Conclusie
Nr. 112.611 Mr Machielse
Zitting: 7 december 1999 Conclusie inzake:
P.C.M. van Nijnatten
Edelhoogachtbaar College,
1. Bij arrest van 27 oktober 1998 heeft het gerechtshof
te 's-Hertogenbosch het openbaar ministerie niet
ontvankelijk verklaard in zijn vervolging voor wat
betreft het aan verzoeker onder 5 en 6 tenlastegelegde.
Voorts heeft genoemd hof verzoeker - voorzover in
cassatie van belang - veroordeeld ter zake van de feiten
1 subsidiair, 3 subsidiair en 4 subsidiair, telkens
opleverende "als ambtenaar een gift aannemen, wetende dat
zij hem wordt gedaan teneinde hem te bewegen om, zonder
daardoor in strijd met zijn plicht te handelen, in zijn
bediening iets te doen". Verzoeker is daarbij veroordeeld
tot een geldboete van ƒ 25.000,-, subsidiair 130 dagen
hechtenis.
2. De procureur-generaal bij genoemd hof heeft beroep in
cassatie ingesteld. Dit beroep is uitsluitend gericht
tegen de niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar
ministerie ten aanzien van het onder 5 en 6
tenlastegelegde. De procureur-generaal heeft hiertoe bij
schriftuur één middel van cassatie voorgesteld.
Voorts heeft, namens verzoeker, mr H.H.M. van Dijk,
advocaat te Uden, drie middelen van cassatie voorgesteld.
In zijn schriftuur heeft mr Van Dijk bovendien het mi
ddel
van de procureur-generaal tegengesproken.
3. Ten aanzien van de bespreking van het middel van de
procureur-generaal is het volgende van belang.
4.1. Aan verzoeker is onder 5 en 6 - kort samengevat -
<
?
>
het volgende tenlastegelegd. Onder 5 wordt aan verzoeker
verweten dat hij in de periode van 1 januari 1993 tot en
met 2 februari 1993 een aangiftebiljet voor de
Inkomstenbelasting/Premie Volksverzekeringen over het
jaar 1992 opzettelijk onjuist zou hebben ingevuld. En wel
in die zin dat hij in werkelijkheid een hoger belastbaar
inkomen zou hebben dan dat hij had opgegeven. Onder 6
wordt aan verzoeker hetzelfde grondfeit verweten. Hier
betreft het evenwel het aangiftebiljet over het jaar 1993
dat in de periode van 25 februari 1994 tot en met 10
maart 1994 zou zijn ingevuld.
4.2.1. Blijkens het proces-verbaal van de terechtzitting
van het hof van 13 oktober 1998 heeft verzoekers raadsman
aldaar onder meer het volgende verweer gevoerd. Ik citeer
uit 's hofs samenvatting van het verweer in de bestreden
uitspraak:
De ontvankelijkheid van het openbaar ministerie in zijn
strafvervolging.
De raadsman heeft aangevoerd dat het openbaar ministerie
ten aanzien van het onder 5 en 6 ten laste gelegde niet
ontvankelijk is in zijn vervolging, aangezien het
openbaar ministerie terzake deze feiten heeft gehandeld
in strijd met de aanmeldings-, transactie- en
vervolgingsrichtlijnen voor fiscale delicten en
douanedelicten, vastgesteld in de vergadering van de
procureurs-generaal d.d. 7 april 1993 en gepubliceerd in
de Staatscourant (1993, 75) (hierna: de Richtlijnen;
A.M.). De raadsman heeft daartoe aangevoerd dat ingevolge
deze richtlijnen een particulier eerst voor
strafrechtelijke vervolging in aanmerking komt indien de
ontdoken belasting gedurende de onderzoeksperiode ƒ
12.000,-- of meer bedraagt en de zaak tenminste 3 punten
krijgt krachtens de bij de richtlijn behorende lijst
prioriteitsbepaling. De raadsman heeft (ten aanzien van
feit 5; A.M.) betoogd dat, nu verdachte in totaal een
bedrag van ƒ 12.810,-- niet aan de belasting heeft
opgegeven, hij daarover zeker niet eenzelfde bedrag aan
de belasting verschuldigd is en kan aan de cumulatief
gestelde voorwaarde van de vereiste punten niet meer
toegekomen worden.
