Conclusie
Nr. 03450/05 E
Mr Machielse
Zitting 10 oktober 2006
Conclusie inzake:
[verdachte]
1. Het Gerechtshof te 's-Gravenhage heeft bij arrest van 14 oktober 2005 - met vernietiging van een vonnis van de Economische Politierechter in de Rechtbank te 's-Gravenhage van 18 november 2004 - de verdachte vrijgesproken van het hem bij inleidende dagvaarding tenlastegelegde.
2. Het cassatieberoep is ingesteld door het openbaar ministerie. De advocaat-generaal mr. G.C. Haverkate heeft bij schriftuur één middel van cassatie voorgesteld.(1) Mr. P.C.H. van Schooten heeft het beroep schriftelijk tegengesproken.
3.1. Het middel klaagt erover de het Hof de verdachte ten onrechte heeft vrijgesproken danwel de vrijspraak ontoereikend heeft gemotiveerd.
3.2. Aan verdachte is tenlastegelegd dat:
"hij zich op of omstreeks 14 juli 2003 te Zevenhoven ter uitoefening van de jacht in het veld heeft bevonden met (een) ander(e) dan tot jagen geoorloofd(e) middel(en), te weten een duivencarroussel, althans met een mechanisch lokinstrument;
Art 50 lid 3 Flora Pro- en faunawet"
3.3. Het Hof heeft de vrijspraak als volgt gemotiveerd:
"Aan de verdachte is tenlastegelegd dat hij zich op 14 juli 2003 ter uitoefening van de jacht in het veld heeft bevonden met een ander dan tot jagen geoorloofd middel, te weten een duivencarrousel.
Artikel 50 van Pro de Flora- en Faunawet luidt als volgt:
1. Tot jagen geoorloofde middelen zijn:
a. geweren;
b. honden, niet zijnde lange honden;
c. gefokte jachtvogels, te weten slechtvalken (Falco peregrinus) en haviken (Accipiter gentilis);
d. geregistreerde eendenkooien als bedoeld in artikel 56;
e. lokeenden of lokduiven, mits niet blind of verminkt;
f. fretten;
g. buidels.
2. Bij algemene maatregel van bestuur kan het gebruik van de in het eerste lid genoemde middelen worden uitgesloten of beperkt. Daarbij kunnen tevens regels worden gesteld betreffende de eisen waaraan die middelen dienen te voldoen, alsmede betreffende het gebruik van munitie, waarbij ook rekening kan worden gehouden met belangen van veiligheid, volksgezondheid, welzijn en milieu.
3. Het is verboden zich ter uitoefening van de jacht in het veld te bevinden met andere dan tot jagen geoorloofde middelen.
4. Degene die zich in het veld bevindt met een of meer tot jagen geoorloofde middelen, bedoeld in het eerste lid, alsmede met andere middelen waarmede kan worden gejaagd, wordt geacht zich daarmede ter uitoefening van de jacht in het veld te bevinden tenzij het tegendeel blijkt.
Artikel 50 van Pro de Flora- en Faunawet is in overeenstemming met de Beschikking van het Comité van Ministers van de Benelux Economische Unie van 2 oktober 1996, Nr. M(96)8, Trb. 1997, 252 inzake de vaststelling van de middelen die toelaatbaar zijn bij de uitoefening van de jacht. De beschikking ziet blijkens de toelichting niet op de verdelging. De beschikking is gebaseerd op het bij Protocol gewijzigde artikel 4 van Pro de Benelux-Overeenkomst op het gebied van de jacht en de vogelbescherming van 1970.
De verdachte heeft plastic duiven als lokmiddel voor de jacht, uitgevoerd ter bescherming van gewassen, ingezet. De duiven zijn door verdachte geplaatst op de armen van een carrousel, die aangedreven door een elektromotor een horizontaal draaiende beweging maakte. Het doel van deze methode is om door de beweging van de opgezette duiven de effectiviteit als lokmiddel te verhogen.
