Uitspraak
vonnis
RECHTBANK GELDERLAND
Team kanton en handelsrecht
Zittingsplaats Arnhem
zaaknummer / rolnummer: C/05/253028 / HA ZA 13-723 \ 874 / 560
Vonnis van 22 april 2015
in de zaak van
de vennootschap naar vreemd recht
VADAGRO BVBA,
VADAGRO BVBA,
gevestigd te Beveren (België),
eiseres,
advocaat mr. C.C. Hsieh te ’s-Gravenhage,
tegen
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
CLEAN MAT TRUCKS BV,
gevestigd te Andelst,
gedaagde,
advocaat mr. L.M. Parisius-Doldersum te Arnhem.
Partijen worden hierna Vadagro en Clean Mat genoemd.
1. De procedure
1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit:
- het tussenvonnis van 28 januari 2015;
- de akte zijdens Vadagro van 25 februari 2015 met producties.
1.2. Ten slotte is opnieuw vonnis bepaald.
2. De vaststaande feiten
2.1. In aanvulling op de feiten die in het vonnis van 30 april 2014 zijn vastgesteld, wordt het volgende overwogen.
2.2. In het vonnis van 30 april 2014 wordt in rechtsoverweging 2.4 (met een vergissing in de datum) melding gemaakt van een brief van 21 februari 2011 van de door Vadagro ingeschakelde deskundige Opdorp aan Clean Mat. Uit deze brief wordt geciteerd:
Wij werden aangesteld in rechtsbijstand voor hoger vermeldde firma (Vadagro, rechtbank) ter verdediging van hun belangen. De vrachtwagen in kwestie vertoont gebreken die niet waarneembaar waren op het ogenblik van de verkoop, maar wel aanwezig. De thans vastgestelde gebreken zijn van die aard dat het voertuig niet kan gebruikt worden waarvoor het werd aangekocht. Het voertuig staat thans stil. Wij zullen het voertuig laten overbrengen naar een garage van DAF en u bij een volgend schrijven uitnodigen voor een tegensprekelijke expertise om de gebreken vast te stellen. (...)
2.3. In het vonnis van 30 april 2014 wordt voorts in rechtsoverweging 2.5 melding gemaakt van een onderzoek dat bij beschikking van 20 april 2011 is bevolen door de rechtbank in Veurne (België). Ingevolge dat bevel heeft Dirk Christiaens N.V. te Kortrijk een onderzoek uitgevoerd en een voorverslag opgesteld. Daaruit wordt geciteerd:
OPDRACHT
Dit deskundigenonderzoek werd bevolen door de Voorzitter van de Rechtbank van Koophandel te Veurne, zetelend in kort geding, bij beschikking van 20.04.11. De opdracht is daarin omschreven als volgt:
(...)
- de omvang van de gebreken te begroten, evenals de kostprijs van de eventuele herstelling;
(...)
UITVOERING VAN DE OPDRACHT
Briefwisseling en bijeenkomsten:
(...)
-07.06.11:
Expertisebijeenkomstte Handzame bij de Fa. BRAEM:
Expertisebijeenkomstte Handzame bij de Fa. BRAEM:
(...)
Bij die gelegenheid bleek de versnellingsbak uit de vrachtwagen in kwestie al gedemonteerd en werden de onderdelen gecontroleerd;
(...)
(...)
1.SITUERING VAN HET GESCHIL – STANDPUNTEN
(...)
Partij VADAGRO brengt de vrachtwagen binnen bij de fa. BRAEM te Handzame, vrachtwagenhandel en –herstel, die de versnellingsbak op 03.03.11 demonteert uit de vrachtwagen en opent en aansluitend een herstelbestek opmaakt, dat uitkomt op een bedrag van 7350 EUR excl. BTW. (...)
2.VASTSTELLINGEN EN ONDERZOEK
(...)
- km-stand op 03.03.2011: 334 539
(...)
