Uitspraak
RECHTBANK ARNHEM
Sector strafrecht
Militaire Kamer
Promis II
Parketnummer : 05/800887-10
Datum zitting : 21 maart 2011
Datum uitspraak: 4 april 2011
TEGENSPRAAK
In de zaak van
de officier van justitie in het arrondissement Arnhem
tegen
naam : [verdachte]
geboren op : [geboortedatum] te [geboorteplaats]
adres : [adres]
plaats : [woonplaats]
rang/rnr : Marinier der 1e klasse, [nummer]
ingedeeld bij : AMFOSTBAT
raadsman : mr. P.P.J. van der Meij, advocaat te Amsterdam.
1. De inhoud van de tenlastelegging
Aan verdachte is tenlastegelegd dat:
hij op of omstreeks 30 juni 2010, varende op de Rode Zee, aan boord van het
marineschip Hr.Ms. Johan de Witt tezamen en in vereniging met een ander of
anderen, althans alleen, opzettelijk J. [slachtoffer] wederrechtelijk van de
vrijheid heeft beroofd en/of beroofd gehouden, hierin bestaande dat verdachte
en/of verdachtes mededader(s) opzettelijk voornoemde persoon wederrechtelijk
- (met kracht) uit bed heeft/hebben te getrokken en/of gerukt
en/of
- (met kracht)de handen (achter de rug) heeft/hebben geboeid
en/of
- een geblindeerde bril heeft/hebben opgezet en/of opgedaan
en/of
- oorkappen heeft/hebben opgezet en/of opgedaan
en/of
- de mond (met kracht) met een/de hand heeft/hebben dicht gehouden
en/of
- de mond heeft/hebben afgeplakt/dicht geplakt met tape
en/of
- in een cel/kooi heeft/hebben geplaatst en/of heeft/hebben doen plaatsnemen
en/of
- (met een kabel) aan de vloer in die cel/kooi heeft/hebben vast gemaakt en/of
vast gezet
en/of
- door de toegangsdeur en/of het toegangshek van genoemde cel/kooi af te
sluiten en/of afgesloten te houden door middel van een ketting en/of een
hangslot en/of een ty-rap;
althans, indien het vorenstaande onder 1 niet tot een veroordeling leidt:
hij als militair op of omstreeks 30 juni 2010, varend op de Rode Zee, aan
boord van het marineschip Hr. Ms. Johan de Witt, tezamen en in vereniging met
een ander of anderen, althans alleen, J. [slachtoffer] , die toen militair was,
althans die bij of ten behoeve van de krijgsmacht werkzaam was, feitelijk
heeft bedreigd met geweld en/of feitelijk heeft aangerand door toen en daar
opzettelijk die [slachtoffer]
- (met kracht) uit bed te trekken en/of te rukken
en/of
- (met kracht)de handen (achter de rug) te boeien
en/of
- een geblindeerde bril op te zetten en/of op te doen
en/of
- oorkappen op te zetten en/of op te doen
en/of
- de mond (met kracht) met een/de hand dicht te houden
en/of
- de mond af te plakken/dicht te plakken met tape
en/of
- in een cel/kooi te plaatsen en/of te doen plaatsnemen
en/of
- (met een kabel) aan de vloer in die cel/kooi vast te maken en/of vast te
zetten
en/of
- door de toegangsdeur en/of het toegangshek van genoemde cel/kooi af te
sluiten en/of afgesloten te houden door middel van een ketting en/of een
hangslot en/of een ty-rap.
2. Het onderzoek ter terechtzitting
De zaak is op 21 maart 2011 ter terechtzitting onderzocht. Daarbij is verdachte verschenen. Verdachte is bijgestaan door mr. P.P.J. van der Meij, advocaat te Amsterdam.
De officier van justitie, mr. H.G. Velders, heeft geëist dat verdachte ter zake van het primair tenlastegelegde zal worden veroordeeld tot het verrichten van 30 uren werkstraf subsidiair 15 dagen hechtenis.
Verdachte en zijn raadsman hebben het woord ter verdediging gevoerd.
2a. De ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie
Het standpunt van de verdediging
De raadsman heeft gesteld dat het Openbaar Ministerie niet ontvankelijk dient te worden verklaard in de vervolging wegens schending van de beginselen van een goede procesorde. Volgens de raadsman had het Openbaar Ministerie in alle redelijkheid niet tot de beslissing kunnen komen om verdachte te vervolgen. Inzet van het strafrecht tot handhaving van regels heeft als “ultimum remedium” te gelden en bij misstanden die plaatsvinden in de context van de krijgsmacht is het geboden te onderzoeken of met een tuchtrechtelijke sanctie voor de betrokken persoon kan worden volstaan.