In de tenlastelegging wordt de verdachte verweten te hebben gejaagd door middel van een duivencarrousel, althans door mechanisch lokinstrument. Blijkens artikel 50, eerste lid, Flora- en Faunawet is de inzet van lokduiven een geoorloofd middel tot jagen. De vraag die voorligt is of de plaatsing van lokduiven op een roterend mechaniek de inzet behelst van een ander niet geoorloofd lokmiddel. De wetsgeschiedenis geeft geen uitsluitsel. Volgens de ter zitting gehoorde getuige-deskundige van het ministerie van LNV is na aanvankelijke twijfel omtrent de geoorloofdheid van de inzet van een carrousel de thans uitgedragen opvatting, dat het carrousel een verboden middel tot jacht betreft.
Naar het oordeel van het hof gaat het hier om een bepaalde methode van gebruik van een op zichzelf niet ongeoorloofd lokmiddel (de lokduif). Er zijn vele methoden van inzet van een lokmiddel denkbaar. Een lokduif kan zo worden opgehangen aan een touw of geplaatst op een veer dat de duif door de wind wordt bewogen. Een molen waarop een duif is geplaatst, kan door inzet van menselijke energie roteren, als ook door een elektromotor. De rechtszekerheid vergt dat voor rechtsgenoten tevoren voldoende kenbaar is welke methode geoorloofd is en welke niet. De wet voorziet in de mogelijkheid om door middel van een algemene maatregel van bestuur het gebruik van op zichzelf geoorloofde lokmiddelen te beperken of uit te sluiten (artikel 50, tweede lid, Flora- en Faunawet). Nu van die mogelijkheid vooralsnog geen gebruik is gemaakt is de hier bedoelde wijze van gebruik van lokduiven niet zonder meer ongeoorloofd te achten.
Het hof heeft acht geslagen op vraag of door de hier aan de orde zijnde wijze van lokken de ratio van beperking van geoorloofde middelen tot jacht geweld wordt aangedaan. Er is naar het oordeel van het hof geen sprake van onnodige wreedheid ten opzichte van dieren. Ook is het, mede gelet op de verklaringen die de vorenbedoelde getuige-deskundige van het LNV en de getuige-deskundige van de KNJV ter terechtzitting in hoger beroep hebben afgelegd, niet aannemelijk geworden dat de duivencarrousel als zodanig onvoldoende selectief is.
Het hof acht het tenlastegelegde, gelet op het voorgaande, niet wettig en overtuigend bewezen, zodat de verdachte daarvan behoort te worden vrijgesproken."
3.4. Art. 4 van Pro de Benelux-Overeenkomst op het gebied van de jacht en de vogelbescherming van 10 juni 1970(2) luidde oorspronkelijk als volgt:
"De drie Regeringen plegen overleg over de tot jagen geoorloofde wapens, munitie en overige middelen en tuigen, alsmede over de wijze waarop de jacht mag worden uitgeoefend."
In het Protocol van 20 juni 1977 tot wijziging van voornoemde Benelux-Overeenkomst(3) heeft art. 4 - voor zover van belang - de volgende redactie gekregen:
"2. Bij de jacht op de onderscheiden wildsoorten mag slechts gebruik worden gemaakt van nader aan te wijzen wapens en munitie, alsmede van nader aan te wijzen andere middelen, tuigen en jachtmethoden, overeenkomstig de procedure aangegeven in lid 4.
(...)
4. a) Het Comité van Ministers stelt vast door middel van overeenkomstig artikel 19 a) van het Unieverdrag genomen beschikkingen en rekening houdende met de cynegetische omstandigheden eigen aan elk land of deel daarvan:
1º de wapens en munitie alsmede de andere middelen, tuigen en jachtmethoden zoals bedoeld in lid 2;
(...)
5. Elk der drie Regeringen stelt de wijze vast waarop, alsmede de voorwaarden waaronder uitvoering zal worden gegeven aan het in de leden 1 en 4 bepaalde, zulks met inbegrip van de controlemaatregelen."
