Uitspraak
RECHTBANK AMSTERDAM
Civiel recht
Kantonrechter
Zaaknummer: 10400851 \ CV EXPL 23-3981
Vonnis van 29 januari 2026
in de zaak van
de naamloze vennootschap
DE VOLKSBANK N.V., handelend onder de naam
SNS BANK,
SNS BANK,
gevestigd te Utrecht,
eisende partij,
hierna te noemen: SNS,
gemachtigde: Flanderijn & Van Eck Gerechtsdeurwaarders,
tegen
[gedaagde],
wonende te [woonplaats] ,
gedaagde partij,
hierna te noemen: [gedaagde] ,
niet verschenen.
1.De procedure
1.1.
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding van 8 maart 2023, met producties,
- het tegen [gedaagde] verleende verstek.
1.2.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2.De beoordeling
2.1.
SNS vordert bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren vonnis veroordeling van [gedaagde] tot betaling van € 25.000,00 vermeerderd met contractuele rente en de proceskosten.
2.2.
De vordering is een beperkt gedeelte van de totale vordering uit hoofde van een hypotheekschuld. De totale vordering bedraagt volgens SNS € 185.679,95. Aangezien de rechtstitel door gedaagde partij niet is betwist, is de kantonrechter ingevolge het bepaalde in artikel 93 onder Pro a van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering bevoegd om kennis te nemen van de onderhavige vordering.
2.3.
De overeenkomst die aan de vordering ten grondslag is gelegd is gesloten tussen een handelaar en een consument. De kantonrechter moet in dat geval ambtshalve toetsen aan het consumentenrecht. In dat kader moet de overeenkomst worden getoetst aan Richtlijn 93/13 EG betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten (hierna: de richtlijn). Toetsing van informatieplichten is niet aan de orde, omdat de overeenkomst is gesloten voor de inwerkingtreding van de wetgeving over informatieplichten.
2.4.
Het totaal aan [gedaagde] en [naam] (laatstgenoemde is medecontractant, maar niet in rechte betrokken, hierna te noemen: [naam] ) uitgeleende bedrag bedraagt € 348.750,00.
2.5.
Op de overeenkomst, die op 14 maart 2011 is gesloten, zijn meerdere sets algemene voorwaarden van toepassing verklaard: de bijzondere voorwaarden spaarrekening eigen woning (hierna: bijzondere voorwaarden), de algemene voorwaarden van geldlening en hypotheekverlening versie oktober 2005 (hierna: de algemene voorwaarden) en de algemene bankvoorwaarden (hierna: de bankvoorwaarden).
2.6.
Vanwege een betalingsachterstand is de lening op grond van de toepasselijke voorwaarden in zijn geheel opgeëist, na een schriftelijke aanmaning en ingebrekestelling. [gedaagde] is tot betaling gesommeerd, maar heeft daar niet aan voldaan, waarna SNS gebruik heeft gemaakt van haar recht tot executoriale verkoop van het verhypothekeerde goed, te weten [adres] (hierna: de woning). De woning is verkocht op 23 oktober 2014. De netto opbrengst is in mindering gebracht op de vordering. De contractuele rente vanaf 23 oktober 2014 tot aan de datum van betekening van de dagvaarding bedraagt € 5.237,16.
2.7.
SNS specificeert haar vordering als volgt:
- Uitgeleende bedrag € 348.750,00
- Executiekosten € 108,90
- Informatiekosten € 15,43
- Achterstand t/m verkoop woning € 46.928,60 (€ 46.029,78 plus € 898,82 aflooprente)
Totaal: € 395.802,93
2.8.
Aan buitengerechtelijke kosten wordt een bedrag van € 3.500,65 in rekening gebracht en aan contractuele rente eerdergenoemd bedrag van € 5.237,16.
2.9.
SNS brengt in mindering de netto opbrengst van de verkoop van de woning en tussentijdse betalingen of opbrengsten van in totaal € 218.860,79 (waarvan de netto opbrengst van de verkoop van de woning € 165.848,75 bedraagt).
2.10.
Aan de vordering heeft SNS meerdere bedingen uit de overeenkomst en de daarop van toepassing verklaarde sets voorwaarden ten grondslag gelegd. Deze bedingen moeten worden getoetst aan de richtlijn. Van bedingen over het eigenlijke voorwerp van de overeenkomst, zoals een beding over de prijs, moet ingevolge het bepaalde in artikel 4 lid 2 van Pro de richtlijn uitsluitend worden getoetst of deze duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd. Als dat niet het geval is, moeten dergelijke bedingen op oneerlijkheid worden getoetst. Gestandaardiseerde bedingen die aan de vordering ten grondslag zijn of kunnen worden gelegd moeten altijd op oneerlijkheid worden getoetst.