Wij stellen uitgesproken slijtsporen vast van een aantal onderdelen:
- hittevegen op de wrijvingsvlakken van de syncro-ringen, zo bijvoorbeeld ook op het wrijvingsvlak van de schijf die het “Hohlrad” van de planetaire trap vergrendelt. [foto’s]
- Slijtage van tanden van syncro-ringen [foto’s]
- uitsparingen voor de vergrendelstiften in schakelstangen zijn uitgesleten; [foto’s]
- werkingskrassen in de tandwielflanken en in het huis van de oliepomp; [foto’s]
- corrosie van elementen van de schakelas: [foto]
Er kan dus gezegd worden dat de versnellingsbak sporen vertoont van uitgesproken slijtage.
3.OORZAAK VAN DE GEBREKEN
Die slijtage van de versnellingsbak kan er niet gekomen zijn over de enkele honderden kilometer, die partij VADAGRO met de vrachtwagen gereden heeft. Zij is dermate uitgesproken dat kan gezegd worden dat ze al moet aanwezig geweest zijn voor de koop. Die slijtage wijst op veelvuldig onoordeelkundig schakelen (hoge toerentalverschillen waardoor slijtage in de wrijvingsvlakken van de syncro-ringen) ook op vroeger gebrekkig olie-onderhoud (kwaliteit olie? – tijdige oliewissels?).
(Volgens hersteller BRAEM was het oliepeil in orde op moment dat de vrachtwagen werd aangeboden.)
4.HERSTELKOST
Er kan verwezen worden naar het herstelbestek BRAEM in de bundels van de raadslieden, tevens toegevoegd in bijlage A. De herstelkost wordt daarbij bepaald op 7350 EUR excl. BTW.
5.GENOTSDERVING
Er was derving vanaf 10.02 (datum klacht VADAGRO) tot 07.06.11, datum van de vaststellingen in de gerechtsexpertise, met daarbij te rekenen een herstelduur, die wij op 2 weken ramen.
De indicatieve tabel van politie- en vrederechters (zie bijvoorbeeld: http://www.cmlp.be/indicatieve tabel2008NL.pdf) voorziet voor een derving van een vrachtwagen per dag een bedrag van € 46 + € 10/ton laadvermogen. In casu komt dat neer op € 66/dag.
Tot zover het voorverslag, toegestuurd aan de raadslieden en de deskundigen van de partijen op 24.03.2012 met verzoek eventuele gemotiveerde opmerkingen te laten kennen tot 30.04.2012.
3. De verdere beoordeling
3.1.
In het vonnis van 30 april 2014 heeft de rechtbank als volgt overwogen. Als met de truck, zoals Vadagro stelt, reeds bij aankoop in beladen toestand niet gereden kon worden, dan zou deze een zo wezenlijke eigenschap ontberen dat daarmee in beginsel sprake zou zijn van non-conformiteit (rechtsoverweging 4.4). De bewijslast van de stelling dat de truck het gebrek ten tijde van levering al had, rust op Vadagro (rechtsoverweging 4.5). In het vonnis van 5 november 2014 heeft de rechtbank vastgesteld dat Vadagro na de levering nog 1.539 km met de truck heeft gereden (rechtsoverweging 2.2) en geoordeeld dat niet op voorhand is komen vast te staan dat (een deel van) de onderhavige slijtage niet pas na levering van de truck aan Vadagro is ontstaan, bijvoorbeeld door veelvuldig onoordeelkundig schakelen en door slecht olieonderhoud tijdens de door Vadagro gereden 1.539 km (rechtsoverweging 2.3). Vervolgens is Vadagro toegelaten tot het bewijs van haar stelling dat, en in welke mate, de truck het onderhavige gebrek reeds kende op het moment van de koop en/of levering daarvan door Clean Mat aan Vadagro.
3.2.