Bij Beschikking van 2 oktober 1996 van het Comité van Ministers van de Benelux Economische Unie met betrekking tot de jacht en de vogelbescherming(4) is de maximumlijst vastgesteld van middelen die toelaatbaar zijn bij de uitoefening van de jacht:
"Artikel 2
Bij de uitoefening van de jacht kunnen tevens worden toegestaan:
1. honden;
2. fretten;
3. lokinstrumenten, mits niet mechanisch of electronisch;
4. optische beeldversterkers als dan niet voorzien van een elektrische viseerinrichting;
5. jachtkansels en hoogzitten;
6. schermen;
7. jachtmessen;
8. imitaties van vogels.
Artikel 3
Voor België en Nederland kunnen eveneens worden toegestaan:
1. jachtvogels;
2. kastvallen bestemd voor de vangst van zoogdieren;
3. eendenkooien;
4. buidels;
5. levende lokvogels, mits niet blind of verminkt;
6. paarden bij de lange jacht;
7. vangkooien."
De toelichting bij voornoemde beschikking houdt onder andere het volgende in:
"Om elk misverstand uit te sluiten zij gesteld dat deze beschikking alleen betrekking heeft op de jacht en niet op de verdelging.
(...)"
Ook uitgaande van het feit dat het ongewenst is te komen tot een uitbreiding van de thans toegestane middelen en procédés wordt de vastgestelde lijst dan ook gezien als de maximumlijst van middelen en procédés die kunnen toegelaten worden in die mate dat ze volgens de huidige regeling ook reeds toegelaten en gangbaar zijn in het betreffende land resp. gewest.
Daarenboven wordt duidelijkheid geschapen ten aanzien van allerlei ongewenste ontwikkelingen zoals jacht met boog of kruisboog, die in de opsomming niet tot de geoorloofde middelen en procédés worden gerekend.
Volledigheidshalve dient ook gesteld dat de uitdrukking 'imitaties van vogels' ook slaat op opgezette individuen."
3.5. De feiten: verdachte was op 14 juli 2003 aan het jagen op houtduiven in het kader van de gewasbescherming. De houtduif is ingevolge art. 32 van Pro de Flora- en faunawet jo. art. 22 Jachtbesluit Pro aangemerkt als overig wild. In het kader van de uitoefening van de jacht mag de houtduif in de periode van 15 oktober tot en met 31 januari bejaagd worden.(5) In het kader van beheer en schadebestrijding mag de houtduif als landelijke schadesoort(6) het hele jaar bejaagd worden.(7)
3.6. Mijns inziens dient allereerst beoordeeld te worden of voornoemde Benelux-wetgeving op het onderhavige geval van toepassing is. Het hof oordeelt immers dat de verdachte in het kader van de gewasbescherming houtduiven aan het bejagen was en voornoemde beschikking, blijkens de toelichting, louter op de jacht ziet en niet op de verdelging (lees: beheer en schadebestrijding) van dieren.
3.7. In de Nota van Toelichting bij het op de Flora- en faunawet gebaseerde Jachtbesluit is onder paragraaf 1. De wettelijke regels over de jacht en de wildsoorten onder andere het volgende opgenomen:
"De systematiek van de wet is ten opzichte van de systematiek van de voorheen geldende wetgeving op het gebied van de bescherming van dier- en plantensoorten gewijzigd. De wet kent zes diersoorten waarop in beginsel de jacht kan worden geopend: haas, fazant, patrijs, wilde eend, konijn en houtduif (kamerstukken II 1995/96, 23 147, nr. 7, blz. 20-24). Deze soorten zijn in artikel 32 van Pro de wet als wild aangewezen. Voor de overige diersoorten bevat de wet een regime gericht op bescherming en op, voorzover nodig, regulering van het beheer van in het wild levende dieren en de voorkoming en bestrijding van schade aangericht door dieren (kamerstukken II 1992/93, 23 147, nr. 3, blz. 50-53). De bepalingen inzake beheer en schadebestrijding zijn opgenomen in hoofdstuk V, titel III, afdeling 1, paragraaf 3, van de wet. Verschillende van deze bepalingen moeten of kunnen nader worden uitgewerkt bij of krachtens algemene maatregel van bestuur. Dit is onder meer gebeurd in het Besluit beheer en schadebestrijding dieren."