4.2.2. Ten aanzien van feit 6 heeft verzoekers raadsman
blijkens zijn aan genoemd proces-verbaal van de
terechtzitting in appel gevoegde pleitnota in hetzelfde
verband ter zitting betoogd dat verzoeker over het jaar
1993 in werkelijkheid niet een hoger belastbaar inkomen
heeft gehad dan dat hij heeft opgegeven en zelfs een
teruggave heeft ontvangen van een bedrag van ƒ 22.408,-
van de belastingdienst. Ten bewijze hiervan heeft
verzoekers raadsman ter zitting een kopie van de
uitspraak op verzoekers bij de belastingen ingediende
bezwaarschrift 1993 overgelegd.
4.2.3. Blijkens het al genoemde proces-verbaal heeft de
procureur-generaal van het hof op dat verweer -
uitsluitend - aldus gereageerd, dat de Richtlijnen niet
zijn "geschreven voor gevallen waarin samenloop met
andere delicten aan de orde is".
4.2.4. Het bestreden arrest houdt ten aanzien van het
niet-ontvankelijkeheidsverweer de volgende beslissing in:
Het hof deelt de zienswijze van de raadsman en zal
mitsdien het openbaar ministerie ten aanzien van het
onder 5 en 6 ten laste gelegde niet ontvankelijk
verklaren in zijn vervolging.
4.3. Voor de beoordeling van het middel is vooropgesteld
het volgende van belang:
- Het hiervoor weergegeven betoog van de raadsman ten
aanzien van feit 5 kan niet anders worden begrepen dan
dat de raadsman daarin heeft gesteld dat verzoeker over
19923 in totaal weliswaar een bedrag van ƒ 12.810,-- niet
aan de belasting heeft opgegeven maar dat het bedrag aan
te weinig geheven belasting of premiehij, gelet op het
belastingpercentage dat hij verzoeker over dat bedrag in
werkelijkheid aan belastingen verschuldigd is, beneden de
grens van ƒ 12.000,- blijft. Ingevolge Als gevolg hiervan
kan aan de cumulatief gestelde voorwaarde van de vereiste
punten niet meer toegekomen worden. Nu het hof zich
hiermee heeft verenigd dient in cassatie van de in dit
betoog vervatte feiten en omstandigheden uit te worden
gegaan.
- Nu het hof voorts het ten aanzien van feit 6 gevoerde
verweer in het midden heeft gelaten dat verzoeker over
het jaar 1993 een teruggave heeft ontvangen van een
bedrag van ƒ 22.408,- van de belastingdienst zal ook
hiervan in cassatie moeten worden uitgegaan.
5. In het middel van de procureur-generaal worden met
juistheid de volgende uitgangspunten in stelling
gebracht. Gelet op de tenlastgelegde periode onder 5 die
de aanvang van het jaar 1993 bestrijkt zijn ten aanzien
van dat feit de oude Richtlijnen van toepassing: te weten
de Herziene richtlijnen bij het aanbieden van een
transactie ingevolge art. 76 AWR Pro (Stct. 1990, 243, datum
inwerkingtreding 1 januari 1991). Ten aanzien van het
onder 6 aan verzoeker verweten feit dat de periode van
begin 1994 bestrijkt zijn de huidige Richtlijnen van
toepassing, waarvan de datum van inwerkingtreding is
bepaald op 1 juni 1993 (Stct. 1993, 75).
