Uitspraak
RECHTBANK AMSTERDAM
Wrakingskamer
Beslissing op het onder rekestnummer C/13/784468 / HA RK 26-149 ingeschreven verzoek tot verschoning ingediend door:
mr. dr. [naam rechter], rechter-plaatsvervanger, lid van de meervoudige strafkamer van de rechtbank Amsterdam op 10 maart 2026, hierna: de rechter.
1.De procedure
Bij de rechtbank te Amsterdam zijn onder parketnummers [nummer 1] en [nummer 2] twee strafzaken aanhangig die op 10 maart 2026 worden behandeld door een meervoudige strafkamer. De rechter is lid van deze meervoudige strafkamer.
Op 6 maart 2026 heeft de rechter met betrekking tot deze zaken twee (inhoudelijk gelijkluidende) verschoningsverzoeken ingediend.
De verzoeken zijn behandeld ter openbare terechtzitting van 9 maart 2026. Bij de mondelinge behandeling zijn verschenen:
de rechter, vergezeld door mr. I. Verstraeten, de plaatsvervanger van zijn teamvoorzitter.
Na afloop van de mondelinge behandeling is, na een schorsing voor beraad in raadkamer, direct mondeling uitspraak gedaan. Deze beslissing vormt de uitwerking van die uitspraak.
2.Het verzoek
2.1.
Aan het verzoek is ten grondslag gelegd dat (in ieder geval) de schijn van vooringenomenheid kan ontstaan, omdat de rechter uit hoofde van een (voormalige) nevenfunctie of nevenbetrekking betrokken is (geweest) bij een procespartij of bij de zaak.
2.2.
De rechter heeft het verzoek als volgt toegelicht:
“Deze zaak betreft een zaak van twee studenten aan de [onderwijsinstelling] die in het kader van een pro-Palestinaprotest ervan worden verdacht een bestuurder van de [onderwijsinstelling] wederrechtelijk van zijn vrijheid te hebben beroofd. Ik heb als universitair docent in [plaats] veel contact met studenten, veel studenten zijn betrokken bij dergelijke protesten en deze rechtszaak zal onder studenten veel besproken worden en wellicht bij het grote publiek tot onrust en afkeuring leiden wat wij ook zullen beslissen. Door de voorzitter ben ik er vandaag in een gesprek op gewezen dat ik veel met studenten te maken heb en dat die betrokkenheid in ieder geval de schijn van partijdigheid zou kunnen wekken, wat er ook wordt beslist.
Zelf had ik nog niet het idee niet vrij te staan in de zaak aangezien ik als rechter-plaatsvervanger een geheel andere functie bekleed en ik die twee functies in mijn hoofd goed kan scheiden. Na het gesprek echter bekroop mij echter wel het gevoel niet vrij te staan. Er gaan nu bij mij een aantal zaken meespelen die een vrije afweging in de weg kunnen gaan staan, ten eerste het gevoel dat de buitenwacht de zaak extra kritisch zal volgen omdat er een UD in de combinatie zit. Dit kan ertoe leiden dat aan de onpartijdigheid van het college getwijfeld gaat worden. Bij nader inzien moet ik er echter ook rekening mee houden dat de zaak mogelijke repercussies tegen mij vanuit de studentengemeenschap met zich mee zal brengen. Dergelijke bedenkingen mogen ter zitting natuurlijk niet ter zake doen, maar naar ik vrees dat ze op de achtergrond toch gaan meespelen. Hierdoor zal ik kortom op eieren gaan lopen. Ik meen daarom dat ik er niet langer voor in kan staan dat ik mijn functie in deze zaak volwaardig kan vervullen. Vandaar dit verschoningsverzoek. Ik dank u hartelijk voor uw tijd en uw overweging van het verzoek.”
2.3.
