Conclusie
Nr. 10/00254
Mr. Vegter
Zitting: 17 mei 2011
Conclusie inzake:
[Verdachte]
1. Het Gerechtshof te Leeuwarden heeft bij arrest van 15 december 2009 verdachte niet-ontvankelijk verklaard in zijn hoger beroep tegen een vonnis van de Politierechter in de Rechtbank te Leeuwarden van 11 februari 2008, waarbij verdachte wegens "medeplegen van opzettelijk iemand wederrechtelijk van de vrijheid beroven en beroofd houden" en "mishandeling" bij verstek is veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van twee weken en waarbij voorts de gedeeltelijke tenuitvoerlegging is gelast van een eerder aan verdachte voorwaardelijk opgelegde jeugddetentie voor de duur van drie maanden, met dien verstande dat de tenuitvoerlegging is gelast van de voorwaardelijk opgelegde jeugddetentie voor de duur van één maand en is bepaald dat wat betreft de overige twee maanden voorwaardelijk opgelegde jeugddetentie de proeftijd met één jaar wordt verlengd onder handhaving van de daarbij gestelde bijzondere voorwaarde.
2. Namens verdachte heeft mr. J. Boksem, advocaat te Leeuwarden, beroep in cassatie ingesteld en bij schriftuur een middel van cassatie voorgesteld.
3. Het middel behelst de klacht dat het Hof de verdachte ten onrechte, althans op onjuiste en/of ontoereikende gronden, niet-ontvankelijk heeft verklaard in zijn hoger beroep.
4. De stukken van het geding houden, voor zover voor de beoordeling van het middel van belang, het volgende in:
(i) De dagvaarding van de verdachte om te verschijnen op de terechtzitting van de Politierechter in de Rechtbank te Leeuwarden van 11 februari 2008 is volgens de daaraan gehechte akte van uitreiking op 18 december 2007 tevergeefs aangeboden op het GBA-adres van de verdachte en vervolgens op 21 december 2007 op het postkantoor uitgereikt aan een schriftelijk gemachtigde van de verdachte ("moeder").
(ii) Uit het aan deze akte van uitreiking gehechte bericht van aankomst kan worden afgeleid dat de verdachte niet zijn moeder maar zichzelf heeft gemachtigd om de inleidende dagvaarding op het postkantoor in ontvangst te nemen.(1)
(iii) De aantekening mondeling vonnis van de Politierechter van 11 februari 2008 houdt in dat de verdachte bij verstek is veroordeeld.(2)
(iv) Namens de verdachte heeft mr. S. Vaupell, advocaat te Wolvega, op 18 april 2008 hoger beroep ingesteld tegen het vonnis van de Politierechter.
(v) De verdachte heeft op de terechtzitting in hoger beroep van 15 december 2009 verklaard dat de inleidende dagvaarding aan zijn moeder is uitgereikt, dat het nimmer zijn bedoeling is geweest om zijn moeder hiervoor schriftelijk te machtigen, dat hij zichzelf wilde machtigen en dat hij daarom zijn eigen naam heeft ingevuld bij degene aan wie de dagvaarding moest worden uitgereikt, dat hij dacht dat het noodzakelijk was om het machtigingsformulier van een handtekening te voorzien, dat het zich in het dossier bevindende machtigingsformulier is voorzien van zijn handtekening, dat zijn moeder kennelijk op een gegeven moment de inleidende dagvaarding bij het postkantoor heeft opgehaald, dat zij dit schrijven echter niet onmiddellijk aan hem heeft gegeven omdat zij wist dat hij op dat moment iets anders (het studeren voor zijn tentamens) aan zijn hoofd had, dat zijn moeder hem uiteindelijk "uiterlijk eind februari 2008" op de hoogte heeft gebracht van de inhoud van het gerechtelijke schrijven, dat hij niet heeft geweten dat zijn moeder de inleidende dagvaarding had opgehaald totdat zij hem hiermee eind februari 2008 confronteerde en dat hij de inleidende dagvaarding niet zelf heeft opgehaald omdat hij het te druk had met het studeren voor zijn tentamens. Voorts heeft de raadsman van de verdachte op die terechtzitting in antwoord op de vraag van de oudste raadsheer waarom er pas in april 2008 hoger beroep is ingesteld terwijl de verdachte heeft verklaard dat hij sinds eind februari 2008 op de hoogte is geweest van de zitting in eerste aanleg, medegedeeld dat hij pas later een afspraak met de verdachte had en dat hij daarna meteen hoger beroep heeft ingesteld.