6. De oude Richtlijnen die dus uitsluitend van belang
zijn voor feit 5 hebben - kort samengevat - als
uitgangspunt, dat in een zaak, waarin de te weinig
geheven belasting/premie beneden de grens van circa ƒ
50.000,- blijft, door het openbaar ministerie een
transactie wordt aangeboden. Uitzonderingen en
nuanceringen hierop zijn mogelijk en deze worden ook
uitdrukkelijk genoemd in de oude Richtlijnen. Dat
evenwel, zoals door de procureur-generaal ter zitting is
betoogd, de Richtlijnen niet zouden zijn "geschreven voor
gevallen waarin samenloop met andere delicten aan de orde
is", valt uit die oude Richtlijnen allerminst
destilleren. Weliswaar houden deze onder meer het
volgende in:
"Fiscale delicten, die in georganiseerd verband en/of met
een zekere listigheid zijn gepleegd, komen in beginsel,
ongeacht de hoogte van de te weinig geheven belasting
en/of premie, voor (verdere) strafrechtelijke vervolging
in aanmerking. Te denken valt hier aan gevallen, die zijn
gepleegd met (...) op een zodanige wijze, dat ook andere
(commune) delicten zijn gepleegd, zoals bedreiging,
omkoping (...) e.d." (par. II en par. III onder b. van
oude Richtlijnen).
maar hieruit volgt slechts dat, indien sprake zou zijn
van samenhangloop van een of meer fiscale delicten met
een of meer commune delicten, hiermede van een
uitzondering op de hoofdregel van de
vervolgingsrichtlijnenen sprake is. Hiervan isDat geval doet zich hier evenwel
thans geen sprakeniet voor. De tenlastegelegde commune
en fiscale delicten vertonen geen samenhang. In het
requisitoir in hoger beroep gevoerd is evenmin gewezen op
een uitzondering volgens de Richtlijnen van 1990, die
vervolging toch rechtvaardigt. Voorzover de procureur-
generaal zich dan ook in cassatie op deze
uitzonderingsgrond van de oude Richtlijnen beroept, faalt
het middel.
7. In aanmerking genomen dat voorts in cassatie vast
staat dat verzoeker ten aanzien van feit 5. in totaal een
bedrag van ƒ 12.810,-- niet aan de belasting heeft
opgegeven , de onjuiste stelling van de procureur-
generaal in aanmerking genomen, alsmede erop geleten dat
het uitgangspunt van de oude Richtlijnen inhoudt dat
beneden de grens van ƒ 50.000,- een transactie wordt
aangeboden, is 's hofs oordeel dat het openbaar
ministerie niet-ontvankelijk moet worden verklaard in
zijn vervolging ten aanzien van het onder 5
tenlastgelegde niet onbegrijpelijk. 's Hofs op feitelijke
waardering berustende honorering van het beroep op niet-
ontvankelijkheid van het openbaar ministerie kan in
cassatie niet verder worden getoetst.<(1) Vgl. HR NJ 1989, 575.
> Dat het hof op dit
punt kennelijk per abuis in het midden heeft gelaten dat
ten aanzien van dit feit de oude Richtlijnen van
toepassing zijn, is slordig, maar maakt dit niet anders.
Uitermate slordig vind ik dit overigens wel.
8. De huidige Richtlijnen welke dus van belang zijn voor
feit 6 houden - zoals in het middel van de procureur-
generaal met juistheid wordt aangevoerd - ten aanzien van
de algemene uitgangspunten (onder par. 3) en voor zover
van belang het volgende in:
"De aard van de richtlijnen sluit niet uit, dat
individuele gevallen van de richtlijnen kan worden
afgeweken. Hiertoe kan worden besloten indien er gezien
de ernst van de schendingen of de persoon van de
verdachte aanleiding toe bestaat. Zulke afwijkingen zijn
mogelijk zowel 'naar boven' als 'naar beneden'. Voorts
zijn de richtlijnen niet van toepassing op zaken die
voortkomen uit onderzoeken door multi-disciplinair
samengestelde teams".