2.11.
Op grond van de arresten van het Europese Hof van Justitie van 27 januari 2021, C-229/19, ECLI:EU:C:2021:68 (Dexia) en 8 december 2022, C-625/21, ECLI:EU:C:2022:971 (Gupfinger) moet de kantonrechter, ook als SNS zich in de procedure niet beroept op een bepaald beding in de overeenkomst, maar op de wet, ambtshalve onderzoeken of het beding in de voorwaarden waarop zij zich had kunnen beroepen niet oneerlijk is in de zin van de richtlijn. Indien een beding als oneerlijk wordt aangemerkt, kan ingevolge deze arresten geen aanspraak meer worden gemaakt op de wettelijke regeling die zonder dat beding van toepassing zou zijn geweest en moet haar vordering op dit punt worden afgewezen. Wat in artikel 32 van Pro de bankvoorwaarden is opgenomen wordt buiten beschouwing gelaten.
2.12.
Bij de beoordeling van het oneerlijke karakter van een beding gaat het erom of dat beding, in strijd met de goede trouw, het evenwicht tussen de uit de overeenkomst voortvloeiende rechten en verplichtingen van partijen ten nadele van de consument aanzienlijk verstoort (artikel 3 lid 1 van Pro de richtlijn). Hierbij moeten alle omstandigheden rond de sluiting van de overeenkomst worden meegewogen en alle andere bedingen van de overeenkomst, rekening houdend met de aard van de goederen of diensten waarop de overeenkomst betrekking heeft, in aanmerking worden genomen. Daarbij moet worden uitgegaan van de datum waarop de overeenkomst is gesloten. Irrelevant voor deze toets is dus de feitelijke toepassing en uitvoering van de bedingen, of een achteraf gegeven uitleg.
2.13.
Oneerlijke bedingen die aan de vordering ten grondslag zijn of kunnen worden gelegd moet de kantonrechter ambtshalve buiten toepassing laten, zodat ze de consument niet binden. Gevolg daarvan is dat handelaar daar geen beroep meer op kan doen. Evenmin kan de handelaar dan nog een beroep op de wettelijke regeling doen (zie overweging 2.11).
2.14.
In de onderhavige overeenkomst het eigenlijke voorwerp van de overeenkomst, dus de kern van de prestaties, zijnde de door [gedaagde] te betalen prijs voor de lening, een variabele rente. Deze rente is gemaximeerd tot 5,05% per jaar. Nu de afzonderlijke onderdelen van deze variabele rente (vaste opslag, vaste cappremie en variabele 1-maands Euribor rente) voldoende objectief bepaalbaar zijn en het maximum rentepercentage niet kan worden overschreden, wordt dit kernbeding – de te betalen prijs voor de lening – als voldoende transparant aangemerkt. Verdere toetsing van dat beding aan de richtlijn is daarom niet aan de orde.
2.15.
In de van toepassing verklaarde Algemene Voorwaarden van Geldlening en Hypotheekverlening SNS Bank (hierna: de algemene voorwaarden) staan bedingen die voor de onderhavige vordering van belang zijn, omdat SNS die aan de vordering ten grondslag heeft gelegd, of kan leggen:
Artikel 12. Kosten
Alle kosten verbonden aan de verlening, vestiging, instandhouding en beëindiging van het hypotheekrecht en bijbehorende pandrechten en alle kosten waartoe de hypotheek, de bijbehorende pandrechten en de daardoor verzekerde schuld aanleiding geven of zullen geven zijn voor rekening van de schuldenaar. Bij beëindiging van het hypotheekrecht op verzoek van de schuldenaar zal deze daarenboven een door de bank vast te stellen vergoeding voor administratiekosten verschuldigd zijn.
Alle kosten verbonden aan de verlening, vestiging, instandhouding en beëindiging van het hypotheekrecht en bijbehorende pandrechten en alle kosten waartoe de hypotheek, de bijbehorende pandrechten en de daardoor verzekerde schuld aanleiding geven of zullen geven zijn voor rekening van de schuldenaar. Bij beëindiging van het hypotheekrecht op verzoek van de schuldenaar zal deze daarenboven een door de bank vast te stellen vergoeding voor administratiekosten verschuldigd zijn.
Artikel 22. Betalingen
(…)
22.6
Indien de bank enig terzake van een geldleningovereenkomst aan haar verschuldigd bedrag niet op de in de geldleningovereenkomst terzake van deze betalingen vastgelegde data van de schuldenaar zal hebben ontvangen, is de schuldenaar naast dit bedrag en de daarvoor overeengekomen rente en vergoedingen, over dit bedrag een direct opeisbare vergoeding verschuldigd, die gelijk is aan de rente die de bank in rekening brengt voor de niet-overeengekomen debetstanden op de bij de bank door particulieren aangehouden rekening-courant, zulks onverlet het recht van de bank op vergoeding door de schuldenaar van de in verband met de te late betaling door de bank werkelijk geleden schade.