In paragraaf 4. De afstemming met de schadebestrijding van diersoorten van diezelfde Nota van Toelichting is onder andere het volgende opgenomen:
" Het aantal wildsoorten, genoemd in de wet, is ten opzichte van de Jachtwet teruggebracht tot zes: haas, fazant, patrijs, wilde eend, konijn en houtduif. Voor deze soorten kan een periode worden vastgesteld waarin de jacht geopend is (...)
In het Besluit beheer en schadebestrijding dieren worden de diersoorten aangewezen die in het gehele land of in delen van het land veelvuldig belangrijke schade aanrichten. Ook wildsoorten kunnen worden aangewezen. Voor de aangewezen soorten kan het de grondgebruiker op grond van artikel 65, derde en vierde lid, van de wet bij ministeriële regeling of provinciale verordening ten algemene worden toegestaan handelingen te verrichten die ingevolge de artikelen 9 tot en met 12 van de wet zijn verboden. Hierbij kan vooral worden gedacht aan het opsporen en doden en het opzettelijk verontrusten van dieren die behoren tot een beschermde inheemse diersoort. Voor de overige soorten kunnen gedeputeerde staten onder voorwaarden en beperkingen een individuele ontheffing verlenen van de genoemde wettelijke verboden. Zij kunnen deze ontheffing slechts verlenen met het oog op de belangen die in of krachtens artikel 68, eerste lid, van de wet zijn aangewezen:
a. het belang van de volksgezondheid en openbare veiligheid;
b. het belang van de veiligheid van het luchtverkeer;
c. de voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, bedrijfsmatige visserij en wateren;
d. de voorkoming van schade aan flora en fauna of
e. andere, bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen belangen.
De definitie van het begrip jagen in artikel 1 van Pro de wet - "jagen is het bemachtigen, doden of het met het oog daarop opsporen van wild alsmede het doen van pogingen daartoe" - is zodanig ruim geformuleerd dat hieronder moet worden begrepen iedere vorm van bemachtigen, doden en dergelijke van wildsoorten, ongeacht of deze handelingen worden verricht in het kader van de jacht of van de bestrijding van schade. Dit betekent dat ook in geval van de bestrijding van schade door wildsoorten, de regels ten aanzien van de jacht, zoals onder meer neergelegd in het onderhavige besluit, in acht moeten worden genomen. Een te strikte toepassing van deze regels kan bij de schadebestrijding in een enkele situatie evenwel gaan knellen. Zo zou een strikte toepassing van artikel 53, eerste lid, onderdeel a, van de wet ertoe leiden dat schade door wildsoorten niet kan worden bestreden in perioden waarin de jacht niet is geopend. Dit is uiteraard niet gewenst. Het onderhavige besluit bevat hiertoe in artikel 15 een Pro voorziening. Voor een toelichting hierop wordt verwezen naar de toelichting op dat artikel."
In de Nota van Toelichting bij het Besluit beheer en schadebestrijding(8) is onder paragraaf 3.2 Landelijke Schadesoorten onder andere het volgende opgenomen:
"In artikel 2 van Pro het besluit zijn diersoorten aangewezen die in het gehele land veelvuldig belangrijke schade veroorzaken. Deze soorten zijn genoemd in bijlage 1 bij het besluit. Het gaat om drie soorten, te weten mol, konijn en houtduif. Dieren behorende tot deze soorten richten veelvuldig belangrijke schade aan aan land- en tuinbouwgewassen.
Het konijn en de houtduif waren in de Jachtwet als wild aangewezen. Ook nu behoren zij op grond van artikel 32 van Pro de wet tot de wildsoorten. Uit cijfers van het voormalige Jachtfonds en de voormalige wildschadecommissies blijkt dat deze dieren overal in het gehele land veelvuldig belangrijke schade aanrichten (...)
Het op basis van artikel 65 van Pro de wet doden van de wildsoorten konijn en houtduif dient te allen tijde tevens te worden aangemerkt als jagen. Dit volgt uit de definitie van jagen in artikel 1 van Pro de wet: het bemachtigen, doden of het met het oog daarop opsporen van wild, alsmede het doen van pogingen daartoe. Dit betekent dat de grondgebruiker voor het doden van konijnen en houtduiven uitsluitend gebruik mag maken van de jachtmiddelen die zijn genoemd in artikel 50 van Pro de wet en dat hij rekening moet houden met artikel 53 van Pro de wet, waarin de jachtverboden opgenomen zijn.