Vadagro heeft vervolgens een akte genomen voorzien van een schriftelijke verklaring van 13 november 2014 van rechtbankdeskundige Christiaens en een schriftelijke verklaring van 14 november 2014 van partijdeskundige Opdorp. Vadagro heeft daarbij te kennen gegeven dat de akte primair dient ter indiening en toelichting van bewijsstukken en subsidiair ten verzoeke tot het doen horen van de deskundigen Christiaens en Opdorp als getuigen.
3.3.
Uit de schriftelijke verklaring van rechtbankdeskundige Christiaens, die de vorm heeft van een brief aan de advocaat van Vadagro, wordt geciteerd:
(...) Slijtage is een langzaam voortschrijdend fenomeen. Ook wanneer ik aannam dat de vrachtwagen tussen de koop en het moment, waarop ik zijn versnellingsbak kon onderzoeken, ca. 4500 km gereden had, ging het over een kilometerverbruik van maar 1,36% van wat hij al gelopen had. En bij hetgeen ik kon vaststellen in de versnellingsbak ging het om verregaande slijtage, niet om breuken of beschadigingen, die dan wel over kortere afstand kunnen zijn veroorzaakt.
(...) Olie-onderhoud van zulke ZF Eco Splitt 16S181 versnellingsbak dient er slechts te zijn al naargelang de gebruikte olie om de 1, 2 of 3 jaar (...) Op dergelijk gering aantal doorlopen kilometers, van de grootorde van 4500 km, is er helemaal geen onderhoud van een dergelijke versnellingsbak voorzien.
(...) Ik kan u verder ook nog meedelen dat er inderdaad, qua benodigde schakelstanden, een verschil is tussen rijden in beladen of onbeladen toestand, op vlakke weg of helling. Zulke versnellingsbak heeft 16 schakelstanden (de achteruit’s niet meegerekend) – zie schema hieronder – zodat er wel degelijk in beladen en onbeladen toestand met andere versnellingen gereden wordt.
[volgt schema, rechtbank]
Om al die redenen was het besluit in mijn verslag dat deze verregaande slijtage er niet gekomen was op de beperkte kilometerstand, die partij VADAGRO met de vrachtwagen had afgelegd. Die kilometerstand bedroeg uiteindelijk maar 1,36% van zijn totaal afgelegde kilometers. Die verregaande slijtage was er dus al vóór de aankoop. (...)
3.4.
Uit de schriftelijke verklaring van partijdeskundige Opdorp wordt geciteerd:
Ten overstaan van mr. C.C. Hsieh heb op haar vragen een verklaring afgelegd, die hieronder door haar is opgetekend. Ik verklaar dat deze juist en waar is en ben mij ervan bewust dat deze verklaring gebruikt kan worden in de lopende procedure tussen Vadagro en Clean Mat Trucks B.V. en dat ik mogelijk als getuige hierover een verklaring ten overstaan van een rechter moet afleggen.
(...)
3. Vragen gebreken truck
(...)
c. Acht u het mogelijk dat de uitgesproken slijtage aan de versnellingsbak is ontstaan door onoordeelkundig schakelen en slecht olieonderhoud na levering van de truck door Vadagro gedurende de 1539 KM dat Vadagro met de truck heeft gereden? Waarom niet/waarom wel?
Nee, dat is uitgesloten. Slijtage is het gevolg van het aantal gereden kilometers. Vermoedelijk werd de truck in zijn vorig leven steeds zwaar beladen. Het schadebeeld van tandwielen, synchromeshen en rollagers in de versnellingsbak geven aan dat deze schade het gevolg is van zware belasting en een hoog aantal gereden kilometers.
De periode van 1539 KM is te kort om die uitgesproken slijtage te veroorzaken. Ik weet ook zeker dat als de vraag zou worden voorgelegd aan andere deskundigen op het gebied van autotechniek dat zij van mening zullen zijn dat 1539 KM te kort is om die uitgesproken slijtage van onoordeelkundig schakelen en gebrekkig oliepeil te veroorzaken.
d. Indien vraag c. met nee is beantwoord kunt u motiveren waarom u denkt dat de slijtage van de versnellingsbak al voor aankoop aanwezig was?