Artikel 41. Executie
41.1
Indien de schuldenaar in verzuim is met de voldoening van enige vordering waarvoor het hypotheekrecht tot zekerheid is gevestigd, is de bank bevoegd het verbondene te executeren en zich op de executieopbrengst te verhalen.
(…)
41.5
De opbrengst in geval van verkoop van het verbondene en/of van de inning van verpande vorderingen zal achtereenvolgens worden aangewend voor de voldoening van:
1. vorderingen terzake van door de bank gemaakte kosten;
2. vorderingen ter zake van geleden verlies en gederfde winst;
3. rentevorderingen
4. vorderingen terzale van de hoofdsom uit hoofde van een geldleningsovereenkomst;
5. al hetgeen de bank overigens, uit welken hoofde ook, te vorderen heeft of te eniger tijd te vorderen zal hebben.
2.16.
In de op de overeenkomst van toepassing verklaarde Algemene Bankvoorwaarden (hierna: de bankvoorwaarden) staat:
22.PROVISIES, RENTE EN KOSTEN
1. De bank brengt voor haar dienstverlening provisies, rente en kosten in rekening. De bank mag de hoogte hiervan wijzigen, tenzij schriftelijk anders is overeengekomen. Als de hoogte van die provisies, rente en kosten niet vooraf tussen de klant en de bank is overeengekomen, zal de bank de bij haar gebruikelijke provisies, rente en kosten in rekening brengen.
2.17.
De hiervoor geciteerde bedingen worden als oneerlijk aangemerkt. Ter toelichting geldt het volgende.
2.18.
Op grond van de bedingen in de hiervoor geciteerde artikelen mag SNS bij iedere tekortkoming – hoe gering deze ook is – direct tot executie overgaan. Dat is zeer vergaand. Op grond van de wet moet een tekortkoming immers van voldoende gewicht zijn. Dat vereiste kent het beding niet. Niet relevant is hoe SNS dit beding in de praktijk toepast (zie het beoordelingskader in overweging 2.12). Ingeval van executie, waartoe SNS dus al snel gerechtigd is, kan SNS alle daarmee verband houdende kosten (ook toekomstige), zonder limiet, bij [gedaagde] in rekening brengen. Bovendien kan SNS, eveneens zonder limiet, bij beëindiging van het hypotheekrecht administratiekosten in rekening brengen. De bedongen kosten zijn niet gespecifieerd, zodat niet duidelijk is hoe hoog de kosten zijn die in rekening zullen of kunnen worden gebracht, noch wordt er een maximum aan verbonden. Nu SNS zichzelf met het beding de bevoegdheid heeft gegeven om bij iedere tekortkoming direct tot executie over te gaan en ongelimiteerd kosten bij de consument in rekening te brengen, is sprake van een aanzienlijke verstoring van de rechten en verplichtingen die voortvloeien uit de overeenkomst, ten nadele van de consument. De bedingen wijken ten nadele van de consument van de wettelijke regelingen af.
2.19.
De bedingen liggen ook daadwerkelijk aan de onderhavige vordering ten grondslag. Diverse kosten maken immers onderdeel uit van de vordering. SNS spreekt ook over een
nettoopbrengst van het verhypothekeerde goed. Dat impliceert dat bepaalde kosten daar al vanaf zijn gehaald (zie ook het hiervoor geciteerde artikel 41.5 van de algemene voorwaarden). Nu hiervoor is geoordeeld dat het beding dat aan de mogelijkheid tot het in rekening brengen van kosten oneerlijk is, moeten alle in rekening gebrachte kosten op de vordering in mindering worden gebracht. In dat verband constateert de kantonrechter in ieder geval een bedrag van € 500,00 aan administratiekosten (brief van 11 maart 2014, productie 2), € 108,90 aan executiekosten, € 15,43 aan informatiekosten (specificatie in de dagvaarding) en € 1.241,31 aan schoonmaakkosten (brief 11 maart 2014, productie 2).
nettoopbrengst van het verhypothekeerde goed. Dat impliceert dat bepaalde kosten daar al vanaf zijn gehaald (zie ook het hiervoor geciteerde artikel 41.5 van de algemene voorwaarden). Nu hiervoor is geoordeeld dat het beding dat aan de mogelijkheid tot het in rekening brengen van kosten oneerlijk is, moeten alle in rekening gebrachte kosten op de vordering in mindering worden gebracht. In dat verband constateert de kantonrechter in ieder geval een bedrag van € 500,00 aan administratiekosten (brief van 11 maart 2014, productie 2), € 108,90 aan executiekosten, € 15,43 aan informatiekosten (specificatie in de dagvaarding) en € 1.241,31 aan schoonmaakkosten (brief 11 maart 2014, productie 2).