In sommige gevallen kan het in verband met een effectieve bestrijding van schade aangericht door het konijn of de houtduif echter wenselijk zijn hiervan af te wijken. Zo kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het jagen op konijnen tussen zonsondergang en zonsopkomst met gebruik van kunstlicht. Daarom is in het Jachtbesluit bepaald dat het verbod om in afwijking van artikel 53 te Pro jagen niet geldt, indien gedeputeerde staten in het kader van een ontheffing op grond van artikel 68 van Pro de wet toestemming daarvoor hebben verleend. Er geldt dus in dergelijke gevallen geen vrijstelling voor de grondgebruiker om andere middelen dan ten algemene toegelaten middelen te gebruiken; deze zal daartoe een aanvraag voor een ontheffing voor het doden van de betrokken diersoort moeten indienen bij gedeputeerde staten en daarbij toestemming moeten vragen voor het gebruik van het betrokken middel. De reden hiervan is dat deze middelen in beginsel ongewenst zijn, maar in een concreet geval, na afweging van betrokken belangen, toch toelaatbaar kunnen zijn."
3.7. Uit het bovenstaande volgt dat het jagen van houtduiven (als wildsoort) in het kader van gewasbescherming dient te geschieden volgens de regels van het Jachtbesluit. Immers, de op jacht betrekking hebbende bepalingen gesteld bij of krachtens de Wet moeten ook op de bestrijding van schade door wild worden nagekomen. Dat wijst er al op dat de Benelux-overeenkomst, die betrekking heeft op de jacht, van toepassing is. Een andere aanwijzing in die richting houdt de Overeenkomst zelf in.
Artikel 13 lid 1 van Pro de Benelux-Overeenkomst luidt als volgt:
"Elk der Regeringen behoudt zich het recht voor om, (in) het belang van de wetenschap, van het natuurbeheer of tot voorkoming van schade, afwijkingen toe te staan van de bepalingen van deze Overeenkomst, mits tevoren dienaangaande overeenstemming is bereikt in het Comité van Ministers door middel van een overeenkomstig artikel 19a) van het Unieverdrag genomen beschikking."
Uit deze bepaling valt mijns inziens op te maken dat in beginsel ook het jagen ter voorkoming van schade door de Overeenkomst wordt bestreken, maar dat voor dat geval afwijkingen van het bepaalde in de Overeenkomst onder voorwaarden kunnen worden opgesteld.
Aldus kom ik tot de conclusie dat voornoemde Benelux-wetgeving in casu van toepassing is.
3.8. In de toelichting op het middel wordt betoogd dat uit de wetsgeschiedenis van de Flora- en faunawet kan worden afgeleid dat het gebruik van de duivencarrousel, als lokinstrument, door art. 50 van Pro die wet wordt uitgesloten nu, anders dan in art. 22 van Pro de Jachtwet, de term lokinstrument niet in de Flora- en faunawet is teruggekomen. Dit zou tevens volgen uit het gegeven dat in art. 5 van Pro het op art. 72 van Pro de Flora-en faunawet gebaseerde Besluit beheer en schadebestrijding dieren, dat uitputtend aangeeft met welke middelen dieren mogen gevangen of gedood, geen lokinstrumenten worden genoemd. Uit de wetsgeschiedenis zou ook kunnen worden afgeleid dat met wel toegestane lokvogels uitsluitend levende vogels worden bedoeld. Dat zou betekenen dat een duivencarrousel met een of meer imitatieduiven een ongeoorloofd jachtmiddel is. Aldus is de steller van het middel van mening dat een duivencarrousel een mechanisch/electronisch lokinstrument is - en als zodanig als een verboden jachtmiddel dient te worden beschouwd - en niet kan worden gezien als een methode van gebruik van de lokvogel, zijnde een wel toegestaan jachtmiddel.