Het aantal gereden kilometers. Onmogelijk om die uitgesproken slijtage gedurende 1539 KM te realiseren.
e. Kunt u verifi ren dat het rijden in een beladen toestand ernstig werd bemoeilijkt/niet mogelijk was door de uitgesproken slijtage aan de versnellingsbak?
Ja.
(...)
3.5.
Clean Mat heeft eveneens een akte genomen voorzien van schriftelijke verklaringen, te weten e-mailberichten aan [betrokkene 1], werkzaam voor Clean Mat, van de volgende personen:
- C. [betrokkene 2], als technisch service adviseur operations werkzaam bij ZF Services Nederland B.V., de officiële importeur van de Duitse fabrikant van de onderhavige versnellingsbak;
- G. [betrokkene 3], als sales manager rail Benelux werkzaam bij Voith Turbo B.V., de officiële Nederlandse vertegenwoordiger van Eaton Versnellingsbakken;
- C. [betrokkene 3], als Expert zwaar materieel en techniek werkzaam bij Van Rijswijk Expertise.
3.6.
Uit het e-mailbericht van [betrokkene 2] wordt geciteerd:
Het maakt niet uit of een voertuig beladen of leeg is. Tijdens het schakelen hoort de koppeling geopend te zijn. Bij het synchroniseren wordt de toerengelijkheid bereikt, als de rijkoppeling geopend is, de versnellingsbak is als gevolg van een geopende koppeling onbelast.
3.7.
Uit het e-mailbericht van [betrokkene 3] wordt geciteerd:
Mijn mening als expert heb ik hier onder weergegeven:
(...)
Samenvattend m.b.t. jouw vraag: Als ik een willekeurige truck stap, herken ik een defecte dan wel slechte synchromesh meteen, ongeacht of een truck beladen dan wel onbeladen is. Ik kan op afstand de kennis en het gevoel van een willekeurige andere persoon hieromtrent echter niet inschatten. (...)
3.8.
Uit het e-mailbericht van [betrokkene 3] wordt geciteerd:
(...) Met andere woorden een beladen wagen heeft in principe minder snel last van synchromeshschade. Verder is het belangrijk dat de chauffeur de koppeling volledig intrapt waardoor de motor duidelijk los gekoppeld is van de aandrijving en de schakelsnelheid normaal e-nieuws [sic] te snel word doorgevoerd (...)
3.9.
Clean Mat leidt uit de verklaringen van deze personen af dat een gebrek aan de versnellingsbak als in geschil niet alleen in beladen maar ook in onbeladen toestand merkbaar is, zodat het ten tijde van de proefrit (met een onbeladen wagen) zou zijn opgemerkt als het er toen was.
3.10.
Uit de brief van partijdeskundige Opdorp van 21 februari 2011 en het voorverslag van rechtbankdeskundige Christiaens in verband met de schriftelijke toelichtingen die beiden daarop in het kader van de bewijslevering door Vadagro hebben gegeven, leidt de rechtbank het volgende af. Het is voldoende aannemelijk geworden dat de verkochte truck schade had in de vorm van slijtage aan de versnellingsbak. Deze schade was reeds aanwezig ten tijde van levering en is niet veroorzaakt na levering (althans niet voor meer dan een verwaarloosbaar deel). De afstand die de truck na levering heeft afgelegd is daarvoor te kort. Dit oordeel kan mede worden gebaseerd op het verslag van rechtbankdeskundige Christiaens dat de status heeft van een voorverslag, nu is gesteld noch gebleken dat het definitieve verslag daarvan afwijkt. Weliswaar hebben Opdorp en Christiaens hun schriftelijke toelichtingen niet onder ede gegeven, maar voor twijfel aan de betrouwbaarheid daarvan is geen aanleiding. Ook de door Clean Mat in het geding gebrachte verklaringen maken dit oordeel niet anders. De rechtbank kan uit deze verklaringen, afgelegd door personen die de truck niet zelf hebben gezien, niet opmaken dat Vadagro slijtage aan de versnellingsbak van de truck hoe dan ook ten tijde van de proefrit had kunnen opmerken. De conclusie is dat Vadagro in de bewijsopdracht is geslaagd. De truck beantwoordde aldus niet aan de overeenkomst in de zin van artikel 35 CISG Pro, zodat Clean Mat op grond van artikel 45 lid 1 sub b jo Pro artikel 74 CISG Pro aansprakelijk is voor de schade die Vadagro als gevolg van de levering van de non-conforme truck heeft geleden.