Hiernaast houden de Richtlijnen (onder par. 7) ten
aanzien van de vervolging nog in:
"Een zaak komt in beginsel voor dagvaarding in aanmerking
indien een transactie gelet op de ernst van de
geconstateerde normschending en/of de persoon van de
verdachte een onvoldoende reactie vormt".
En voorts (onder par. 7.2):
"Een particulier komt eerst voor strafrechtelijke
vervolging in aanmerking, indien de ontdoken belasting
gedurende de onderzoeksperiode ƒ 12.000,- of meer
bedraagt en (onderstreping door mij, A.M.)de zaak ten
minste drie punten krijgt krachtens de bij deze
richtlijnen behorende lijst prioriteitsbepaling (zie par.
8)".
Blijkens de hiervoor genoemde lijst (par. 8) komt
aan een bedrag aan ontdoken belasting van ƒ 12.000,- tot
ƒ 50.000,- een punt toe. Aan de status van de verdachte,
dan wel diens "voorbeeldfunctie", kan eveneens een
toekomen. Maar ook aan de combinatie van een onjuiste
aangifte met een of meer andere (niet fiscale) delicten
kan een punt toe komen.
9. Anders dan door de procureur-generaal ter zitting is
gesteld, houden ook de huidige Richtlijnen evenwel niet
in dat deze niet zouden zijn "geschreven voor gevallen
waarin samenloop met andere delicten aan de orde is".
10. Voorzover in het middel - op zich met juistheid -
wordt gesteld dat de huidige Richtlijnen niet van
toepassing zijn op zaken die voortvloeien uit onderzoeken
door multidisciplinair samengestelde teams (par. 3) en
dat het in de onderhavige zaak om zo een onderzoek gaat,
mist het middel feitelijke grondslag. Het hof heeft
hierover de samenstelling van het onderzoeksteam niets
vastgesteld, terwijl dit evenmin ter zitting als
omstandigheid is aangevoerd.
11. Als gezegd staat in cassatie ten aanzien van feit 6
vast dat verzoeker ten aanzien van de
inkomstenbelasting/premievolksverzekering over 1993 een
teruggave heeft ontvangen van de belastingdienst. De
procureur-generaal heeft hier niets tegenin gebracht.
Cruciaal is dat de procureur-generaal zich in
feitelijke aanleg niet heeft beroepen op één of meer van
de hiervoor weergegeven in de huidige Richtlijnen
genoemde uitzonderingen op het vervolgingsbeginsel om
niet te vervolgen onder die grens van ƒ 12.000,-.
Voorzover hierop in cassatie alsnog een beroep wordt
gedaan wordt miskend dat in cassatie niet voor het eerst
een beroep kan worden gedaan op feiten en omstandigheden
die in cassatie niet vast staan en waaromtrent niet
eerder een verweer is gevoerd. Hieronder acht ik mede
begrepen die precieze vervolgingsgronden van het openbaar
ministerie. Ook in zoverre faalt dus het middel.
12. Op grond van het vorenoverwogene alsmede het reeds
genoemde vervolgingsbeginsel van de huidige Richtlijnen
in aanmerking genomen, acht ik ook 's hofs beslissing om
het openbaar ministerie niet-ontvankelijk te verklaren in
zijn vervolging ten aanzien van feit 6 niet
onbegrijpelijk.
13. Voorzover de procureur-generaal in het middel nog HR
NJ 1987, 304 in herinnering roept, faalt het middel reeds
op de door de procureur-generaal zelf aangevoerde
omstandigheden. Immers, in die zaak betrof het een
vervolging die niet zozeer - zoals in casu - was geënt op
een vervolgingsrichtlijn maar één die veeleer en
uitsluitend was gestoeld op art. 80 AWR Pro. Maar ook
overigens betrof het in die zaak een totaal andere,
strikt formele kwestie (de inzending van de processen-
verbaal bij het bestuur van 's Rijks belastingen), waarop
naar 's hofs oordeel - anders de Hoge Raad - de
vervolging diende af te stuiten. Thans is van een
dergelijke formaliteit geen sprake.