Art. 22 van Pro de Jachtwet luidde van van 21 januari 1994 tot en met 31 maart 2002 als volgt:
"1. Tot jagen geoorloofde middelen zijn:
a. geweren, die voldoen aan door Onze Minister gegeven voorschriften;
b. honden, niet zijnde lange honden;
c. geregistreerde eendenkooien;
d. jachtvogels, te weten slechtvalken (Falco peregrinus) en haviken (Accipiter gentilis);
e. lokvogels, mits niet blind of verminkt en met uitzondering van lokganzen;
f. lokinstrumenten, voor zover niet door Onze Minister uitgesloten.
(...)
4. Het is verboden te jagen of zich ter uitoefening van de jacht in het veld te bevinden met andere dan geoorloofde middelen.
5. Hij, die zich in het veld bevindt met een of meer strikken, beugels, andere vallen dan kastvallen, klemmen, vuurwapenen, staltnetten of lange honden, wordt geacht zich daarmede ter uitoefening van de jacht in het veld te bevinden, tenzij het tegendeel blijkt.
6. Het is verboden zich tussen zonsondergang en zonsopgang in het veld te bevinden met materialen, geschikt tot onmiddellijke vervaardiging van een ongeoorloofd middel, tenzij van een geoorloofde bestemming blijkt.
(...)"
"1. Tot jagen geoorloofde middelen zijn:
a. geweren;
b. honden, niet zijnde lange honden;
c. gefokte jachtvogels, te weten slechtvalken (Falco peregrinus) en haviken (Accipiter gentilis);
d. geregistreerde eendenkooien als bedoeld in artikel 56;
e. lokeenden of lokduiven, mits niet blind of verminkt;
f. fretten;
g. buidels.
2. Bij algemene maatregel van bestuur kan het gebruik van de in het eerste lid genoemde middelen worden uitgesloten of beperkt. Daarbij kunnen tevens regels worden gesteld betreffende de eisen waaraan die middelen dienen te voldoen, alsmede betreffende het gebruik van munitie, waarbij ook rekening kan worden gehouden met belangen van veiligheid, volksgezondheid, welzijn en milieu.
3. Het is verboden zich ter uitoefening van de jacht in het veld te bevinden met andere dan tot jagen geoorloofde middelen.
4. Degene die zich in het veld bevindt met een of meer tot jagen geoorloofde middelen, bedoeld in het eerste lid, alsmede met andere middelen waarmede kan worden gejaagd, wordt geacht zich daarmede ter uitoefening van de jacht in het veld te bevinden tenzij het tegendeel blijkt."
Art. 5 Besluit Pro beheer en schadebestrijding dieren luidde van 1 april 2002 tot en met 31 maart 2006 - voor zover van belang - als volgt:
1. Onverminderd artikel 50 van Pro de wet, zijn als middelen als bedoeld in artikel 72, eerste lid, van de wet waarmee dieren mogen worden gevangen of gedood aangewezen:
a. geweren;
b. honden, niet zijnde lange honden;
c. jachtvogels;
d. fretten;
e. kastvallen;
f. vangkooien;
g. klemmen, niet zijnde pootklemmen;
h. buidels;
i. lokvogels, mits niet blind of verminkt;
j. kunstmatige lichtbronnen, en
k. middelen die krachtens de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 zijn toegelaten.
(...)"
3.9. Wat opvalt is dat, ondanks de vrijheid die voornoemde Benelux beschikking biedt met betrekking tot het gebruik van imitatievogels(10), die term in de oude Jachtwet, de Flora- en faunawet en de nadere regelgeving (Jachtbesluit en Besluit beheer en schadebestrijding) niet terug te vinden is. De wetgever heeft zowel uit art. 2 als Pro 3 van de beschikking jachtmiddelen overgenomen, maar de imitatievogel uit art. 2 niet Pro. De Beschikking van het Comité van Ministers van de Benelux Economische Unie van 2 oktober 1996 maakt een duidelijk onderscheid tussen imitaties van vogels in artikel 2 en Pro levende lokvogels, mits niet blind of verminkt, in artikel 3. Er is geen sprake van een overkoepelende categorie 'lokvogels' waaronder zowel imitaties van vogels als levende lokvogels zouden zijn te begrijpen. Het onderscheid tussen imitaties van vogels en (levende) lokvogels moet geacht worden ook in de Nederlandse wetgeving te zijn geïncorporeerd. Hoewel de Beschikking het gebruik van imitaties van vogels bij de jacht toestaat moet het er dus vanuit systematisch oogpunt voor worden gehouden dat waar de Nederlandse wetgever van 'lokvogels' spreekt hij niet het oog zal hebben gehad op imitaties van vogels. Dat is kennelijk ook in overeenstemming met de bedoeling van de Minister die vragen van leden van de Tweede Kamer over het wetsvoorstel dat leidde tot de Flora- en faunawet beantwoordde. Ik citeer uit de memorie van antwoord:
"- Lokvogels
De leden van de fracties van PvdA, D66 en CDA vragen zich af waarom lokvogels nog als geoorloofd jachtmiddel zijn gehandhaafd.