3.11.
Vadagro vordert vergoeding van kosten van herstel tot een bedrag van € 11.457,-, dat is het totaal van twee facturen van Braem van 31 juli 2011, een van € 8.893,50 en een van € 2.563,86. Zoals reeds overwogen in het vonnis van 30 april 2014 (rechtsoverweging 4.2) voert Clean Mat tegen deze post het verweer dat de gevorderde herstelkosten blijkens de factuur van Braem zien op het geheel reviseren van de versnellingsbak en vervanging van de koppeling van de truck, terwijl het gestelde gebrek slechts bestaat uit slijtsporen op een aantal onderdelen van de versnellingsbak. Herstel van uitsluitend die onderdelen zou volgens Clean Mat maximaal € 2.000,- kosten. Als Clean Mat deze kosten zou moeten vergoeden, dan zou Vadagro een ‘nieuw voor oud’-voordeel hebben dat ingevolge artikel 6:100 BW Pro zou moeten worden verrekend.
3.12.
De rechtbank sluit zich voor de begroting van deze post aan bij het rapport van rechtbankdeskundige Christiaens. Tot zijn opdracht behoorde onder meer het begroten van de kosten van herstel. De deskundige heeft daartoe onder ‘herstelkost’ verwezen naar het herstelbestek van Braem, waarin de kosten van herstel zijn bepaald op € 7.350,- exclusief btw. De deskundige heeft daarbij niet opgemerkt dat herstel volgens dit bestek zou leiden tot een voordeel wegens nieuw voor oud. Dat de partijen daartegen in het kader van de deskundigenrapportage bezwaar hebben gemaakt, is gesteld noch gebleken. Clean Mat heeft in deze procedure niet duidelijk gemaakt waarin dat volgens haar bestaande voordeel bestaat (conclusie van antwoord onder 17). Zij heeft in het bijzonder niet duidelijk gemaakt wat het verschil in levensduur is van een gereviseerde versnellingsbak en van een versnellingsbak zoals een koper van een truck als de onderhavige die mocht verwachten. Ook heeft zij geen aanknopingspunten geboden om dat eventuele verschil uit te drukken in geld. Het beroep op verrekening met een ‘nieuw voor oud’-voordeel slaagt daarom niet. De conclusie is dat Clean Mat zal worden veroordeeld de schade bestaande uit kosten van herstel te vergoeden tot het bedrag van € 7.350,- te vermeerderen met btw, derhalve € 8.893,50. De vordering tot vergoeding van deze schadepost zal tot dat bedrag worden toegewezen en voor het overige worden afgewezen.
3.13.
Vadagro vordert voorts vergoeding van stilstandskosten tot een bedrag van € 42.066,-, dat is volgens Vadagro 171 dagen à € 450,-. Zoals reeds overwogen in het vonnis van 30 april 2014 (rechtsoverweging 4.2) betwist Clean Mat ook deze post. Zij voert daartoe aan dat Vadagro helemaal geen stilstandschade heeft geleden omdat zij nog 1.539 km met de truck heeft gereden voordat deze ter reparatie werd aangeboden. Voorts is deze schade volgens Clean Mat niet onderbouwd. Tenslotte voert Clean Mat met een beroep op artikel 77 CISG Pro aan dat Vadagro haar schade had moeten beperken door de truck direct ter beoordeling van de schade naar Clean Mat terug te brengen. Daarnaast had Vadagro, zoals tussen partijen ook overeengekomen, de truck naar een erkende DAF-dealer kunnen brengen die contact zou houden met de werkplaats van Clean Mat.