(vi) Het Hof heeft de verdachte niet-ontvankelijk verklaard in zijn hoger beroep omdat het te laat is ingesteld en heeft daartoe onder het hoofd "ontvankelijkheid van het hoger beroep" het volgende overwogen. De moeder van de verdachte was niet gevolmachtigd om namens de verdachte de inleidende dagvaarding in ontvangst te nemen, nu de zich in het dossier bevindende schriftelijke machtiging is voorzien van de handtekening van de verdachte, hetgeen de verklaring van de verdachte ondersteunt dat hij slechts de bedoeling heeft gehad om zichzelf te machtigen ten einde het gerechtelijke schrijven op te halen. De verdachte heeft ter terechtzitting in hoger beroep van 15 december 2009 duidelijk en ondubbelzinnig verklaard dat hij uiterlijk eind februari 2008 op de hoogte is geraakt van de inhoud van deze brief (de inleidende dagvaarding). Derhalve is hij op dat moment op de hoogte geraakt van het feit dat hij op 11 februari 2008 ter terechtzitting van de Politierechter had kunnen verschijnen. Vanaf dit moment had de verdachte binnen veertien dagen hoger beroep dienen in te stellen, terwijl het hoger beroep echter pas op 18 april 2008 is ingesteld.
5. Art. 408 Sv Pro luidt, voor zover hier van belang, als volgt:
"1. Het hoger beroep moet binnen veertien dagen na de einduitspraak worden ingesteld indien:
a. de dagvaarding of oproeping om op de terechtzitting te verschijnen of de aanzegging of oproeping voor de nadere terechtzitting aan de verdachte in persoon is gedaan of betekend;
b. de verdachte op de terechtzitting of nadere terechtzitting is verschenen;
c. zich anderszins een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de dag van de terechtzitting of van de nadere terechtzitting de verdachte tevoren bekend was;
(...)
2. In andere gevallen dan de in het eerste lid genoemde moet het hoger beroep worden ingesteld binnen veertien dagen nadat zich een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de einduitspraak de verdachte bekend is."
6. De inleidende dagvaarding is niet in persoon aan de verdachte betekend, nu deze weliswaar aan de moeder van de verdachte is uitgereikt maar de moeder - zoals het Hof ook heeft vastgesteld - niet kan worden aangemerkt als een door de verdachte schriftelijk gemachtigde. Voorts is de verdachte niet op de terechtzitting in eerste aanleg verschenen, terwijl uit het dossier niet blijkt dat zich anderszins een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de dag van die terechtzitting de verdachte tevoren bekend was. Gelet hierop dient de vraag of het hoger beroep tijdig is ingesteld te worden beantwoord overeenkomstig art. 408, tweede lid, Sv.
7. In de hiervoor onder 4 sub vi weergegeven overwegingen van het Hof ligt als diens oordeel besloten dat de verdachte eind februari 2008 - na de dag van de terechtzitting in eerste aanleg - heeft kennisgenomen van de inleidende dagvaarding en dat die kennisneming dient te worden aangemerkt als een omstandigheid waaruit voortvloeit dat de einduitspraak de verdachte bekend is, zoals bedoeld in art. 408, tweede lid, Sv. Aldus heeft het Hof blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting omtrent art. 408, tweede lid, Sv. De enkele omstandigheid dat zich na de zitting een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de verdachte bekend is geraakt met de dag van de terechtzitting, betekent immers niet dat zich een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de einduitspraak de verdachte bekend is. Terzijde zij nog opgemerkt dat uit de stukken van het geding niet volgt dat de mededeling uitspraak (van de Politierechter) op enig moment aan de verdachte is betekend.(3)
8. Het middel is terecht voorgesteld.
9. Gronden waarop de Hoge Raad gebruik zou moeten maken van zijn bevoegdheid de bestreden uitspraak ambtshalve te vernietigen, heb ik niet aangetroffen.
10. Deze conclusie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak en tot terugwijzing van de zaak naar het Gerechtshof te Leeuwarden teneinde op het bestaande beroep opnieuw te worden berecht en afgedaan.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
1 Het bericht van aankomst houdt onder het hoofd "verklaring van overdracht" in dat "de geadresseerde verzoekt de brief uit te reiken aan: [verdachte]", gevolgd door de handtekening van de verdachte.
2 Bij de stukken van het geding bevindt zich een schrijven van 3 december 2008 van een senior secretaris van de Rechtbank te Leeuwarden gericht aan het Ressortsparket en het Hof (blijkens een daarop geplaatste stempel is dit schrijven op 19 december 2008 bij het Ressortsparket Leeuwarden ingekomen). Dit schrijven vermeldt dat het proces-verbaal van de terechtzitting in eerste aanleg niet is uitgewerkt nu de verdachte kennelijk niet-ontvankelijk is in het hoger beroep, aangezien hij op 11 februari 2008 is veroordeeld terwijl de dagvaarding aan hem in persoon (schriftelijke machtiging) is betekend en namens hem op 18 april 2008 hoger beroep is ingesteld.
3 Vgl. HR 20 april 2010, LJN BL7689, NJ 2010/247.