Uitspraak
RECHTBANK ALMELO
Parketnummer: 000020-04
STRAFVONNIS
Uitspraak: (bij vervroeging) d.d. 22 april 2005.
De rechtbank te Almelo, meervoudige kamer voor strafzaken, rechtdoende in de zaak van de officier van justitie in het arrondissement Almelo, tegen:
[verdachte],
geboren te [plaats], op [datum] 1948,
wonende te [plaats],
thans verblijvende in het H.v.B. […] te [plaats].
terechtstaande -na wijzigingen van de tenlastelegging ter terechtzitting- terzake dat:
1.
A. hij in of omstreeks de periode van 08 mei 1992 tot en met 1 januari 2000 te Oldenzaal, en/althans (elders) in het arrondissement Almelo, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, meermalen, althans eenmaal, (telkens) door geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) en/of bedreiging met geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) [slachtoffer1] heeft gedwongen tot het ondergaan van (een) handeling(en) die bestond(en) uit of mede bestond(en) uit het seksueel binnendringen van het lichaam van die [slachtoffer1], hebbende verdachte en/of zijn mededader(s) (telkens) zijn/hun penis en/of (een) vinger(s) en/of een duim en/of een dildo, althans een voorwerp, in de anus van die [slachtoffer1] gestoken en/of geduwd en/of gebracht en/of die [slachtoffer1] zijn penis en/of een dildo in de anus van hem, verdachte, en/of van zijn mededader(s) laten brengen en/of zich door die [slachtoffer1] laten aftrekken en/of die [slachtoffer1], zijn, verdachtes, penis laten betasten en/of voelen en bestaande dat geweld of die andere feitelijkhe(i)d(en) en/of die bedreiging met geweld of die andere feitelijkhe(i)d(en) (telkens) hierin dat verdachte en/of zijn mededader(s) (telkens) een dominante en/of bedreigende houding aannam(en) ten opzichte van die [slachtoffer1] en/althans als volwassen man(nen) een fysiek en/of psychisch overwicht over die [slachtoffer1] had(den) en/of die [slachtoffer1] stevig vastpakte(n) en/of die [slachtoffer1] vasthield(en) en/of die [slachtoffer1] geld gaf/gaven en/of tegen die [slachtoffer1] zei(den) dat hij zijn mond moest houden (over voornoemde handelingen en/of (seksuele) gedragingen) en (aldus) voor die [slachtoffer1] (telkens) een bedreigende situatie heeft/hebben doen ontstaan;
en/of
B. hij in of omstreeks de periode van 08 mei 1992 tot en met 1 januari 2000 te Oldenzaal en/althans (elders) in het arrondissement Almelo, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, meermalen, althans eenmaal (telkens) door geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) en/of bedreiging met geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) [slachtoffer1] heeft gedwongen tot het plegen en/of dulden van een of meer ontuchtige handeling(en), hebben verdachte en/of zijn mededader(s) (telkens) hun/zijn penis en/of een dildo en/of een duim en/of (een) vinger(s), althans een voorwerp, in de anus van die [slachtoffer1] gestoken en/of geduwd en/of gebracht en/of die [slachtoffer1] zijn penis en/of een dildo, althans een voorwerp, in de anus van hem, verdachte, en/of zijn mededader(s) laten steken en/of duwen en/of brengen en/of zich laten aftrekken door die [slachtoffer1] en/of die [slachtoffer1], zijn, verdachtes, penis laten betasten en/of voelen en bestaande dat geweld of die andere feitelijkh(i)d(en) en/of die bedreiging met geweld of die andere feitelijkh(i)d(en) hierin dat verdachte en/of zijn mededader(s) (telkens) een dominante en/of bedreigende houding aannam(en) ten opzichte van die [slachtoffer1] en/althans als volwassen man(nen) een fysiek en/of psychisch overwicht over die [slachtoffer1] had(den) en/of die [slachtoffer1] stevig vastpakte(n) en/of die [slachtoffer1] vasthield(en) en/of vroeg(en) aan die [slachtoffer1] of hij geld nodig had en/of die [slachtoffer1] geld gaf/gaven en/of tegen die [slachtoffer1] zei(den) dat hij zijn mond moest houden (over voornoemde handelingen en/of(seksuele) gedragingen) en (aldus) voor die [slachtoffer1] (telkens) een bedreigende situatie heeft/hebben doen ontstaan;