3.14.
Ook voor de begroting van deze post sluit de rechtbank zich aan bij het rapport van rechtbankdeskundige Christiaens. Deze heeft de periode waarop Vadagro de truck niet heeft kunnen gebruiken bepaald op 10 februari 2011 (de datum van de klacht) tot 7 juni 2011 (de datum van de vaststellingen in de gerechtsexpertise) met daarbij een op twee weken geraamde herstelduur. Deze periode beslaat 117 dagen. Gezien deze rapportage en de brief van 21 februari 2011 van Opdorp, waarin deze aan Clean Mat heeft bericht dat de vrachtwagen gebreken vertoont die van die aard zijn dat het voertuig niet gebruikt kan worden waarvoor het werd aangekocht en dat het stilstaat, is het verweer van Clean Mat dat er geen stilstandschade is geleden met een verwijzing naar de kilometerstand onvoldoende toegelicht. Het wordt daarom gepasseerd. Op welke wijze de schade zou zijn beperkt als Vadagro had gehandeld als door Clean Mat gesuggereerd en hoe groot deze beperking zou zijn is evenmin voldoende toegelicht, zodat ook het beroep op de schadebeperkingsplicht niet kan slagen. De rechtbank zal dus bij de begroting van de stilstandschade uitgaan van de door de deskundige bepaalde periode van 117 dagen.
De deskundige rekent met een gangbaar forfaitair bedrag van € 66,- per dag. Vadagro heeft geen commentaar geleverd op dat forfaitaire bedrag en het door haar gehanteerde, aanmerkelijk hogere forfaitaire bedrag van € 450,- per dag niet toegelicht (dagvaarding 5.4.4). De rechtbank zal daarom uitgaan van het door de deskundige genoemde bedrag. Toegewezen zal derhalve worden een bedrag van € 7.722,- (117 × € 66,-).
3.15.
Vadagro vordert verder vergoeding van advocaatkosten tot een bedrag van € 1.924,-. Zij verwijst daartoe naar een nota van 10 mei 2013 van haar advocaat, waarin deze het gevorderde bedrag in rekening brengt. Vadagro heeft niet gesteld welke werkzaamheden daarvoor zijn verricht en niet toegelicht op grond waarvan de daarmee gemoeide kosten in aanmerking komen voor afzonderlijke vergoeding (dagvaarding 5.4.5). De vordering tot vergoeding van deze schadepost wordt daarom afgewezen.
3.16.
Vadagro heeft ten slotte aanspraak gemaakt op vergoeding van wettelijke handelsrente. Aangezien de vordering strekt tot vergoeding van schade, is niet de wettelijke handelsrente verschuldigd maar de gewone wettelijke rente en wel vanaf 1 november 2011, zoals gevorderd, tot aan de dag der algehele voldoening.
3.17.
De proceskosten zullen worden gecompenseerd, omdat partijen over en weer gedeeltelijk in het ongelijk zijn gesteld.
4. De beslissing
De rechtbank
4.1.
veroordeelt Clean Mat tot betaling aan Vadagro van € 16.615,50 (€ 8.893,50 + € 7.722,-) te vermeerderen met de wettelijke rente daarover vanaf 1 november 2011 tot aan de dag der algehele voldoening;
4.2.
verklaart deze veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;
4.3.
compenseert de proceskosten zo dat beide partijen de eigen kosten dragen;
4.4.
wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit vonnis is gewezen door mr. H.C. Leemreize en in het openbaar uitgesproken op 22 april 2015.