Het standpunt van het Openbaar Ministerie
De officier van justitie heeft dit standpunt bestreden. Er was een melding binnengekomen over het strafbare feit. Het Openbaar Ministerie heeft, na afweging van alle belangen, gezien de omstandigheden van het geval – terecht – besloten over te gaan tot vervolging van verdachte.
Beoordeling van de standpunten en conclusie
Op grond van artikel 167 van Pro het Wetboek van Strafvordering heeft het Openbaar Ministerie de exclusieve vervolgingsbevoegdheid. Slechts indien de vervolging in strijd is met wettelijke of verdragsrechtelijke bepalingen of met beginselen van goede procesorde, kan er sprake zijn van verval van het recht tot strafvordering en van een door de rechter om die reden uit te spreken niet-ontvankelijk van het Openbaar Ministerie. Een van de beginselen van een goede procesorde is het beginsel van redelijke en billijke belangenafweging.
Op grond van het beginsel van redelijke en billijke belangenafweging maakt het Openbaar Ministerie een belangenafweging tussen enerzijds het algemene belang dat met een vervolging kan zijn gediend en anderzijds het individuele belang van de verdachte. De militaire kamer mag deze belangen slechts marginaal toetsen. Nog daar gelaten dat er geen tuchtrechtelijke equivalent van artikel 282 van Pro het Wetboek van Strafrecht bestaat, is de militaire kamer van oordeel dat het Openbaar Ministerie na afweging van de betrokken belangen in redelijkheid tot de vervolgingsbeslissing heeft kunnen komen. Het verweer van de raadsman wordt daarmee verworpen.
3. De beslissing inzake het bewijs
Ten aanzien van het primair tenlastegelegde
De feiten
Op grond van de bewijsmiddelen wordt het volgende, dat verder ook niet ter discussie staat, vastgesteld.
Op 30 juni 2010 is J. [slachtoffer], varende op de Rode Zee, aan boord van het marineschip Hr.Ms. Johan de Witt, door meerdere collega’s, waaronder verdachte, (met kracht) uit bed getrokken. Vervolgens hebben een aantal collega’s de handen van die [slachtoffer] (met kracht) achter diens rug geboeid en hem een geblindeerde bril en oorkappen opgezet. Zijn mond werd (met kracht) met een hand dicht gehouden. Daarna werd hij naar een met traliewerk afgesloten ruimte (cel/kooi) geleid. Daarin werd hij (met een kabel) aan de vloer vast gemaakt. De toegangsdeur/toegangshek van genoemde ruimte werd door de collega’s afgesloten door middel van een ketting en een tiewrap.
Het standpunt van het Openbaar Ministerie
De officier van justitie heeft gesteld dat wettig en overtuigend bewezen kan worden geacht dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan medeplegen van opzettelijk iemand wederrechtelijk van de vrijheid beroven en beroofd houden. Volgens de officier van justitie kan ook het opzet op de wederrechtelijkheid van de vrijheidsberoving worden bewezen. Hij heeft daartoe betoogd dat [slachtoffer] duidelijk verzet heeft gepleegd, hetgeen onder meer blijkt uit het letsel dat [slachtoffer] heeft bekomen.
Het standpunt van de verdediging
De raadsman van verdachte heeft vrijspraak van het primair tenlastegelegde bepleit. Hij heeft daartoe aangevoerd dat niet kan worden bewezen dat verdachte opzet had op de wederrechtelijkheid van de vrijheidsberoving. De intentie was om bij wijze van grap een willekeurige collega voor korte tijd op te sluiten met als drijfveer verveling. Verdachte en zijn medeverdachten hadden geen wetenschap over de wederrechtelijkheid van de vrijheidsberoving en derhalve geen opzet. Ook van voorwaardelijk opzet op de wederrechtelijkheid was dus geen sprake.
De raadsman betwist voorts dat de mond van [slachtoffer] dichtgetapet was.
Beoordeling van de standpunten en conclusie
Door de raadsman is aangevoerd dat het maar de vraag is of de mond van [slachtoffer] was afgeplakt met tape. De raadsman wijst daartoe op de verklaring van medeverdachte [medeverdachte1], inhoudende dat [slachtoffer] tijdens zijn tocht naar de cel nog iets heeft gezegd en dat [medeverdachte1] niet heeft gezien dat de mond was afgeplakt.