en/of
C. hij in of omstreeks de periode van 08 mei 1992 tot 08 mei 1994 te Oldenzaal,
en/althans (elders) in het arrondissement Almelo,
tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen,
meermalen, althans eenmaal, (telkens)
met [slachtoffer1], geboren op 08 mei 1978, die toen de leeftijd van zestien
jaren nog niet had bereikt, buiten echt, een of meer ontuchtige handelingen
heeft/hebben gepleegd, (telkens) bestaande uit of mede bestaande uit het
seksueel binnendringen van het lichaam van die [slachtoffer1],
immers heeft/hebben verdachte en/of zijn mededader(s) (telkens) hun/zijn penis
en/of een dildo en/of een duim en/of (een) vinger(s),
althans een voorwerp, in de anus van die [slachtoffer1] gestoken en/of geduwd en/of
gebracht en/of zich laten aftrekken door die [slachtoffer1] en/of die [slachtoffer1] zijn
penis en/of een dildo in de anus van hem, verdachte, en/of van zijn mededader
laten brengen;
en/of
D. hij in of omstreeks de periode van 08 mei 1992 tot 08 mei 1994 te Oldenzaal en/althans (elders) in het arrondissement Almelo, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, meermalen, althans eenmaal, (telkens)met [slachtoffer1], geboren op 08 mei 1978, die toen de leeftijd van zestien jaren nog niet had bereikt, buiten echt, een of meer ontuchtige handelingen heeft gepleegd en/of genoemde [slachtoffer1] tot het plegen en/of dulden van (een) zodanige handeling(en) heeft verleid, bestaande die ontuchtige handeling(en) (telkens) hierin dat verdachte en/of zijn mededader(s) hun/zijn penis en/of een dildo en/of een duim en/of (een) vinger(s), althans een voorwerp, in de anus van die [slachtoffer1] heeft/hebben gestoken en/of geduwd en/of gebracht en/of zich heeft/hebben laten aftrekken door die [slachtoffer1] en/of die [slachtoffer1] zijn penis in de anus van hem, verdachte, en/of van zijn mededader(s) laten brengen;
2.
hij in of omstreeks de periode van 1 mei 2001 tot en met 1 december 2001, althans in of omstreeks de periode van 13 april 1999 tot 1 december 2001 te Oldenzaal, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, door geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) en/of bedreiging met geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) [slachtoffer2] heeft gedwongen tot het plegen en/of dulden van een of meer ontuchtige handeling(en), bestaande uit het (met de/een hand(en)) over de buik van die [slachtoffer2] naar beneden gaan tot aan de broek van die [slachtoffer2] en/of open maken van de knoopjes en/of de rits van de broek van die [slachtoffer2] en/of naar beneden trekken van de broek en/of onderbroek van die [slachtoffer2] en/of vast pakken en/of betasten en/of voelen en/of trekken van/aan de penis van die [slachtoffer2] en bestaande dat geweld of die andere feitelijkhe(i)d(en) en/of die bedreiging met geweld of die andere feitelijkhe(i)d(en) uit het (met de hand(en)) over de buik van die [slachtoffer2] naar beneden gaan tot aan de broek van die [slachtoffer2] en/of open maken van de knoopjes en/of de rits van de broek van die [slachtoffer2] en/of naar beneden trekken van de broek en/of onderbroek van die [slachtoffer2] en/of vastgrijpen van die [slachtoffer2] en/of optillen van die [slachtoffer2] en/of naar/in de keuken slepen van die [slachtoffer2] en/of voor een (keuken)tafel zetten van die [slachtoffer2] en/of op een (keuken)tafel tillen van die [slachtoffer2];
ALTHANS, voor zover voor het vorenstaande onder 2 geen veroordeling mocht of zou kunnen volgen, SUBSIDIAIR, terzake dat
hij in of omstreeks de periode van 13 april 1999 tot en met 12 april 2001 te Oldenzaal, met [slachtoffer2], geboren 13 april 1985, die toen de leeftijd van zestien jaren nog niet had bereikt, buiten echt, een of meer ontuchtige handeling(en) heeft gepleegd, bestaande uit het vastpakken en/of betasten en/of voelen en/of trekken van/aan de penis van die [slachtoffer2];
3.