Ook voorzover de steller van het middel zich nog
beroept op een eerdere - door de Hoge Raad in stand
gelaten - beslissing van het gerechtshof te 's-
Hertogenbosch om het openbaar ministerie wèl ontvankelijk
te achten in zijn vervolging, faalt het middel. Immers,
in die op 19 augustus 1994 gegeven uitspraak heeft het
hof - zoals in het middel zelf ook staat aangegeven -
zeer uitdrukkelijk gelet op de functie van de verdachte,
te weten die van burgemeester. In casu is bij verzoekers
- ook nog eens voormalige - functie in beduidend mindere
mate sprake van een voorbeeldfunctie, namelijk die van
wethouder.
Ook in zoverre faalt derhalve het middel.
14. Tenslotte wijs ik erop dat de oude en de huidige
Richtlijnen "recht" conform art. 99 Wet Pro R.O. vormen nu
deze deugdelijk zijn bekend gemaakt en het openbaar
ministerie daaraan is gebonden, alsmede nu deze zich
jegens betrokkenen lenen om als rechtsregel te worden
toegepast.<(2) Onder meer HR NJ 1997, 724 en 1991, 119.
> Dat in art. 167 Sv Pro het opportuniteitsbeginsel
is neergelegd waaruit volgt dat aan de officier van
justitie - ook in dit verband - binnen de door de wet en
de beginselen van behoorlijk bestuur gestelde grenzen
enige beleidsvrijheid toekomt, betekent in mijn visie niet
dat van de zijde van het openbaar ministerie met vrucht
eerst in cassatie (deugdelijke) redenen kunnen worden
aangevoerd op grond waarvan van de in de richtlijnen
neergelegde vervolgingsbeginselen zou dienen te worden
afgeweken, dan wel dat voor het eerst op feitelijke
gronden wordt aangevoerd dat deze op bepaalde gronden
toepassing missen.
In HR NJ 1991, 694 m.nt.C. heeft de Hoge Raad
geoordeeld dat de opvatting dat art. 167 lid 2 het Pro
Openbaar Ministerie onder alle omstandigheden de vrijheid
geeft al dan niet van vervolging af te zien, zonder
daarvoor verantwoording af te leggen, in zijn
algemeenheid niet als juist kan worden aanvaard.
Beginselen van een behoorlijke procesorde kunnen - aldus
de Hoge Raad - onder omstandigheden meebrengen dat het
openbaar ministerie naar aanleiding van een desbetreffend
verweer motiveert waarom het in een individueel geval tot
vervolging overgaat, in afwijking van bij de verdachte
gewekt vertrouwen dat van vervolging zou worden afgezien.
Van dit laatste is naar mijn mening thans sprake, gelet
op de inhoud van de oude en huidige Richtlijnen.
Mijn voormalig ambtgenoot Leijten heeft in zijn
conclusie vóór genoemd arrest nog het volgende
neergelegd. Indien er een algemeen vervolgingsbeleid -
uitgaande van het Openbaar Ministerie - voor handen is,
zal "flagrante afwijking van dat beleid - zoals dat
praktijk wordt toegepast - motivering behoeven en kan het
ontbreken daarvan zozeer in strijd zijn met de regels van
fatsoenlijke vervolging, dat zulks tot niet-
ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie in de
vervolging moet leiden". Ik sluit me hier bij aan en voeg
daar nog aan toe dat ik een ondeugdelijke motivering in
dit verband op één lijn wil stellen met het ontbreken van
een motivering.