Ter zitting heeft de rechter nog het volgende toegelicht. De rechter vreest dat hij als universitair docent extra kritisch wordt gevolgd, omdat studenten aan zijn universiteit en ook een aantal docenten sterke opvattingen hebben over de gebeurtenissen in Palestina. Hierdoor wordt de legitimiteit van de uitspraak ondermijnd. De rechter heeft voorts aangevoerd dat deze politiek gevoelige zaken beter beoordeeld kunnen worden door een rechter die geen banden heeft met een universiteit. De rechter is ook rechtssocioloog en weet op die grond dat het in raadkamer moeilijk zal zijn om zijn functies van docent en rechter-plaatsvervanger te scheiden en dat dit een vrije afweging in de weg kan staan. De rechter heeft wel het gevoel dat het hem vrijstaat deze zaak te behandelen, maar hij weet niet of hij in vrijheid kan beslissen gelet op de druk die hij voelt.
3.De beoordeling
3.2.
Verschoning is een middel ter verzekering van (het vertrouwen in) de rechterlijke onpartijdigheid.
3.3.
De rechtbank overweegt dat de rechter uit hoofde van zijn aanstelling wordt vermoed onpartijdig te zijn, tenzij zich uitzonderlijke omstandigheden voordoen die zwaarwegende aanwijzingen opleveren voor het oordeel dat de rechter jegens een partij een vooringenomenheid koestert, althans dat de vrees daarvoor objectief gerechtvaardigd is.
3.4.
De rechter heeft desgevraagd geantwoord dat hij geen vooringenomenheid koestert jegens één van partijen in de hoofdzaak (het subjectieve aspect van de onpartijdigheid). Het gaat in deze zaak dus om de vraag of sprake is van een objectieve vrees van vooringenomenheid. De rechter heeft aangevoerd dat hij “een ongemakkelijk gevoel” heeft bij de behandeling van deze zaak, maar het recht laat verschoning om enkel die reden niet toe. De rechter werkt aan een andere universiteit dan de [onderwijsinstelling] en heeft publiekelijk geen standpunt ingenomen over Palestina of over de gijzeling. Vanuit zijn rechtssociologische achtergrond weet de rechter dat het scheiden van zijn functie als universitair docent en rechter-plaatsvervanger nooit helemaal mogelijk is. De Wrakingskamer oordeelt daarover als volgt. Het moge in zijn algemeenheid zo zijn dat een rechter zijn persoonlijke achtergrond, opvattingen en ervaringen niet kan uitwissen als hij als rechter een zaak beoordeelt, maar dat laat onverlet dat een rechter geacht wordt kritisch naar zijn eigen oordeelsvorming te kunnen kijken. De enkele omstandigheid dat de rechter werkzaam is bij een niet-betrokken universiteit en dat hij veel met studenten werkt, is niet zo uitzonderlijk dat het vermoeden van onpartijdigheid daardoor opzij wordt gezet. Het feit dat het (ook voor de rechter) onmogelijk is zijn werk volledig te scheiden van zijn persoonlijke achtergrond, opvattingen en ervaringen, vormt geen uitzonderlijke omstandigheid als bedoeld in r.o. 3.3. De rechter verschilt daarin immers niet van andere rechters. De Wrakingskamer is van oordeel dat de door de rechter genoemde argumenten onvoldoende uitzonderlijk zijn. Het dilemma dat de rechter heeft geschetst kan zich vaker voordoen en is onvoldoende grond tot verschoning.
3.5.
Het verzoek wordt daarom afgewezen.
De rechtbank:
wijst het verzoek tot verschoning af.
beveelt dat (een afschrift van) deze beslissing met inachtneming van het bepaalde bij artikel 518, tweede lid Sv wordt toegezonden aan:
mr. D. Gaasbeek,
mr. W. Jebbink,
mr. L.C. van Leeuwen,
de officier van justitie mr. R. van Zanten;
de rechter.
Aldus gegeven door mrs. N.C.H. Blankevoort, voorzitter, K.A. Brunner en I.M. Bilderbeek,
leden, en in het openbaar uitgesproken op 9 maart 2026 in tegenwoordigheid van de griffier.
leden, en in het openbaar uitgesproken op 9 maart 2026 in tegenwoordigheid van de griffier.
Tegen deze beslissing staat geen rechtsmiddel open.