Aan het gebruik van lokmiddelen, waaronder levende lokvogels en lokinstrumenten, zullen ook krachtens de Flora- en faunawet, eenmaal wet, beperkingen worden gesteld op grond van artikel 48. Zonodig kan het gebruik van die middelen zelfs worden uitgesloten. In de toekomstige situatie, zoals ik mij die voorstel, zal het gebruik van lokdieren nog slechts de jacht op wilde eenden kunnen betreffen. Tegen het gebruik van levende lokeenden, mits niet verminkt, voor de jacht op wilde eenden, behoeft naar mijn oordeel geen bezwaar te bestaan.
De leden van de fractie van de PvdA zijn van oordeel dat het gebruik van lokeenden volstrekt in strijd zou zijn met de intrinsieke waarde van het dier.
Lokdieren zijn gehouden dieren. Mits wordt voldaan aan de eisen die aan dit houden worden gesteld, onderscheiden deze lokdieren zich niet van andere gehouden dieren. Nu vele soorten eenden mogen worden gehouden, kan mijns inziens dan ook in het eventuele doel waarvoor de dieren worden gehouden, geen argument worden gevonden dat dat houden van die dieren vanwege de intrinsieke waarde van het lokdier zelf, niet toelaatbaar zou kunnen zijn."(11)
Als volgens de minister 'lokdieren' gehouden dieren zijn zal de aanduiding 'lokvogels' ook tot 'gehouden vogels', d.w.z. levende vogels, beperkt moeten worden.
Voor zover er in de Wet of de besluiten gesproken wordt over lokvogels (lokeenden of duiven) worden hiermee, mede gezien de toevoeging niet blind of verminkt, dus louter levende (lok)vogels bedoeld.
3.10. Het moet er derhalve voor worden gehouden dat het gebruik van imitatievogels zowel in het kader van de jacht als voor de bestrijding van schade niet geoorloofd is. Aldus is het gebruik van de duivencarrousel, waarop per definitie alleen maar imitatievogels en geen levende vogels worden bevestigd, als jachtmiddel, ongeoorloofd. Hierbij komt nog dat de Benelux Beschikking in art. 2 het Pro gebruik van mechanische of elektronische lokinstrumenten verbiedt.
Het middel slaagt.
4. Het door het OM voorgestelde cassatiemiddel is schriftelijk tegengesproken. In een schriftuur van tegenspraak kunnen geen nieuwe klachten aan de Hoge Raad worden voorgelegd. De steller van de schriftuur wil aan de Hoge Raad de vraag voorleggen of het OM nog wel ontvankelijk is in de vervolging nu het OM het cassatieberoep in een identieke zaak heeft ingetrokken. Gelet op de beperkte mogelijkheden die de cassatieprocedure biedt aan een verdachte die niet zelf cassatie heeft ingesteld behoeft dit punt geen bespreking.
Voorts wordt aangevoerd dat de duivencarrousel geen lokinstrument is, omdat onder lokinstrumenten van oudsher alleen maar voorwerpen worden verstaan die door middel van geluid het wild naar de jager lokken.