Ook wil ik nog wijzen op de noot onder genoemd
arrest. De annotator stelt hierin onder meer dat het
"voor de hand ligt" dat verzaking van de hiervoor
bedoelde motiveringsplicht leidt tot niet-
ontvankelijkheid van het openbaar ministerie. "Het
volkomen acceptabel dat een orgaan als het Openbaar
Ministerie dat over veel macht beschikt, moet uitleggen
waarom het anders handelt dan mag worden verwacht".
15. Kortom: 's hofs oordeel omtrent de niet-
ontvankelijkheid van het openbaar ministerie in zijn
vervolging ten aanzien van het onder 5 en 6 aan verzoeker
tenlastegelegde acht ik gelet op het namens verzoeker
gevoerde verweer en de respons daarop van het openbaar
ministerie toereikend gemotiveerd.
16. Het middel van de procureur-generaal faalt derhalve.
17. Voorzover namens verzoeker het middel van cassatie
van de procureur-generaal is tegengesproken behoeft dit
gelet op het vorenoverwogene geen bespreking meer. Ik kom
dan nu ook toe aan de bespreking van de namens verzoeker
ingediende cassatiemiddelen.
18. Het eerste middel heeft betrekking op de feiten 1, 3
en 4. In het middel wordt - in essentie - ten eerste
betoogd dat 's hofs bewijsmiddelen ontoereikend zijn voor
de bewezenverklaring dat verzoeker giften heeft
aangenomen, "wetende" dat die giften hem werd gedaan om
hem te bewegen om in zijn bediening iets te doen. Te
weten (a) het in de gelegenheid stellen om een goede naam
bij (de/een ambtena(a)r(en) van) de gemeente Eindhoven te
krijgen of te houden in verband met het verstrekken van
projecten, en (b) het in stand houden of verbeteren van
de zakelijke relatie(s) met (de/een ambtena(a)r(en) van)
de gemeente Eindhoven.
19. Het hof heeft aan zijn bewezenverklaringen de
volgende nadere overweging omtrent het bewijs gewijd:
Met betrekking tot de feiten 1, 3 en 4 overweegt het hof
verder dat, gelet op de volgende feiten en
omstandigheden:
- de belangrijke positie die verdachte inzake ruimtelijke
ordening en standsontwikkeling in het ambtelijk apparaat
van de gemeente Eindhoven bekleedde;
- de omstandigheid dat de giften werden gedaan door de
ondernemers die er, ook volgens hun eigen verklaringen,
alle belang bij hadden goodwill te kweken bij het
ambtelijk apparaat van de gemeente, voorzover direct of
indirect belast met bouwaangelegenheden;
- de omstandigheden waaronder de giften werden gedaan (de
Arubareis werd door verdachte bewust niet gemeld bij zijn
chef, aan van Rijswijck en Horyon werden door verdachte
"zwarte" betalingen verricht en voor de
betalingsconstructie met betrekking tot de keuken werd
een valse factuur gebruikt),
het niet anders kan zijn dan dat verdachte heeft geweten
dat de giften door de verschillende ondernemers aan hem
werden gedaan teneinde een tegenprestatie te verkrijgen
zoals deze in de bewezenverklaring is omschreven.
Ander dan door de verdediging is betoogd acht het hof
deze omschrijvingen voldoende concreet.
20. Vooropgesteld ligt - anders dan de steller van het
middel veronderstelt - in 's hofs hiervoor weergegeven
overweging als zijn kennelijke oordeel besloten dat
verzoeker niet alleen "heeft geweten", maar dus ook dat
hij "moet hebben begrepen" en "heeft begrepen", dat de
door hem aangenomen giften aan hem werd gedaan om hem te
bewegen om in zijn bediening iets te doen.
21. In het middel wordt ten tweede naar ik begrijp
geklaagd over de begrijpelijkheid van het hiervoor
weergegeven oordeel van het hof. In dit licht wordt
erover geklaagd dat uit de door het hof gebezigde
bewijsmiddelen niet zou blijken dat tussen verzoeker en
Van der Hoeven (feit 1) als ook tussen verzoeker en Van
Rijswijck (feit 3) na de bewezenverklaarde gift nog enig
contact zou zijn geweest.