hij in of omstreeks de periode van 1 februari 1996 tot 1 september 2002 te Oldenzaal en/althans (elders) in het arrondissement Almelo, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, meermalen, althans eenmaal, (telkens) een of meer afbeelding(en), te weten een of meerdere foto(s) en/of (andere) gegevensdragers van (een) seksuele gedraging(en) (telkens) bevattende een of meerdere afbeelding(en) van (een) seksuele gedraging(en), heeft/hebben verspreid en/of vervaardigd en/of ingevoerd en/of uitgevoerd en/of in voorraad heeft/hebben gehad, bij welke vorenbedoelde afbeelding(en) (telkens) iemand die kennelijk de leeftijd van zestien jaar nog niet had bereikt, is/was betrokken, welke vorenbedoelde seksuele gedraging(en) (onder meer) bestond(en) uit het volgende:
-(een) naakte jongen(s), die een erectie heeft/hebben, en/of andere (afgebeelde) seksuele gedragingen;
4.
A. hij in of omstreeks de periode van 1 januari 1997 tot en met 23 november 2004 te Oldenzaal en/of te Amsterdam, althans in Nederland, aan een persoon genaamd [slachtoffer3] en/of aan een persoon genaamd [slachtoffer4] en/of aan een of meer (ander(e)) perso(o)n(en), opzettelijk zwaar lichamelijk letsel (te weten besmetting met het HIV-virus) heeft toegebracht immers heeft/is hij, verdachte, opzettelijk, meermalen, althans eenmaal, (telkens) terwijl hij wist, dat hij besmet was met het HIV-virus,
- de penis van die [slachtoffer3] en/of die [slachtoffer4] en/of die een of meer (ander(e)) perso(o)n(en) onbeschermd in zijn, verdachtes, anus laten brengen/duwen, en/of (vervolgens) die/een ander(en) in hem laten klaarkomen,
en/of
- zijn penis onbeschermd in de anus van die [slachtoffer3] en/of die [slachtoffer4] en/of die een of meer (ander(e)) perso(o)n(en) gebracht en/of geduwd en/of gehouden en/of (vervolgens) met zijn penis (heen en weer) bewogen en/of (vervolgens) in die anus klaargekomen, en/of
- een dildo, afkomstig uit zijn, verdachtes, anus, (meteen/vervolgens) in de anus van die [slachtoffer3] en/of die [slachtoffer4] gebracht/geduwd en/of laten brengen/duwen;
- en/of zijn vingers in de anus van [slachtoffer5] en/of [slachtoffer6] gebracht en/of gehouden en/of bewogen;
en/of
B. hij in of omstreeks de periode van 1 januari 1997 tot en met 23 november 2004 te Oldenzaal en/of te Amsterdam, althans in Nederland, ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om aan een persoon genaamd [slachtoffer3] en/of aan een persoon genaamd [slachtoffer4] en/of aan een of meer (ander(e)) perso(o)n(en), opzettelijk zwaar lichamelijk letsel toe te brengen, met dat opzet,
meermalen, althans eenmaal, (telkens) terwijl hij wist, dat hij besmet was
met het HIV-virus,
- de penis van die [slachtoffer3] en/of die [slachtoffer4] en/of die een of meer (ander(e)) perso(o)n(en) onbeschermd in zijn, verdachtes, anus laten brengen/duwen, en/of (vervolgens) die/een ander(en) in hem laten klaarkomen,
en/of
- zijn penis onbeschermd in de anus van die [slachtoffer3] en/of die [slachtoffer4] en/of een of meer (ander(e)) perso(o)n(en) gebracht en/of geduwd en/of gehouden en/of (vervolgens) met zijn penis (heen en weer) bewogen en/of (vervolgens) in die anus klaargekomen, en/of
- een dildo, afkomstig uit zijn, verdachtes, anus, (meteen/vervolgens) in de anus van die [slachtoffer3] en/of van die [slachtoffer4] en/of van die een of meer (ander(e)) perso(o)n(en) gebracht/geduwd en/of laten brengen/duwen,
- en/of zijn vingers in de anus van [slachtoffer5] en/of [slachtoffer6] gebracht en/of gehouden en/of bewogen;
terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;
Gezien de stukken;
Gelet op het onderzoek ter terechtzitting;
Gehoord de vordering van de officier van justitie;
Gelet op de verdediging door en namens verdachte gevoerd;
De rechtbank heeft de in de tenlastelegging begane kennelijke schrijffouten verbeterd, in de bewezenverklaring.
Verdachte wordt daardoor in zijn verdediging niet geschaad.
De rechtbank acht niet wettig en overtuigend bewezen hetgeen aan verdachte sub 1 onder C en D en sub 3 en sub 4 is tenlastegelegd, zodat hij daarvan behoort te worden vrijgesproken.
Met betrekking tot de onder 1 C en D vermelde feiten heeft de rechtbank niet de overtuiging gekregen dat de handelingen die daar zijn vermeld, gepleegd zijn in de periode dat [slachtoffer1] nog niet de leeftijd van 16 jaren had bereikt.
Met betrekking tot feit 3 is de rechtbank van oordeel dat niet bewezen is dat verdachte (al dan niet in vereniging) foto’s (of andere gegevensdragers) aanwezig heeft gehad, heeft verspreid of heeft vervaardigd, dan wel ingevoerd of heeft uitgevoerd, waarop seksuele gedragingen te zien zijn, waarbij iemand is betrokken die kennelijk de leeftijd van 16 jaren nog niet heeft bereikt.
Voor zover getuigen verklaren dat verdachte hen foto’s heeft laten zien van naakte jongens, verklaren nagenoeg alle getuigen dat de jongens op die foto’s 14, 15 of 16 of wellicht nog ouder waren, terwijl bovendien niet duidelijk is geworden dat op die foto’s seksuele gedragingen zijn afgebeeld. De rechtbank is dan ook van oordeel dat niet bewezen is dat het gaat om afbeeldingen van seksuele gedragingen van personen die kennelijk de leeftijd van 16 jaren nog niet hebben bereikt.
Ook voor zover de foto, die bij verdachte is aangetroffen en die zich in het dossier op pagina 245 bevindt, een afbeelding van een seksuele gedraging inhoudt, kan niet gezegd worden dat de afgebeelde persoon kennelijk de leeftijd van 16 jaren nog niet heeft bereikt.
De getuigenverklaring van [getuige], inhoudende dat hij bij verdachte een (fragment van een) videoband zou hebben gezien, waarop kinderen van ongeveer 10 à 11 jaar op een seksuele manier aan elkaar zaten, kan niet bijdragen aan het bewijs, nu dat volgens de getuige rond 1994 zou zijn gebeurd en dat jaar niet in de tenlastegelegde periode valt.
Met betrekking tot feit 4 overweegt de rechtbank dat in de tenlastegelegde periode van 1 januari 1997 tot medio 22 januari 1998, zijnde de dag waarop de diagnose HIV bij verdachte is gesteld, verdachte nog niet op de hoogte was van zijn HIV-besmetting, zodat reeds om die reden voor die periode vrijspraak dient te volgen.
Voor de periode van medio januari 1998 tot ongeveer 12 tot 16 weken na aanvang van de behandeling op 24 februari 1998, zijnde ongeveer eind mei 1998 – geldt dat niet bewezen is dat en met wie verdachte de in die tenlastegelegde periode beschreven seksuele handelingen heeft verricht.
Ook voor de periode vanaf ongeveer eind mei 1998 tot en met 23 november 2004 dient naar het oordeel van de rechtbank vrijspraak te volgen.
Uit de stukken kan weliswaar worden afgeleid dat de verdachte –voor zover de omschreven seksuele handelingen bewezen kunnen worden- mogelijkerwijs het gevaar in het leven heeft geroepen dat de ander, met wie hij seks had, met het HIV-virus besmet zou kunnen raken. Niet blijkt echter dat sprake is van een -in juridische zin- aanmerkelijke kans op zodanige besmetting en van aanvaarding van die kans door verdachte (voorwaardelijk opzet).
Hierbij is bovendien van belang dat de behandeling is aangeslagen, zodat aannemelijk is dat vanaf mei 1998 het bloed van verdachte HIV-vrij is en dat het risico van besmetting door verdachte aanzienlijk is gedaald.
De rechtbank is door de inhoud van vorenstaande bewijsmiddelen, waarop na te melden beslissing steunt, tot de overtuiging gekomen en acht wettig bewezen dat verdachte het sub 1 onder A en B en het sub 2 primair tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat:
1.
A. hij in de periode van 8 mei 1992 tot en met 1 januari 2000 te Oldenzaal, tezamen en in vereniging met een ander, door geweld en andere feitelijkheden [slachtoffer1] heeft gedwongen tot het ondergaan van handelingen die mede bestonden uit het seksueel binnendringen van het lichaam van die [slachtoffer1], hebbende verdachte een dildo in de anus van die [slachtoffer1] geduwd en zich door die [slachtoffer1] laten aftrekken en bestaande dat geweld en die andere feitelijkheden hierin dat verdachte en zijn mededader een dominante houding aannamen ten opzichte van die [slachtoffer1] en als volwassen mannen een fysiek en psychisch overwicht over die [slachtoffer1] hadden en die [slachtoffer1] stevig vastpakten en die [slachtoffer1] vasthielden en aldus voor die [slachtoffer1] een bedreigende situatie hebben doen ontstaan;
B. hij in de periode van 8 mei 1992 tot en met 1 januari 2000 te Oldenzaal, tezamen en in vereniging met een ander, door geweld en andere feitelijkheden [slachtoffer1] heeft gedwongen tot het plegen en dulden van ontuchtige handelingen, hebbende verdachte een dildo in de anus van die [slachtoffer1] geduwd en zich laten aftrekken door die [slachtoffer1] en bestaande dat geweld of die andere feitelijkheden hierin dat verdachte en zijn mededader een dominante houding aannamen ten opzichte van die [slachtoffer1] en als volwassen mannen een fysiek en psychisch overwicht over die [slachtoffer1] hadden en die [slachtoffer1] stevig vastpakten en die [slachtoffer1] vasthielden en aldus voor die [slachtoffer1] een bedreigende situatie hebben doen ontstaan;
2.
hij in of omstreeks de periode van 1 mei 2001 tot en met 1 december 2001, te Oldenzaal, tezamen en in vereniging met een ander, door geweld en andere feitelijkheden [slachtoffer2] heeft gedwongen tot het dulden van ontuchtige handelingen, bestaande uit het met een hand over de buik van die [slachtoffer2] naar beneden gaan tot aan de broek van die [slachtoffer2] en open maken van de knoopjes en de rits van de broek van die [slachtoffer2] en betasten en voelen van/aan de penis van die [slachtoffer2] en bestaande dat geweld of die andere feitelijkheden uit het vastgrijpen van die [slachtoffer2] en optillen van die [slachtoffer2] en op een keukentafel tillen van die [slachtoffer2];
Tot deze beslissing geven reden de in die bewijsmiddelen voorkomende feiten en omstandigheden, waarbij de inhoud van die bewijsmiddelen telkens alleen is gebezigd tot bewijs van het telastegelegde feit, waarop deze inhoud in het bijzonder betrekking heeft.
De rechtbank acht niet bewezen wat aan verdachte sub 1 onder A en B en onder sub 2 primair meer of anders is tenlastegelegd, zodat hij daarvan behoort te worden vrijgesproken.
Het bewezen verklaarde levert op:
wat betreft sub 1 onder A, het misdrijf:
"Medeplegen van verkrachting",
De verdachte is strafbaar, aangezien niet is gebleken van een zijn strafbaarheid uitsluitende omstandigheid.
De officier van justitie heeft gevorderd dat verdachte, terzake feit 1 sub A t/m D, sub 2 primair, sub 3 en sub 4 B wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf van 36 maanden onvoorwaardelijk, met aftrek van het voorarrest, met toewijzing van de civiele vordering van [benadeelde].
De rechtbank overweegt wat de straf betreft, dat op grond van de aard van de feiten, de omstandigheden waaronder deze zijn gepleegd en de persoon van verdachte, zoals één en ander uit het onderzoek ter terechtzitting is gebleken, aan verdachte de straf behoort te worden opgelegd, zoals deze hierna zal worden bepaald, waarbij nog het volgende is overwogen:
Verdachte heeft, met zijn mededader, een jonge jongen éénmaal verkracht en een ander onzedelijk betast.
Dergelijke feiten tasten de persoonlijke integriteit aan en slachtoffers van dergelijke misdrijven kunnen, naar de ervaring heeft geleerd, lange tijd psychische schade daarvan ondervinden. Verdachte is daar volledig aan voorbij gegaan en hij heeft daarbij misbruik gemaakt van het fysieke en psychische overwicht dat hij en zijn mededader als volwassen mannen, over het slachtoffer hadden.
Bij de vaststelling van na te melden straf heeft de rechtbank acht geslagen op de omtrent verdachte uitgebrachte rapportages en op de omstandigheid dat met name het onder 1 bewezen verklaarde feit reeds meerdere jaren geleden heeft plaatsgevonden.
Gelet op het bovenstaande is naar het oordeel van de rechtbank, een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van na te melden duur thans de meest passende straf.
De rechtbank overweegt verder, dat [benadeelde], ter zake van feit 2, zich via het in artikel 51b van het Wetboek van Strafvordering voorgeschreven formulier ter terechtzitting als benadeelde partij heeft gevoegd in het strafproces, en op de voet van artikel 51b van het Wetboek van Strafvordering opgave heeft gedaan van de vordering tot schadevergoeding als benadeelde partij, tot een totaalbedrag van
€ 3116,60, bestaande uit de volgende posten: Nota’s psycholoog: € 116,60 en immateriële schade (voorschot): € 3.000,=.
De rechtbank is van oordeel dat de vordering van de benadeelde partij niet van zo eenvoudige aard is dat zij zich leent voor een behandeling in het strafgeding.
De rechtbank zal daarom de benadeelde partij niet–ontvankelijk verklaren in de vordering en bepalen dat de benadeelde partij de vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.
De na te melden straf is gegrond, behalve op voormelde artikelen, op de artikelen 10, 27 en 57 van het Wetboek van Strafrecht.
R E C H T D O E N D E:
Verklaart niet bewezen wat aan verdachte sub 1 onder C en D, sub 3 en sub 4 is tenlastegelegd en spreekt hem daarvan vrij.
Verklaart bewezen, dat het sub 1 onder A en B en sub 2 primair tenlastegelegde zoals boven omschreven door verdachte is begaan.
Verstaat, dat het aldus bewezen verklaarde oplevert de strafbare feiten zoals hierboven vermeld.
Verklaart verdachte strafbaar.
Veroordeelt verdachte ter zake daarvan tot een gevangenisstraf voor de tijd van vijf (5) maanden.
Beveelt dat de tijd, die de veroordeelde vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht, bij de uitvoering van de hem opgelegde gevangenisstraf geheel in mindering zal worden gebracht.
Bepaalt dat de benadeelde partij [benadeelde] niet-ontvankelijk is in zijn vordering en dat de benadeelde partij deze vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.
Verklaart niet bewezen wat aan de verdachte sub 1 onder A en B en sub 2 primair meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven bewezen is verklaard en spreekt hem daarvan vrij;
Heft op het tegen verdachte verleende bevel tot voorlopige hechtenis, met ingang van heden, welk bevel afzonderlijk is geminuteerd..
Aldus gewezen door mr. Stoové, voorzitter, mr. Vogel en mr. Taalman, rechters, in tegenwoordigheid van Feijer, griffier, en – bij vervroeging - uitgesproken ter openbare terechtzitting op 22 april 2005.