsten van onderzoek door het Radboud UMC of UMC Amsterdam af te wachten. Als uit dat onderzoek ook naar voren komt dat sprake is van genderdysforie, dan is de vader bereid om zijn medewerking te verlenen aan het zetten van de benodigde vervolgstappen. De vader heeft benoemd dat hij het onderzoek van PsyTrans ziet als een ‘indicatief vooronderzoek’. In de visie van de vader is niet alles maakbaar en is [naam minderjarige] gebaat bij twee liefdevolle ouders die hem ondersteunen en troosten, in plaats van met medicatie de seksuele ontwikkeling trachten te beïnvloeden. De vader heeft ten aanzien van de puberteitsremmende medicatie naar voren gebracht dat ook in de medische wereld verschillend wordt gedacht over hormoonremmers/puberteitsremmers, mede vanwege de onbekendheid van de effecten op lange termijn.
8.7.
Aan de rechtbank ligt de vraag voor of het verlenen van vervangende toestemming voor het verstrekken van puberteitsremmers in het belang van [naam minderjarige] wenselijk voorkomt.
8.8.
De rechtbank neemt bij de beantwoording van deze vraag allereerst in overweging dat beide ouders het erover eens zijn dat [naam minderjarige] op dit moment nadrukkelijk de wens uit dat hij een jongen wil zijn. Ook herkennen beide ouders dat [naam minderjarige] de verdere vrouwelijke ontwikkeling (zoals de ontwikkeling van borsten) niet wenst. Verder neemt de rechtbank in overweging dat het verzoek dat voorligt uitsluitend betrekking heeft op het (al dan niet tijdelijk) stoppen van de vrouwelijke ontwikkeling. Hormoonremmers/ puberteitsremmers hebben geen betrekking op een daadwerkelijke geslachtsverandering.
8.9.
Gelet op de beschikbare stukken, het verhandelde ter zitting en het gesprek met [naam minderjarige] zelf, is de rechtbank van oordeel dat het in het belang van [naam minderjarige] is dat wordt gestart met puberteitsremmende medicatie. De rechtbank is ervan overtuigd dat dit de intrinsieke wens is van [naam minderjarige] . Het is de rechtbank gebleken dat [naam minderjarige] heel graag een jongen wil zijn. Beide ouders erkennen dit ook. Dat er sprake is van genderdysforie volgt ook uit het onderzoek van PsyTrans. De rechtbank heeft geen redenen om te twijfelen aan de deskundigheid van PsyTrans.
8.10.
De rechtbank is van oordeel dat er onvoldoende aanleiding bestaat om een second opinion bij het Radboud UMC af te wachten, alvorens met de medicatie kan worden gestart. Er is niet komen vast te staan dat een dergelijk onderzoek daadwerkelijk op korte termijn kan plaatsvinden. De verwachting is dat [naam minderjarige] in de eerste helft van 2022 uitgenodigd wordt door het Radboud UMC, maar zeker is dit niet en het betekent ook niet dat er op dat moment meteen een onderzoek plaatsvindt. Een onderzoek vergt bovendien weer de nodige tijd. Ondertussen gaat de vrouwelijke ontwikkeling van [naam minderjarige] wel verder, met alle (mogelijke) gevolgen van dien.
8.11.
De rechtbank overweegt hierbij nog dat de zorgen van de vader, of [naam minderjarige] wel in staat is de gevolgen van zijn wens te overzien, vooral betrekking lijken te hebben op een eventuele toekomstige transformatie. Het gaat in dit stadium echter uitsluitend om de puberteitsremmende medicatie (de ‘pauzeknop’), waarmee de vrouwelijke ontwikkeling wordt geremd.
8.12.
Zoals hierboven is benoemd heeft [naam minderjarige] last van de ontwikkeling van zijn borsten. Hij draagt op dit moment al een ‘binder’ om de borsten plat te drukken. De rechtbank acht de kans aanwezig dat er psychische schade bij [naam minderjarige] ontstaat, als zijn borsten zich verder gaan ontwikkelen. Indien niet met puberteitsremmende medicatie wordt gestart, kan in de toekomst bovendien enkel door middel van operaties nader worden ingrepen (zoals een borstamputatie). Ten aanzien van heupontwikkeling heeft de moeder onbetwist gesteld dat hieraan later geen operatie mogelijk is.
8.13.
De rechtbank acht het gelet op het vorenstaande wenselijk dat door middel van de puberteitsremmende medicatie de vrouwelijke ontwikkeling van [naam minderjarige] wordt geremd. De puberteitsremmers creëren een periode van verlengde diagnostiek en geven [naam minderjarige] de mogelijkheid om verder te onderzoeken of hij daadwerkelijk een jongen wil zijn. Ook al wordt er in de medische wetenschap weliswaar verschillend over puberteitsremmende medicatie gedacht, er is niet gebleken dat deze medicatie schadelijk is. Gelet op al het vorenstaande zal de rechtbank het verzoek van de moeder onder I toewijzen.