De militaire kamer overweegt dat [slachtoffer] heeft verklaard dat hij een stuk tape op zijn mond kreeg. Ook door andere verdachten wordt hierover verklaard. Zo heeft medeverdachte T. [medeverdachte2] verklaard dat hij zag dat er tape over de mond van [slachtoffer] was geplakt. Ook medeverdachte A. [medeverdachte3] heeft verklaard dat er tape op de mond van [slachtoffer] werd aangebracht. De militaire kamer acht op grond van de verklaring van [slachtoffer], in combinatie met de verklaringen van medeverdachten [medeverdachte2] en [medeverdachte3] bewezen dat de mond van [slachtoffer] werd dicht geplakt met tape.
De militaire kamer is gelet op de duur van de vrijheidsberoving en de omstandigheden waaronder deze zijn begaan – waaronder de omstandigheid dat het verdachte en diens medeverdachten duidelijk was dat [slachtoffer] niet met de handelingen heeft ingestemd – van oordeel dat verdachte en zijn medeverdachten [slachtoffer] wederrechtelijk van zijn vrijheid hebben beroofd en beroofd gehouden.
Het is immers een feit van algemene bekendheid dat een persoon beperken in diens vrijheid van beweging (bijvoorbeeld door hem in een cel op te sluiten) zonder diens toestemming, in strijd met het recht is. Voor opzettelijk iemand wederrechtelijk van de vrijheid beroven (of beroofd houden) dient het opzet te zijn gericht op de vrijheidsberoving (of het van de vrijheid beroofd houden) en voorts op de wederrechtelijkheid van de vrijheidsberoving. De militaire kamer is van oordeel dat zulks het geval is.
Immers [slachtoffer] heeft verklaard dat hij, toen hij uit zijn bed werd getrokken, met een verheven stem te kennen gegeven dat men moest ophouden en moest opzouten. Daarop probeerden de belagers zijn mond en neus dicht te houden, wat [slachtoffer] probeerde te verhinderen door zijn hoofd op een neer te bewegen.
Niet alleen [slachtoffer] zelf heeft verklaard over zijn verzet gedurende de actie, maar ook de (mede)verdachten hebben hierover verklaard. Zo heeft verdachte verklaard dat [slachtoffer] heeft tegengestribbeld door zijn armen los te trekken en zijn benen te trappen en iets in de trant van “jongens wat is dit” te zeggen. Verdachte heeft de mond van [slachtoffer] dichtgehouden, omdat hij dingen ging roepen zoals “jongens wat is dit, doe normaal” en daardoor misschien anderen zouden worden wakker gemaakt en ze betrapt zouden worden . Verdachte heeft verder verklaard dat op het verzet van [slachtoffer] werd gereageerd door hem meer in bedwang te houden en door harder aan hem te trekken en te duwen zodat hij ging meewerken.
Medeverdachte M. [medeverdachte1] heeft verklaard dat [slachtoffer] in paniek raakte en dat medeverdachte [medeverdachte4] toen zei: je moet meewerken, dan is het zo voorbij. [slachtoffer] was al aan het tegenstribbelen toen hem handboeien om werden gedaan. Hij begon zich te verzetten en wilde gaan zitten om overeind te komen. Dit lukte niet omdat er drie man bovenop hem zaten. [medeverdachte4] zei weer dat [slachtoffer] mee moest werken en dat het zo voorbij zou zijn. [slachtoffer] lag op zijn arm die hij niet wilde geven. Uiteindelijk gaf hij zijn arm omdat hij het niet kon winnen . [medeverdachte1] heeft verder verklaard dat [slachtoffer] begon te schreeuwen toen hij op zijn buik lag en dat iemand die op zijn schouder zat toen zijn hand voor de mond van [slachtoffer] deed om het geluid te dempen. Volgens [medeverdachte1] zijn de handboeien gebruikt om [slachtoffer] in bedwang te kunnen houden, zodat hij niet zou tegenstribbelen.
Tijdens de actie droegen de verdachten een gevechtstenue zonder naamplaatjes en rangonderscheidingstekens en bivakmutsen. Bijna alle verdachten hebben verklaard dat ze deze kleding en bivakmutsen droegen om herkenning te voorkomen. Zo heeft medeverdachte [medeverdachte2] verklaard dat ze geen naam en rangonderscheidingstekens zouden dragen en bivakmutsen op zouden doen ter voorkoming van herkenning. Verdachte heeft verklaard dat het hen wel verstandig leek om onherkenbaar te zijn, omdat ze dan eventuele straffen misschien konden ontlopen.