2.20.
SNS wordt opgedragen de kantonrechter te informeren over alle in rekening gebrachte kosten ‘verbonden aan de verlening, vestiging, instandhouding en beëindiging van het hypotheekrecht’, gespecificeerd, ook ten aanzien van de executoriale verkoop van de woning. Van belang is de bruto verkoopwaarde van de woning, dus voor welk bedrag de woning is verkocht, zonder rekening te houden met de kosten van SNS.
2.21.
SNS vordert contractuele rente, dan wel wettelijke (handels)rente over het in deze procedure gevorderde beperkte gedeelte van de totale vordering. In dat verband is van belang het geciteerde beding in artikel 22.6 van de algemene voorwaarden (overweging 2.15) en het geciteerde beding in artikel 22 lid 1 van Pro de bankvoorwaarden (overweging 2.16). Deze bedingen – tezamen het rentebeding – gaan over de mogelijkheid van SNS om rente in rekening te brengen ingeval van niet (tijdige) betaling. Ondanks dat uit het beding zelf niet blijkt wat de contractuele rente is, terwijl ook niet uit de overige stukken blijkt wat ten tijde van het sluiten van de overeenkomst de hoogte van de debetrente was, heeft SNS op grond van het beding de bevoegdheid de rente eenzijdig te wijzigen, zonder limiet. Bovendien kan SNS een aanvullende schadevergoeding in rekening brengen. Dat verstoort het evenwicht tussen de uit de overeenkomst voortvloeiende rechten en verplichtingen van partijen aanzienlijk, ten nadele van [gedaagde] als consument. Het rentebeding is dan ook oneerlijk. Gevolg hiervan is dat SNS in het geheel geen vertragingsrente in rekening kan brengen (die overigens moet worden onderscheiden van de rente als bedoeld in overweging 2.14, omdat die rente ziet op de kern van de overeengekomen prestaties).
2.22.
De kantonrechter is voornemens de hiervoor besproken bedingen die als oneerlijk zijn aangemerkt buiten toepassing te laten. Voordat daartoe wordt overgegaan, mag SNS zich daarover uitlaten.
2.23.
Het buiten toepassing laten van vorenbedoelde bedingen zal er in essentie toe leiden dat uitsluitend het uitgeleende bedrag, vermeerderd met de overeengekomen rente daarover (in de zin van de ‘prijs’ van de lening, niet zijnde de vertragingsrente) toewijsbaar zal zijn, minus de bruto opbrengst van de verkoop van de woning, alle andere in rekening gebrachte kosten en in rekening gebrachte (of nog te vorderen) vertragingsrente. Met inachtneming hiervan dient SNS de kantonrechter te informeren over de gevolgen van het voorgaande voor de hoogte van haar totale vordering.
2.24.
De zaak wordt verwezen naar de rol voor akte uitlating door SNS over het bepaalde in overwegingen 2.20, 2.22 en 2.23.
2.25.
SNS dient de akte tenminste twee weken voor de hierna te bepalen rolzitting ook aan [gedaagde] te sturen, met de mededeling dat [gedaagde] op die rolzitting daarop mag reageren dan wel uitstel kan vragen en hoe en wanneer [gedaagde] uiterlijk moet reageren. SNS wordt in dat kader verzocht om naast de akte ook de mededeling/brief aan [gedaagde] in het geding te brengen. Wanneer niet kan worden vastgesteld dat de akte tijdig en/of met de juiste mededeling aan [gedaagde] is toegestuurd, wordt deze in beginsel buiten beschouwing gelaten.
2.26.
Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.
3.De beslissing
De kantonrechter
3.1.
verwijst de zaak naar de rol van
donderdag 26 februari 2026 om 10.00 uurvoor akte uitlating door SNS over het bepaalde in overwegingen 2.20, 2.22 en 2.23,
donderdag 26 februari 2026 om 10.00 uurvoor akte uitlating door SNS over het bepaalde in overwegingen 2.20, 2.22 en 2.23,
3.2.
bepaalt dat SNS de akte aan [gedaagde] moet toesturen, overeenkomstig het bepaalde in overweging 2.25,
3.3.
houdt iedere verdere beslissing aan.
Dit vonnis is gewezen door mr. E. Pennink en in het openbaar uitgesproken op 29 januari 2026.
991