Psychologische behandeling bij PsyTrans
8.14.
[naam minderjarige] is sinds mei 2021 aangemeld bij PsyTrans en voert gesprekken met een psycholoog die gespecialiseerd is in genderproblematiek. De vader heeft op 5 november 2021 zijn toestemming voor de behandeling van [naam minderjarige] ingetrokken. De vader heeft tijdens de mondelinge behandeling toegelicht dat hij de informatie over het vervolg van de behandeling te summier vond en teveel gericht op hormoonremmers. De vader wilde alternatieven onderzoeken. Toen de psycholoog de vader erop attendeerde dat [naam minderjarige] door het stoppen met de behandeling alleen kwam te staan in zijn gevoelens, heeft de vader op 10 november 2021 zijn toestemming voor de gesprekken opnieuw verleend.
8.15.
[naam minderjarige] voert op dit moment nog steeds gesprekken bij PsyTrans. [naam minderjarige] heeft aan de rechtbank aangegeven deze gesprekken fijn te vinden.
8.16.
De moeder vraagt de rechtbank om vervangende toestemming te verlenen voor de psychologische behandeling van [naam minderjarige] bij PsyTrans, voor de situatie dat de vader in de toekomst zijn toestemming opnieuw zou intrekken.
8.17.
De vader vraagt om afwijzing van het verzoek omdat hij zijn toestemming voor deze gesprekken al (opnieuw) heeft gegeven.
8.18.
De rechtbank overweegt als volgt. De vader heeft (opnieuw) toestemming gegeven voor de psychologische behandeling van [naam minderjarige] bij PsyTrans. Daarmee ontbreekt de grondslag voor het verzoek van moeder om hiervoor vervangende toestemming te verlenen. De rechtbank zal dit verzoek dan ook afwijzen.
8.19.
Wellicht ten overvloede wil de rechtbank wel benadrukken dat zij het van groot belang vindt dat [naam minderjarige] de gesprekken bij PsyTrans kan vervolgen en niet nogmaals wordt onderbroken. Voor [naam minderjarige] is het belangrijk dat hij zijn gevoelens kan bespreken met de psycholoog en handvatten aangereikt krijgt hoe hij met zijn gevoelens om kan gaan. Belangrijk hierbij is dat [naam minderjarige] , om optimaal van deze gesprekken te kunnen profiteren, van zijn beide ouders de emotionele toestemming voelt voor deze vorm van zorg. De rechtbank vindt het daarbij positief dat de vader opnieuw heeft besloten zijn toestemming te geven voor de gesprekken van [naam minderjarige] . De rechtbank gaat ervan uit dat de vader deze vorm van hulp voor [naam minderjarige] zal toestaan zolang [naam minderjarige] deze hulp nodig heeft.
De rechtbank begrijpt ook dat het voor beide ouders een lastige situatie is die het nodige vergt. De vader sprak over een ingewikkeld proces, ook voor hemzelf. De rechtbank geeft de vader daarom in overweging alsnog het advies van PsyTrans ten aanzien van de psycho educatie op te volgen.
Sociale media
8.20.
De vader heeft aangegeven dat de moeder de uitslag van het onderzoek van PsyTrans heeft gedeeld op Facebook, zonder overleg of toestemming van de vader. Volgens de vader heeft de moeder op Facebook verder aangegeven dat de minderjarige voortaan [naam minderjarige] [tweede naam minderjarige] heet, terwijl de vader niet van de tweede naam op de hoogte was en niet de kans heeft gehad hierover mee te denken. De vader werd hierover geïnformeerd door kennissen.
8.21.
De moeder heeft benoemd dat het benoemen van de genderproblematiek op Facebook eenmalig is gebeurd toen de diagnose binnen kwam. De moeder zocht een manier om het bericht met haar vrienden en bekenden te delen. De moeder vindt niet dat de vader het haar kan verbieden hier iets over te schrijven op sociale media. De (tweede) naam [tweede naam minderjarige] heeft [naam minderjarige] volgens de moeder zelf bedacht. Namens de moeder is tijdens de mondelinge behandeling ten slotte aangevoerd dat de wettelijke grondslag voor het zelfstandig verzoek van de vader ontbreekt.
8.22.
De rechtbank overweegt als volgt. Anders dan de moeder heeft gesteld is de rechtbank van oordeel dat sprake is van een aangelegenheid betreffende het gezag als bedoeld in artikel 1:253a lid 1 BW. De vraag of gendergerelateerde berichten (al dan niet) via sociale media, door de ouders op internet kunnen worden geplaatst, is naar het oordeel van de rechtbank bij uitstek een kwestie waarover ouders samen dienen te beslissen.