Bij mijn bespreking van het middel van de AG is al kunnen blijken dat het onderscheid tussen lokmiddel en lokinstrument volgens mij niet een zodanig principiële kwestie is dat daar veel woorden aan besteed moeten worden. Van belang is welke middelen voor het jagen geoorloofd zijn en welke niet. Het niet noemen van lokinstrumenten in de lijst van voor het jagen geoorloofde middelen in de Flora- en faunawet levert volgens mij geen zelfstandig argument op om de duivencarrousel tot een ongeoorloofd jachtmiddel te bestempelen. Wat in de tegenspraak wordt opgemerkt over de zelfstandigheid van de duivencarrousel acht ik eigenlijk ook niet relevant. Het gaat erom dat verdachte gejaagd heeft met gebruik van een duivencarrousel waarop imitatieduiven waren bevestigd. De vraag is of die combinatie geoorloofd is of niet. De tegenspraak gaat uit van een beperkt toepassingsbereik van de Beschikking van het Comité van Ministers van de Benelux. Die beschikking zou enkel betrekking hebben op de uitoefening van de jacht en niet op de verdelging van schadelijk wild, zoals waarvan in deze zaak sprake was. Naar mijn mening gaat de schriftuur uit van een te beperkte uitleg zowel van de Nederlandse bepalingen die de verdelging van schadelijk wild betreffen als van de Benelux-Beschikking.
De schriftuur van tegenspraak keert zich ook tegen de opvatting van de AG dat Nederlandse bepalingen slechts levende lokvogels voor geoorloofd houden. Inderdaad is de toevoeging in artikel 50 Flora Pro- en faunawet ' mits niet blind of verminkt' geïnspireerd door de bezorgdheid om het welzijn van levende lokvogels. Maar ik hoop duidelijk te hebben gemaakt dat de wetsgeschiedenis houvast biedt voor de opvatting dat onder lokvogels inderdaad enkel levende lokvogels mogen worden begrepen. Ook het onderscheid in de Benelux-Beschikking tussen imitatievogels en levende lokvogels wijst in die richting. Ik moet echter de steller van de schriftuur nageven dat een verbod om imitatievogels te gebruiken zowel bezien vanuit het oogpunt van de bescherming van het vogelwelzijn als van de bevordering van de efficiëntie van bestrijding van schadelijk wild vraagtekens oproept en dat de afstemming van de Nederlandse wetgeving op de Benelux-wetgeving niet eenvoudig is. Maar dat is een euvel dat door de wetgever verholpen zal moeten worden.
5. Deze concluisie strekt tot vernietiging van de bestreden uitspraak en tot verwijzing van de zaak naar een aangrenzend Hof teneinde op het bestaande beroep opnieuw te worden berecht en afgedaan.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
1 De schriftuur is opgesteld door AG mr. J.P. Wittop Koning, maar ondertekend door mr. G.C. Haverkate.
2 Trb. 1970, 155.
3 Trb. 1983, 10
4 Trb. 1997, 252.
5 Art. 10 sub d van Pro de Jachtregeling (Stcrt. 2001, 244).
6 Art. 65 Flora Pro- en faunawet jo. art. 2 Besluit Pro beheer en schadebestrijding dieren (Stb. 2000, 521).
7 Art. 15 lid 1 Jachtbesluit Pro (Besluit van 28 november 2000, houdende regels ten aanzien van de jacht, Stb. 2000, 520), dat het jachtverbod van art. 53 lid 1 onder Pro a Flora- en faunawet uitschakelt indien wordt gejaagd ter uitoefening van de bevoegdheden toegekend bij of krachtens de artikelen 65 en 68 van de wet, mits geen gebruik wordt gemaakt van andere middelen dan aangewezen in art. 5 Besluit Pro beheer en schadebestrijding dieren.
8 Besluit van 28 november 2000, houdende regels voor beheer en de bestrijding van schade aangericht door dieren (Stb. 2000, 521).
9 Stb. 1998, 408.
10 Waaronder ook opgezette vogels vallen.
11 Kamerstukken II 1995/96, 23 147, nr. 7. p. 32/33. Zie ook de brief van de Minister, Kamerstukken II 1997/98, 23 147, nr. 124, p. 3, waar de Minister reageert op een door mevrouw Vos voorgesteld amendement om het jagen met levende lokdieren te verbieden. De Minister schrijft daar: "Lokdieren zijn over het algemeen gehouden of tamme dieren."