Op grond van het bovenstaande staat naar het oordeel van de militaire kamer vast dat de verdachten niet alleen wisten dat [slachtoffer] niet instemde met de vrijheidsberoving, maar dat zij desondanks zijn doorgegaan en zelfs meerdere acties hebben ondernomen om het verzet van [slachtoffer] te beëindigen en mogelijke ontdekking te voorkomen. Verder hebben ze er bewust voor gezorgd dat ze niet zouden worden herkend, eveneens om mogelijke ontdekking en bestraffing te voorkomen. De militaire kamer is dan ook van oordeel dat verdachte evenals zijn medeverdachten willens en wetens de aanmerkelijke kans hebben aanvaard dat de vrijheidsberoving wederrechtelijk was en zijn zij zich zulks ook van meet af aan bewust geweest.
Aan het bovenstaande doet de achterliggende beweegreden van de verdachten (een grap uithalen) niet af. Het zogenaamde Neptunus-ritueel aan boord van de Hr.Ms. Johan de Witt en een verjaardagsgrap die is uitgehaald met de compagniesadjudant zijn niet vergelijkbaar met de onderhavige casus, aangezien in dit geval – in tegenstelling tot voornoemd ritueel en voornoemde grap – geen sprake was van (impliciete) toestemming door de persoon die van zijn bewegingsvrijheid werd beroofd. In de onderhavige casus was onmiskenbaar dat [slachtoffer] niet instemde met de door verdachte en medeverdachten verrichte handelingen.
Bewezenverklaring
De militaire kamer acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het primair tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat bewezen wordt geacht dat:
hij op 30 juni 2010, varende op de Rode Zee, aan boord van het marineschip Hr.Ms. Johan de Witt tezamen en in vereniging met anderen opzettelijk J. [slachtoffer] wederrechtelijk van de
vrijheid heeft beroofd en beroofd gehouden, hierin bestaande dat verdachte en verdachtes mededader(s) opzettelijk voornoemde persoon wederrechtelijk
- (met kracht) uit bed hebben te getrokken en
- (met kracht)de handen (achter de rug) hebben geboeid en
- een geblindeerde bril hebben opgezet en/of opgedaan en
- oorkappen hebben opgezet en/of opgedaan en
- de mond (met kracht) met een/de hand hebben dicht gehouden en
- de mond hebben afgeplakt/dicht geplakt met tape en
- in een cel/kooi hebben geplaatst en
- (met een kabel) aan de vloer in die cel/kooi hebben vast gemaakt en
- door de toegangsdeur en/of het toegangshek van genoemde cel/kooi af te sluiten en/of afgesloten te houden door middel van een ketting en/of een hangslot en een tiewrap;
Voor zover er in de tenlastelegging kennelijke taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn die fouten verbeterd. Verdachte is daardoor niet in zijn verdediging geschaad.
Hetgeen verdachte meer of anders is tenlastegelegd is niet bewezen. Verdachte moet daarvan worden vrijgesproken.
De beslissing dat verdachte het bewezenverklaarde heeft begaan, is gegrond op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat. Voor zover meer feiten bewezen zijn verklaard, worden de bewijsmiddelen alleen gebruikt voor het feit of de feiten waarop deze betrekking hebben.
4. De kwalificatie van het bewezenverklaarde
Het bewezenverklaarde levert op:
Medeplegen van opzettelijk iemand wederrechtelijk van de vrijheid beroven en beroofd houden.
Het feit is strafbaar.
5. De strafbaarheid van verdachte
Niet is gebleken van feiten of omstandigheden die de strafbaarheid van verdachte geheel uitsluiten.
6. De motivering van de sancties
Bij de beslissing over de straf heeft de militaire kamer rekening gehouden met:
- de aard en de ernst van het bewezenverklaarde en de omstandigheden waaronder dit is begaan;
- de persoon en de persoonlijke omstandigheden van verdachte, waarbij onder meer is gelet op het uittreksel uit het algemeen documentatieregister betreffende verdachte, gedateerd 10 november 2010.
De militaire kamer overweegt in het bijzonder het navolgende.
Het standpunt van het Openbaar Ministerie
Door de officier van justitie is voor de afdoening van deze feiten een werkstraf voor de duur van 30 uren geëist.
Het standpunt van de verdediging
Door de raadsman is verzocht om bij de strafoplegging rekening te houden met de geschetste omstandigheden, zowel van het incident als van de nasleep daarvan. De raadsman heeft benadrukt dat verdachte een goede staat van dienst heeft bij het Korps Mariniers, dat hij geen justitiële documentatie heeft en dat het strafbare feit het gevolg is geweest van verveling en bestond uit een misplaatste grap waarvoor verdachte zijn excuses aan [slachtoffer] heeft aangeboden. Zelfs [slachtoffer] wenste geen strafrechtelijke vervolging. Verder heeft verdachte lange tijd in onzekerheid verkeerd en bestaat de mogelijkheid dat hij door een veroordeling zijn baan zou verliezen. De raadsman verzoekt daarom primair te volstaan met een rechterlijk pardon in de zin van artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht. Subsidiair verzoekt de raadsman een geheel voorwaardelijke taakstraf op te leggen.
Beoordeling van de standpunten en conclusie
Verdachte heeft zich, samen met zijn medeverdachten, schuldig gemaakt aan opzettelijke wederrechtelijke vrijheidsberoving van een collega-militair. De verdachten hebben deze collega-militair in de nachtelijke uren uit zijn bed getrokken en vervolgens op de grond geboeid, een geblindeerde bril en oorkappen opgezet en tape op zijn mond geplakt. Vervolgens hebben ze hem afgevoerd naar een gevangenenkooi die bestemd was voor het vasthouden van piraten en hem daar op een stoel, met zijn armen achter zijn rug geboeid en aan de grond vastgemaakt, achtergelaten.
Een militair dient zich ervan bewust te zijn, dat hij of zij veelvuldig en ook onder extreme omstandigheden op collega’s is aangewezen en het is daarom van groot belang dat men geen negatieve gevoelens jegens elkaar koestert.
Uit de verklaringen van [slachtoffer] komt echter naar voren dat hij zich door zijn collega´s in de steek gelaten en belazerd voelde en dat hij zijn vertrouwen in hen is verloren. Ook voelde hij zich ernstig bedreigd en vernederd en heeft hij pijn ondervonden. Inmiddels heeft [slachtoffer] het Korps Mariniers verlaten.
Verdachte heeft beweerd dat het een grap zou zijn. Het is de militaire kamer bekend dat binnen de krijgsmacht bepaalde grappen – bijvoorbeeld in het kader van ontgroeningen en het zogenaamde Neptunus-ritueel – gebruikelijk zijn. Daartegen behoeft op zichzelf genomen geen bezwaar te bestaan zolang dit met instemming van alle betrokkenen gebeurd. Echter, de gedragingen van verdachte en zijn medeverdachten zijn zo buitensporig geweest dat niet alleen de grens tot welke een grap zich kan uitstrekken, maar ook de grenzen die het Wetboek van Strafrecht aan ieders gedragingen stelt in ernstige mate zijn overschreden.
Verdachte is, zoals blijkt uit de aangehaalde justitiële documentatie, niet eerder veroordeeld ter zake van een strafbaar feit.
De ernst van het bewezen verklaarde feit zelf maakt dat dit niet zonder strafrechtelijke gevolgen kan blijven. Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen oordeelt de militaire kamer dat voor de afdoening van de onderhavige zaak een werkstraf, zoals door de officier van justitie is geëist, passend en geboden is.
7. De toegepaste wettelijke bepalingen
De beslissing is gegrond op de artikelen 22c, 22d, 47 en 282 van het Wetboek van Strafrecht.
8. De beslissing
De militaire kamer, rechtdoende:
Verklaart bewezen dat verdachte het tenlaste¬gelegde, zoals vermeld onder punt 3, heeft begaan.
Verklaart niet bewezen hetgeen verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven bewezen is verklaard en spreekt verdachte daarvan vrij.
Verstaat dat het aldus bewezenverklaarde oplevert het strafbare feit zoals vermeld onder punt 4.
Verklaart verdachte hiervoor strafbaar.
Veroordeelt verdachte wegens het bewezenverklaarde tot
Het verrichten van een werkstraf gedurende 30 (dertig) uren.
Bepaalt dat deze werkstraf binnen 1 (één) jaar na het onherroepelijk worden van dit vonnis moet worden voltooid.
De termijn binnen welke de werkstraf moet worden verricht, wordt verlengd met de tijd dat de veroordeelde rechtens zijn vrijheid is ontnomen alsmede met de tijd dat hij ongeoorloofd afwezig is.
Beveelt dat, voor het geval de veroordeelde de werkstraf niet naar behoren verricht, vervangende hechtenis zal worden toegepast.
Stelt deze vervangende hechtenis vast op 15 (vijftien) dagen.
Aldus gewezen door:
mr. T.P.E.E. van Groeningen (voorzitter), mr. A.T.M. Vrijhoeven (rechter) en kolonel mr. B.F.M. Klappe (militair lid),
in tegenwoordigheid van mr. B.C.C. van den Bosch, griffier
en uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank op 4 april 2011.