De ouders hebben het gezamenlijk gezag over [naam minderjarige] en een dergelijke beslissing grijpt
– in meerdere of mindere mate – in op het leven van [naam minderjarige] en strekt zich daarmee uit over de persoon van [naam minderjarige] . De moeder dient de vader te betrekken bij het plaatsen van dergelijke berichten op sociale media dan wel afspraken met de vader te maken over het gebruik van sociale media. De rechtbank begrijpt het verzoek van de vader zo, dat de moeder zonder de toestemming van de vader geen medische gegevens in het algemeen en gendergerelateerde informatie in het bijzonder betreffende [naam minderjarige] op sociale media mag delen. De rechtbank zal het verzoek van de vader toewijzen.
8.23.
Ook het vermelden van een tweede naam van [naam minderjarige] en überhaupt de vraag hoe deze naam dient te luiden, is iets waarbij de vader betrokken had dienen te worden. De rechtbank begrijpt goed dat het voor de vader kwetsend is dat hij via kennissen heeft moeten vernemen dat op Facebook stond dat [naam minderjarige] een tweede naam had bedacht. De moeder dient de vader op dit soort momenten niet te passeren, maar de vader in zijn rol als vader te erkennen. Zij dient kortom de vader op dit soort momenten te informeren en hem te betrekken bij hetgeen er speelt.
Proceskosten
8.24.
Voor wat betreft de proceskosten ziet de rechtbank geen aanleiding om af te wijken van het algemene uitgangspunt dat in familiezaken de proceskosten worden gecompenseerd.
Uitvoerbaar bij voorraadverklaring?
8.25.
De moeder heeft verzocht haar verzoeken uitvoerbaar bij voorraad te verklaren.
8.26.
De vader heeft de rechtbank verzocht – indien het verzoek van de moeder wordt toegewezen – de beslissing niet uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. De vader heeft aangevoerd dat hij en [naam minderjarige] er recht en belang bij hebben dat de behandelingen niet alvast worden gestart in de fase dat hoger beroep mogelijk is.
8.27.
De rechtbank ziet, anders dan de vader heeft verzocht, aanleiding de beschikking wel uitvoerbaar bij voorraad verklaren. De rechtbank vindt het belang van [naam minderjarige] hierbij doorslaggevend en acht het in zijn belang dat hij niet langer in onzekerheid hoeft te verkeren over de start met de puberteitsremmers. In de visie van de rechtbank is [naam minderjarige] erbij gebaat om op korte termijn met de puberteitsremmers te starten. Uitstel zou betekenen dat [naam minderjarige] vrouwelijke ontwikkeling verder gaat en hij een reële kans loopt daardoor psychische schade op te lopen. De puberteitsremmers zorgen voor een moment van rust voor [naam minderjarige] , zijn lijf zal stoppen zich verder te ontwikkelen als vrouw. [naam minderjarige] krijgt daardoor de gelegenheid en ruimte om zijn (dysfore) gevoelens verder te onderzoeken in afwachting van de uitnodiging en het verdere onderzoek bij de genderpoli van het Radboud UMC of UMC Amsterdam.
8.28.
Het vorenstaande leidt tot de volgende beslissing.
9.De beslissing
De rechtbank:
9.1.
verleent de moeder vervangende toestemming om aan de minderjarige:
[naam minderjarige] [tweede naam minderjarige] [achternaam](in de basisregistratie personen vermeld als
[naam]), geboren op [geboortedatum] te [geboorteplaats] , hormoonremmers/puberteitsremmers te verstrekken;
[naam]), geboren op [geboortedatum] te [geboorteplaats] , hormoonremmers/puberteitsremmers te verstrekken;
9.2.
verbiedt de moeder om zonder toestemming van de vader medische gegevens in het algemeen en gendergerelateerde informatie in het bijzonder, betreffende [naam minderjarige] , te delen op sociale media, zoals Facebook;
9.3.
verklaart deze beschikking uitvoerbaar bij voorraad;
9.4.
compenseert de kosten van dit geding aldus, dat zowel de vader als de moeder met de eigen kosten belast blijft;
9.5.
wijst het meer of anders verzochte af.
Deze beschikking is gegeven door mr. E.J. Swiers, (kinder)rechter, in tegenwoordigheid van L.W. Evers, als griffier en in het openbaar uitgesproken op 21 februari 2022.
Hoger beroep tegen deze beschikking kan worden ingesteld:
- door de verzoekers en de belanghebbende(n) aan wie een afschrift van de beschikking is verstrekt of verzonden, binnen drie maanden na de dag van de uitspraak;
- door andere belanghebbenden binnen drie maanden na de betekening daarvan of nadat de beschikking aan hen op een andere wijze bekend is geworden.
Het hoger beroep moet, door tussenkomst van een advocaat, worden ingediend bij de griffie van het gerechtshof te Arnhem-Leeuwarden.