22. De hiervoor weergegeven klacht geeft blijk van een
een beloning vooraf eist, en niet achteraf, zoals door de
steller van het middel in dit verband wordt aangevoerd,
staat hier geheel los van. Het gaat er immers gelet op de
bewoordingen en bestanddelen van dat artikel om dat de
ambtenaar - op het moment dat die de gift aanneemt - weet
dat die gift hem is gedaan om in de toekomst iets te doen
of na te laten. Zoals in de losbladige editie van het
WvSr staat weergegeven, is niet noodzakelijk dat één qua
tijd en plaats en verdere details nauwkeurig vaststaande
handeling wordt beoogd.<(3) NLR aant. 2 op art. 362 Sr Pro.
> Hieruit volgt onder meer dat niet
behoeft vast te staan dat het beoogde handelen of nalaten
ook daadwerkelijk is gevolgd. Dit zou ook vreemd zijn.
Immers, zou een ambtenaar, die vandaag een gift heeft
aangenomen in de wetenschap dat zij hem wordt gedaan om
in de toekomst iets te doen of na te laten, en die al na
een week na de gift onvoorzien wordt ontslagen, niet
vervolgd kunnen worden op grond van art. 362 Sr Pro omdat de
door de gever beoogde handeling niet is gevolgd? En zou
een ambtenaar evenmin kunnen worden vervolgd voor
handelen in strijd met art. 362 Sr Pro omdat de beoogde
handeling van de gever nog niet is gevolgd? In mijn
optiek moeten deze vragen ontkennend beantwoord worden,
zodat het middel op dit punt geen verdere bespreking
behoeft.
23. Zuiver ten overvloede wijs ik erop dat tussen
verzoeker en Van der Houven (feit 1) na de
bewezenverklaarde gift nog wel degelijk contact is
geweest. Dit volgt uit de verklaring van Wouters dat Van
der Houven hem heeft medegedeeld dat er, na de reis naar
Aruba die van der Houven onder andere verzoeker en een
andere gemeenteambtenaar heeft aangeboden "omdat ze hem
in het zadel geholpen hadden" nog "regelmatig contact"
tussen Van der Houven en verzoeker is geweest. Voorts
heeft Wouters verklaard: "Van der Houven zei toen dat
deze reis zeker niet onrendabel was geweest omdat hij na
deze reis voor de B.V. gunstige projecten heeft kunnen
realiseren" (bewijsmiddel 5).
Voor het bewijs van de - veel belangrijker -
"link" tussen de gift en het daarmee beoogde doel van de
gever is van belang dat Van der Houven in dit verband
heeft verklaard dat hij verzoeker uit "een commerciële
reden" en "met een zuiver commercieel doel" op de reis
naar Aruba heeft gefêteerd (bewijsmiddel 6) en dat hij
zulks zag "als goodwill" (bewijsmiddel 8).
Voor de "link" tussen de gift en het daarmee
beoogde doel van de gever is - wat betreft feit 3 - van
belang dat Van Rijswijck (feit 3) heeft verklaard dat hij
de bevoordeling van verzoeker door de gift ter besparing
op verzoekers keuken van ƒ 2500,- heeft gedaan met het
oog op verzoekers positie bij de gemeente en uit
"goodwill", uit een "oogpunt van acquisitie omdat
verzoeker de naam van Van Rijswijck zou kunnen laten
vallen bij projectontwikkelaars, de gronduitgifte van de
gemeente en door hem nader aangeduide plannen
(bewijsmiddel 15).
