Uitspraak
vonnis
RECHTBANK TE ALKMAAR
Sector civiel recht
FV/AM
zaaknummer / rolnummer: 125314 / HA ZA 10-1133
Vonnis van 3 augustus 2011
in de zaak van
[naam eiser],
wonende te Utrecht,
eiser,
advocaat mr. L.J. Gravendeel te Hilversum,
tegen
de besloten vennootschap SILK SCREEN HOLLAND B.V.,
gevestigd te Heerhugowaard,
gedaagde,
advocaat mr. M.R. de Zwaan te Amsterdam.
Partijen zullen hierna ook [eiser] en Silk Screen genoemd worden.
De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding
- de conclusie van antwoord
- het tussenvonnis van 2 maart 2011
- het proces-verbaal van de zitting van 17 mei 2011 en de daarin genoemde stukken.
Ten slotte is vonnis bepaald.
De feiten
Uitgeversmaatschappij Walburg Pers B.V. (hierna ook: Walburg) houdt zich bezig met de overdracht en distributie van informatie, door middel van boekwerken, periodieken en andere drukwerken.
BührmannnUbbens B.V. (hierna ook: Bührmann) is een groothandel in papier- en papierwaren en verpakkingsmateriaal. Daarnaast houdt Bührmann zich bezig met de fabricage van enveloppen.
Bührmann heeft op enig moment aan Walburg verzocht om voor haar een boek over zeefdrukken te doen ontwikkelen. Het boek was bedoeld als geschenk voor relaties van Bührmann.
Bij brief van 7 september 1998 bericht Walburg het volgende aan [eiser]]:
"Je hebt nog een bevestiging van mij tegoed van de gemaakte afspraken.
We spraken af dat jij het manuscript met als onderwerp 'Zeefdrukken' voor ons vervaardigt. Hiervoor ontvang je een vergoeding van [guldens] 4.000,- exclusief btw. Indien de redactie via jou loopt bedraagt deze vergoeding [guldens] 5.000,-."
Het voorgaande heeft geresulteerd in het boek met de titel 'Zeefdruk. Een indruk' (hierna: het boek).
Op de titelpagina van het boek staat de naam van [eiser]] vermeld en ook op bladzijde 62, onder de epiloog. De colofon van het boek luidt, voor zover in deze procedure van belang, als volgt:
"Zeefdruk. Een indruk' is een uitgave van Bührmann-Ubbens Papier Zutphen, gerealiseerd in het kader van het streven het vakmanschap in papier meer dimensie te geven."
In het boek is voorts de volgende copyright-notice opgenomen:
"(c)1998Bührmann-Ubbens Papier
(...) Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. (...)"
Silk Screen is een zeefdrukkerij die zich ook bezig houdt met het veredelen van drukwerk.
Silk Screen heeft het boek in de periode van 2000-2005 op haar website gepubliceerd. Zij heeft hiervoor mondeling toestemming van Bürhmann gekregen.
Bij e-mail van 12 december 2005 heeft [eiser]] Silk Screen verzocht om het boek van haar website te verwijderen. Op 13 december 2005 heeft Silk Screen aan dit verzoek voldaan.
Het geschil
[eiser]] vordert - samengevat -
primair
1. veroordeling van Silk Screen tot betaling van
a. [euro] 12.000,- (excl. BTW) wegens materiële schadevergoeding
b. [euro] 7.500,- (excl. BTW) wegens immateriële schadevergoeding
c. [euro] 10.400,- (excl. BTW) wegens (buiten)gerechtelijke kosten
d. vermeerderd met de wettelijke (handels)rente,
2. Silk Screen te gebieden iedere inbreuk op de intellectuele eigendomsrechten van [eiser]] te staken en gestaakt te houden, op straffe van verbeurte van een dwangsom van [euro] 5.000,- per dag, met een maximum van [euro] 25.000,-.
subsidiair
veroordeling van Silk Screen zoals hiervoor weergegeven onder 1a en/of b en/of c en/of d, althans om Silk Screen te veroordelen om een bedrag c.q. bedragen te voldoen waarbij dat bedrag c.q. die bedragen door de rechtbank worden geschat,
primair en subsidiair
een en ander met veroordeling van Silk Screen in de kosten van deze procedure ex artikel 1019h Rv,
meer subsidiair
veroordeling van Silk Screen in de kosten van dit geding ingevolge artikel 237 Rv Pro.
Silk Screen voert verweer.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
De beoordeling
Tussen partijen staat vast dat het boek een auteursrechtelijk beschermd werk is, zoals bedoeld in artikel 10 van Pro de Auteurswet (hierna: Aw). Dit betekent dat uitsluitend de maker het recht heeft om het boek openbaar te maken en te verveelvoudigen. Voorop staat dat als maker moet worden beschouwd degene die het werk heeft geschapen, dat wil zeggen wie het boek heeft geschreven. Vast staat dat [eiser]] het boek heeft geschreven. Op grond hiervan moet [eiser]] als maker worden aangemerkt en in het verlengde daarvan wordt hij in beginsel als auteursrechthebbende beschouwd.
In het boek staat Bürhmann als uitgever vermeld en bij de copyright-notice staat Bürhmann vermeld. Verder is daarin opgenomen dat voor openbaarmaking of verveelvoudiging schriftelijke toestemming van de uitgever is vereist. De naam van [eiser]] staat op de titelpagina van het boek en achterin na de epiloog vermeld. Het betoog van Silk Screen dat zij in het licht van deze omstandigheden ervan uit mocht gaan dat Bührmann de auteursrechthebbende is, kan niet worden gevolgd. De loutere vermelding van een rechtspersoon als uitgever is niet te beschouwen als aanduiding van het makerschap. Ook de copyright-notice kan niet worden aangemerkt als een vermoeden dat de auteursrechten bij Bührmann rusten. Een en ander geldt temeer nu de naam van [eiser]] op twee plaatsen in het boek is vermeld, die gebruikelijk zijn voor de aanduiding van de naam van de auteur. Het voorgaande brengt mee dat de rechtbank er in het navolgende van uit gaat dat [eiser]] de auteursrechthebbende is op het boek. Hierbij is mede in aanmerking genomen dat niet gebleken is dat [eiser]] zijn exclusieve rechten zou hebben overgedragen aan bijvoorbeeld Walburg of Bührmann, zoals bedoeld in artikel 2 Aw Pro.
Niet in geschil is dat Silk Screen het boek door publicatie op haar website openbaar heeft gemaakt, zonder dat zij daarvoor de toestemming van [eiser]] had. Hiermee heeft Silk Screen de auteursrechten van [eiser]] geschonden. De schending van de auteursrechten van [eiser]] kan aan Silk Screen worden toegerekend, indien deze schending te wijten is aan haar schuld of aan een oorzaak die krachtens de wet of de in het verkeer geldende opvattingen voor haar rekening komt. Silk Screen betoogt dat de schending haar niet kan worden toegerekend, omdat zij zorgvuldig heeft gehandeld. Silk Screen wijst erop dat zij vooraf toestemming heeft gevraagd aan en verkregen van Bührmann en dat zij daarbij zonder meer af mocht gaan op de te goeder trouw bekend staande Bührmann.
Uitgangspunt is dat het op de weg van Silk Screen ligt om aannemelijk te maken dat zij zodanig zorgvuldig heeft gehandeld dat de schending van de auteursrechten van [eiser]] haar niet kan worden toegerekend.
In het boek staat vermeld dat voor verveelvoudiging of openbaarmaking van het boek de schriftelijke toestemming van Bührmann is vereist. Vast staat dat Silk Screen toestemming heeft verzocht en mondeling heeft verkregen, van de zeefdrukafdeling van Bührmann. Partijen twisten over de vraag of degene die die toestemming namens Bührmann gaf, daartoe bevoegd was.
De rechtbank constateert dat Silk Screen de toestemming niet schriftelijk heeft verkregen. Dit is niet in overeenstemming met het voorschrift dat vermeld staat in de copyright-notice. Bovendien heeft Silk Screen zelf in haar conclusie van antwoord en ter comparitie betoogd dat het boek bestemd was voor de promotie van Bührmann en dat aan Bührmann een impliciete exclusieve licentie zal zijn verstrekt om de tekst in elke denkbare vorm voor dat doel te gebruiken. Silk Screen heeft niet aangevoerd dat het gebruik van het boek op haar website binnen dit doel valt, zodat uit dit betoog van Silk Screen volgt dat ook volgens Silk Screen zelf Bührmann niet gerechtigd was om rechten aan haar te verstrekken.
Reeds op grond van het voorgaande komt de rechtbank tot de conclusie dat Silk Screen onvoldoende zorgvuldig heeft gehandeld en dat haar verweer dat de schending van de auteursrechten haar niet kan worden toegerekend faalt. De vraag of hiermee op Silk Screen een onderzoeksplicht wordt gelegd, zoals Silk Screen betoogt, komt in het geheel niet aan de orde. Het feit dat Silk Screen - nadat [eiser]] haar wees op de inbreuk - het boek direct heeft verwijderd van haar website heeft geen invloed op de beantwoording van de vraag of destijds zorgvuldig is gehandeld, zodat ook dit verweer van Silk Screen niet op gaat.
Met de constatering dat Silk Screen de auteursrechten van [eiser]] heeft geschonden en dat deze schending haar kan worden toegerekend, komt de beoordeling van de door [eiser]] gevorderde schadevergoeding aan de orde. Silk Screen heeft gemotiveerd betwist dat [eiser]] enige schade heeft geleden.
[eiser]] vordert onder meer een bedrag van [euro] 12.000,- aan vermogensschade, aangezien hij niet uitsluit dat een heruitgave van het boek niet door is gegaan vanwege het zonder zijn toestemming publiceren van het boek door Silk Screen op internet.
Hierin kan [eiser]] niet worden gevolgd. Hij doelt op het niet doorgaan van een heruitgave in 1999, terwijl het boek eerst in 2000 op internet is verschenen. Reeds daarom valt niet in te zien waarom die publicatie van invloed kan zijn geweest op het achterwege blijven van deze heruitgave van het boek, zoals Silk Screen terecht betoogt.
[eiser]] heeft verder ter onderbouwing van zijn schade aangegeven dat verdere exploitatie door de onrechtmatige daad van Silk Screen is bemoeilijkt en dat hij de schade heeft geschat op basis van geleden verlies en winstderving, uitgaande van een commerciële levenscyclus van 10 tot 15 jaar en dat hij bij zijn schatting aansluiting heeft gezocht bij de voorwaarden van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (hierna NVJ). De rechtbank overweegt dat [eiser]] onvoldoende feiten heeft aangevoerd om te rechtvaardigen dat de NVJ voorwaarden in de onderhavige omstandigheden als aanknopingspunt zouden moeten gelden.
Ten aanzien van de immateriële schade heeft [eiser]] gesteld dat bij de publicatie van zijn boek op de website van Silk Screen zijn naam is weggehaald en dat er als gevolg van het scannen van het boek, typefouten in de versie op internet zijn verschenen. Hij stelt dat daardoor sprake is van verminking van het werk en aantasting van zijn persoonlijkheidsrechten waardoor hij schade heeft geleden. Silk Screen heeft betwist dat de naam van [eiser]] ontbrak in de versie van het boek die was opgenomen op de website van Silk Screen. Silk Screen heeft niet bestreden dat er typefouten in de versie op internet zijn opgenomen. Een en ander betekent dat wel vast is komen te staan dat er typefouten zaten in de versie van het boek op de website van Silk Screen, doch dat niet duidelijk is of de naam van [eiser]] was weggehaald. Nu [eiser]] zich op het standpunt heeft gesteld dat zijn naam ontbrak, kan niet worden volgehouden dat [eiser]] door de typefouten in zijn eer en goede naam is aangetast. Nu evenmin is komen vast te staan dat de naam van [eiser]] door Silk Screen is verwijderd, moet de gevorderde vergoeding van immateriële schade worden afgewezen.
De rechtbank concludeert dat weliswaar aannemelijk is dat [eiser]] schade heeft geleden, doch dat [eiser]] de hoogte van zijn vordering onvoldoende heeft onderbouwd. Tegen die achtergrond zal de rechtbank met inachtneming van het voorgaande de schade schatten op basis van het bepaalde in artikel 6:97 BW Pro. Hierbij wordt als leidraad genomen de situatie waarin publicatie van het boek door Silk Screen niet onrechtmatig zou zijn geschied en de vraag welke vergoeding [eiser]] dan bij Silk Screen had kunnen bedingen. Gelet op het feit dat [eiser]] destijds van zijn opdrachtgever een bedrag van circa
[gulden]. 5.000,- heeft ontvangen, acht de rechtbank een schadevergoeding van [euro] 2.500,- exclusief BTW in het licht van alle omstandigheden van het geval redelijk. Silk Screen zal worden veroordeeld om dit bedrag aan [eiser]] te vergoeden.
[eiser]] vordert verder dat Silk Screen veroordeeld wordt tot betaling van de wettelijke handelsrente. Deze vordering is niet toewijsbaar nu gesteld noch gebleken is dat de vordering van [eiser]] verband houdt met een tussen partijen gesloten handelsovereenkomst. De gevorderde wettelijke rente zal worden toegewezen vanaf de dag der dagvaarding.
Voor een gebod tegen Silk Screen om iedere inbreuk op de intellectuele eigendomsrechten van [eiser]] te staken en gestaakt te houden, is geen plaats. Gesteld noch gebleken is dat Silk Screen voornemens is om het boek nogmaals zonder toestemming van [eiser]] op internet te publiceren.
[eiser]] dient ten aanzien van de vraag wie de auteursrechthebbende is en of sprake was van inbreuk daarop, als de in het gelijk gestelde partij te worden beschouwd. Gezien de hoogte van de vordering van [eiser]] en het bedrag dat wordt toegewezen, beschouwt de rechtbank Silk Screen als de grotendeels in het gelijk gestelde partij daar waar het gaat om de schadevergoeding. In het voorgaande ziet de rechtbank aanleiding om de proceskosten te compenseren op de hierna te vermelden wijze.
De beslissing
De rechtbank
veroordeelt Silk Screen om aan [eiser]] tegen behoorlijk bewijs van kwijting te betalen een bedrag van [euro] 2.500,- (zegge: tweeduizend vijfhonderd euro), exclusief BTW, vermeerderd met de wettelijke rente over dat bedrag vanaf de dag der dagvaarding, zijnde
7 december 2010, tot aan de dag van algehele voldoening,
verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad,
compenseert de kosten van deze procedure tussen partijen, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt,
wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit vonnis is gewezen door mr. A.E. Merkus en in het openbaar uitgesproken op
3 augustus 2011.