24. Voorzover in cassatie erover wordt geklaagd dat het
hof een bepaalde in een later stadium afgelegde
verklaring van Van der Houven met betrekking tot de gift
niet geloofwaardig heeft geacht, kan het middel niet tot
cassatie leiden. Dit is een feitelijk, met de selectie
van de bewijsmiddelen samenhangend, oordeel dat typisch
tot het terrein van de feitenrechter behoort. Volgens
vaste rechtspraak van de Hoge Raad is zo'n oordeel aan de
feitenrechter voorbehouden en kan daarover in cassatie
niet worden geklaagd, uitzonderingen daargelaten die zich
hier niet voordoen.
25. Voorzover tot slot - zonder enige nadere adstructie -
erover wordt geklaagd dat met betrekking tot feit 4 uit
de bewijsmiddelen niet kan worden opgemaakt dat Horyon
verzoeker "een gift of belofte zou hebben gedaan waarvan
verzoeker tot cassatie wist dat zij hem werd gedaan om
hem te bewegen om zonder daardoor in strijd met zijn
plicht in zijn bediening iets te doen of na te laten",
acht ik de klacht te weinig specifiek om te bespreken.
Overigens is deze weergave van de bewezenverklaring ook
nog eens te veelomvattend.
26. Het eerste middel faalt dus.
27. Het tweede middel klaagt erover dat de door het hof
gebezigde bewijsmiddelen voor feit 3 en 4 innerlijk
tegenstrijdig zouden zijn omdat daaruit zou volgen dat
bij verzoeker "maar liefst 2 aanrechtbladen zijn geleverd
en geplaatst" in zijn "relatief kleine" nieuwe keuken.
Ten aanzien van feit 3 zou de levering van "een
keukenblad" blijken uit de voor het bewijs gebezigde
"orderbevestiging van Van Nunen Keukens B.V.".
28. Het middel mist feitelijke grondslag. Uit de hiervoor
genoemde orderbevestiging kan niet worden opgemaakt dat
"een keukenblad" zou zijn geleverd, maar hooguit dat een
"keuken" is geleverd, alsmede kunststof plateaus voor de
magnetron en twee steunen, een mengkraan, spoelbakken,
verlichting en een krans- en lichtlijst.
28. Het tweede middel kan dus niet tot cassatie leiden.
29. Het derde middel berust op de stelling dat het hof
een zwaardere straf heeft opgelegd dan door de procureur-
generaal is gevorderd.
30. Blijkens het proces-verbaal ter zitting van het hof
van 13 oktober 1998 heeft de procureur-generaal aldaar
gevorderd de bewezenverklaring van de feiten 2 primair, 3
primair, 4 primair, 5 en 6 en daarvoor een
gevangenisstraf voor de duur van vijf maanden, waarvan
drie maanden voorwaardelijk met een proeftijd van twee
jaar en een geldboete van ƒ 15.000,-, subsidiair 130
dagen hechtenis geëist.
31. Het hof heeft een straf opgelegd als hiervoor onder 1
is weergegeven.
32. Het middel mist feitelijke grondslag. In art. 9 Sr Pro
staat de relatieve zwaarte van de te onderscheiden
straffen weergegeven. De door het hof opgelegde geldboete
is als ingevolge hiervan reeds een lichtere straf dan de
door de procureur-generaal gevorderde vrijheidsstraf. Het
feit dat het hof bij zijn strafoplegging boven de
eveneens gevorderde geldboete is gaan zitten, doet
hieraan niet af. Evenmin doet hieraan af - zoals de
steller van het middel onder aanhaling van HR NJ 1979,
275 ook zelf al veronderstelt - de omstandigheid dat het
hof geen gebruik heeft gemaakt van zijn bevoegdheid ex
art. 27 lid 3 Sr Pro, aangezien zulks in cassatie niet kan
worden getoetst.
33. De klacht tenslotte dat het hof niet op verzoekers
draagkracht zou hebben gelet deelt hetzelfde lot, gezien
's hofs strafmotivering en zijn opnemen van art. 24c Sr
onder de aangehaalde artikelen.
34. Nu ik ambtshalve geen gronden tot cassatie heb
aangetroffen, concludeer ik tot verwerping van het
beroep.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden,