Uitspraak
GERECHTSHOF ’s-GRAVENHAGE
Sector Civiel recht
Uitspraak : 31 oktober 2012
Zaaknummer : 200.107.280/01 en 200.107.282/01
Rekestnr. rechtbank : FA RK 11-3724, FA RK 11-6576 en FA RK 11-5243
[de vrouw],
wonende te [woonplaats],
verzoekster, tevens incidenteel verweerster, in hoger beroep,
hierna te noemen: de vrouw,
advocaat mr. S. de Kluiver te ‘s-Gravenhage,
tegen
[de man],
wonende te [woonplaats],
verweerder, tevens incidenteel verzoeker in hoger beroep,
hierna te noemen: de man,
advocaat mr. F.J. Kremer te ‘s-Gravenhage.
PROCESVERLOOP IN HOGER BEROEP
De vrouw is op 22 mei 2012 in hoger beroep gekomen van een beschikking van 24 februari 2012 van de rechtbank ‘s-Gravenhage.
De man heeft op 18 juli 2012 een verweerschrift tevens houdende incidenteel appel ingediend.
De vrouw heeft op 28 augustus 2012 een verweerschrift op het incidenteel appel ingediend.
Bij het hof zijn voorts de volgende stukken ingekomen:
van de zijde van de vrouw:
- op 5 juni 2012 een brief van 4 juni 2012 met bijlagen;
van de zijde van de man:
- op 14 september 2012 een brief van diezelfde datum met bijlagen.
De zaak is op 28 september 2012 mondeling behandeld.
Ter zitting waren aanwezig:
- de vrouw, bijgestaan door haar advocaat;
- de man, bijgestaan door zijn advocaat.
PROCESVERLOOP IN EERSTE AANLEG EN VASTSTAANDE FEITEN
Voor het procesverloop en de beslissing in eerste aanleg verwijst het hof naar de bestreden beschikking.
Bij die beschikking is de echtscheiding uitgesproken en is, uitvoerbaar bij voorraad, bepaald met ingang van de dag dat de beschikking van echtscheiding zal zijn ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand het bedrag dat de man aan de vrouw tot haar levensonderhoud zal uitkeren op nihil.
Voorts is door de rechtbank de verdeling van de huwelijksgemeenschap, voor zover in hoger beroep in geschil, als volgt vastgesteld: onder de voorwaarde dat de huwelijksgemeenschap wordt ontbonden door inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand:
aan de man worden toebedeeld:
1. de woning te [adres woning 1], tegen de door voormelde makelaar getaxeerde waarde per peildatum, en de daarop rustende hypotheek, onder de verplichting om de helft van de overwaarde van de woning (waarde minus hypotheek) aan de vrouw uit te keren;
2. de helft van de over- dan wel onderwaarde van de woning te [adres woning 2] na verkoop;
3. de helft van de over- dan wel onderwaarde van de woning te [adres woning 3] na verkoop;
aan de vrouw worden toebedeeld:
1. de helft van de overwaarde van de woning te [adres woning 1];
2. de helft van de over- dan wel onderwaarde van de woning te [adres woning 2] na verkoop;
3. de helft van de over- dan wel onderwaarde van de woning te [adres woning 3] na verkoop;
Tot slot heeft de rechtbank bepaald dat ieder der partijen voor zijn of haar rekening zal nemen de helft van de aflossing ter zake van:
- de schuld aan ING, contractnummer [nummer];
- de schuld aan ANWB Visa Card,
per de peildatum, onder vrijwaring van de ander voor dat deel van de schulden.
BEOORDELING VAN HET PRINCIPALE EN HET INCIDENTELE HOGER BEROEP
1. In geschil is de verdeling van de huwelijksgemeenschap en de door de man aan de vrouw te betalen uitkering tot levensonderhoud (hierna ook: partneralimentatie).
2. De vrouw verzoekt, voor zover de wet toelaat uitvoerbaar bij voorraad, de bestreden beschikking te vernietigen waar het betreft de verdeling op alle onderdelen en de partneralimentatie, en - opnieuw beschikkende - de man op te dragen per direct alle gevraagde verificatoire bescheiden te overleggen en te bepalen dat de gepretendeerde lening aan familieleden van € 18.000,- niet onderbouwd en aangetoond is. Voorts verzoekt de vrouw te bepalen dat de leningen/schulden bij de ING en VISA bij de man dienen te blijven. Alsmede te bepalen dat alle drie de woningen - binnen een week na de beslissing van het hof - getaxeerd dienen te worden met als peildatum uiterlijk half juli 2011 en vervolgens de verdeling geëffectueerd dient te worden: dat wil zeggen dat de notaris de overwaarde bepaalt met aftrek van de hypothecaire leningen en met inachtneming van de Spaarhypotheekplannen en levensverzekeringen en de man op te dragen de helft van die totale overwaarde aan de vrouw betaalbaar te stellen. Alsmede op basis van de alsnog in te brengen verificatoire bescheiden een partneralimentatie vast te stellen en toe te kennen. Althans een zodanige beslissing te nemen als het hof in goede justitie vermeent te behoren.
3. De man bestrijdt haar en verzoekt de bestreden beschikking te bekrachtigen en de vrouw in haar hoger beroep niet-ontvankelijk te verklaren en slechts de beschikking te vernietigen op het onderdeel waartegen de grief van de man zich richt en op dit onderdeel, opnieuw beschikkende, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, de vrouw te gelasten dat zij er toe overgaat om de bedragen waarvoor zij de rekeningen van haar zoons [minderjarige sub 1], [minderjarige sub 2] en [minderjarige sub 3] heeft gedebiteerd c.q. de bedragen welke zij van die rekeningen heeft afgehaald weer op die rekeningen te storten.
4. De vrouw verzet zich daartegen en verzoekt de man in zijn incidenteel appel niet-ontvankelijk te verklaren, althans hem deze te ontzeggen.
Verdeling van de huwelijksgemeenschap
5. Ter zitting heeft de advocaat van de vrouw toegelicht dat haar petitum als zodanig dient te worden gelezen dat de vrouw verzoekt de verdeling vast te stellen conform artikel 3:185 van Pro het Burgerlijk Wetboek (BW). Het hof heeft ter zitting aan partijen voorgehouden dat het hof in het kader van de vaststelling van een verdeling een actieve rol kan aannemen en een grote mate van vrijheid heeft bij de vast te stellen verdeling.
6. Naar aanleiding van de mondelinge toelichting ter zitting door de advocaat van de vrouw heeft het hof de navolgende geschilpunten met betrekking tot de voormalige gemeenschap met partijen besproken.
Passiva
7. Tot de passiefzijde van de huwelijksgemeenschap behoren:
- De vermeende schuld van de man aan familieleden ad € 18.000,-;
- De schuld aan de ING bank van € 5.000,-;
- De schulden met betrekking tot de aan gemeenschap toebehorende onroerende goederen;
o RNHB Hypotheekbank met hypotheeknummer [nummer];
o Quion met hypotheeknummer [nummer];
o Reaal met hypotheeknummer [n[nummer]];
- De schuld die is aangegaan ten behoeve van de aankoop van de auto van het merk Hyundai met kenteken [kenteken].
Het hof zal de schuld van de ANWB VISA Card buiten beschouwing laten nu de man ter zitting heeft gesteld dat hij deze schuld zal voldoen als een eigen schuld en deze schuld buiten de verdeling van de huwelijksgemeenschap kan blijven.
Activa
8. Tot de actiefzijde van de huwelijksgemeenschap behoren:
- de auto van het merk Hyundai kenteken [kenteken];
- de beleggingsrekening bij de ASR bank met rekeningnummer [nummer];
- het Reaal hypotheekspaarplan met rekeningnummer [nummer];
- de onroerende goederen:
o een woning aan de [adres woning sub 3];
o een woning aan [adres woning sub 2];
o een woning aan [adres woning sub 1].
9. Het hof stelt vast dat de spaarrekening van de minderjarigen, waarvan de man heeft verzocht deze tussen partijen te verdelen, niet tot de huwelijksgemeenschap behoort.
Peildatum omvang van de gemeenschap
10. Vaststaat dat de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand op 1 juni 2012 en dat per deze datum de omvang van de gemeenschap moet worden vastgelegd. Buiten de bestanddelen zoals in de rechtsoverwegingen 7 en 8 aan de actief- en passiefzijde beschreven, zijn er in de visie van partijen geen andere zaken die tussen hen verdeeld dienen te worden.
Peildatum waardering van de gemeenschap
11. De vrouw stelt dat de peildatum ten behoeve van de waardering van de gemeenschap dient te worden vastgesteld op 1 januari 2011 dan wel 1 juli 2011. De man kan zich verenigen met de door de rechtbank vastgestelde peildatum, te weten de datum van de bestreden beschikking.
12. Het hof overweegt als volgt. Ter zake van de peildatum ten behoeve van de waardering van de gemeenschap dient uitgegaan te worden van de waarde ten tijde van de verdeling, tenzij uit de redelijkheid en billijkheid iets anders voortvloeit of partijen een andere datum zijn overeengekomen. Nu partijen - behoudens de waardering ter zake van enkele van bestanddelen - geen peildatum zijn overeengekomen en uit de redelijkheid en billijkheid ook geen andere peildatum voortvloeit, zal het hof uitgaan van de datum van de door het hof te geven beschikking. Het hof zal derhalve, tenzij hieronder anders vermeld, de peildatum voor de waardering van de gemeenschap vaststellen op de datum van deze beschikking, te weten 31 oktober 2012.
Schuld familieleden van € 18.000,-
13. De man stelt dat hij bij familieleden een schuld heeft van € 18.000,-. Ter zitting heeft de man gesteld dat hij dit bedrag contant heeft ontvangen en heeft aangewend ten behoeve van woningverbetering. Door de vrouw is deze schuld gemotiveerd betwist. Nu de vrouw het bestaan van deze schuld gemotiveerd heeft betwist, rust op de man de bewijslast dat hij deze gelden van zijn familie heeft ontvangen. In casu heeft de man slechts in het geding gebracht een handgeschreven schuldbekentenis. Gezien de omvang van het geldbedrag vindt het hof deze onderhandse schuldbekentenis onvoldoende bewijs om aan te nemen dat deze schuld bestaat, temeer daar gebruikelijk is dat een dergelijk bedrag overgeboekt wordt op een bankrekening en bovendien de opgave van deze schuld in de belastingaangifte van de man ontbreekt. Het hof heeft niet vastgesteld dat voornoemd bedrag op de bankrekening van de man dan wel partijen is bijgeschreven. Voorts stelt het hof vast dat in de aangifte Inkomstenbelasting 2010 slechts een hypotheekschuld is opgenomen. Het hof acht derhalve het bestaan van deze schuld niet aangetoond en zal hier derhalve geen rekening mee houden.
ING schuld
14. Ter zake van de ING schuld van € 5.000,- stelt de vrouw dat onduidelijk is wanneer en ten behoeve waarvan voornoemde schuld is aangegaan. Hierdoor kan niet worden vastgesteld of deze schuld is verknocht aan de man dan wel dat het aangaan van deze schuld kan worden aangemerkt als een benadelingshandeling van de man jegens de vrouw. De man stelt dat de ING schuld een gemeenschapsschuld betreft.
15. Het hof stelt vast dat deze schuld is ontstaan ten tijde van de huwelijksgemeenschap. De man heeft ter zitting een verklaring gegeven waarvoor deze schuld is aangegaan en heeft gesteld dat deze onder andere is aangewend ter financiering van een beugel voor een van de kinderen van partijen. Het hof zal deze schuld aanmerken als een gemeenschapsschuld waarvoor een partiële draagplicht geldt. De stelling van de vrouw dat partijen ten tijde van het aangaan van deze schuld gescheiden leefden doet hier niet aan af.
Toedeling van de onroerende goederen
[woning sub 1]
16. De vrouw heeft gesteld dat zij er geen bezwaar tegen heeft dat de woning aan [adres woning sub 1] Haag aan de man wordt toebedeeld. Ter zitting zijn partijen overeengekomen om ten behoeve van de waardering van deze woning uit te gaan van de waarde in het economisch verkeer per peildatum 1 juni 2012.
[woning sub 2]
17. De vrouw heeft verzocht aan haar de mogelijkheid te bieden onderzoek te verrichten naar de mogelijkheid een financiering te verkrijgen zodat de woning aan [adres woning sub 2] aan de vrouw kan worden toebedeeld. De man heeft ter zitting ingestemd om aan de vrouw hiertoe een termijn van zes maanden te verlenen. Het hof zal aan de vrouw een termijn van zes maanden verlenen om een financiering te verkrijgen voor deze woning. Indien de vrouw hierin slaagt zal de woning aan haar worden toebedeeld. Ten behoeve van de waarde zijn partijen overeengekomen dat uit zal worden gegaan van de waarde per 1 juni 2012. Voor de waardering van de woning zullen partijen zich wenden tot de in de bestreden beschikking benoemde makelaar (Elzenaar Makelaarskantoor B.V. te Den Haag). Indien na zes maanden blijkt dat de vrouw geen financiering kan verkrijgen om de woning aan haar toe te delen, zal de woning door partijen te koop worden gezet en zal daarvoor voormelde makelaar worden ingeschakeld.
[woning sub 3]
18. De vrouw heeft verzocht de waarde van woning aan de [woning sub 3] vast te stellen door middel van een taxatie per de peildatum en niet te waarderen per de feitelijke verkoopdatum. Wanneer de waarde van de woning kan worden bepaald aan de hand van een taxatie kunnen partijen overgaan tot verdeling van de gemeenschap, hetgeen van belang is voor de vrouw in het kader van haar mogelijkheden om financiering te verkrijgen om de woning aan het [adres woning sub 2] toebedeeld te krijgen. De man acht het, gelet op de huidige economische situatie, redelijk om de waarde van de woning te bepalen aan de hand van de datum van de feitelijke verkoop.
19. Het hof overweegt als volgt. Het hof is met de man van oordeel dat, gelet op de huidige economische situatie, het redelijk is wanneer de peildatum voor de waardebepaling van de woning gelijk zal zijn aan de feitelijke verkoopdatum. Het hof zal dienovereenkomstig beslissen.
Overige bestanddelen
20. Ter zake van de overige te verdelen bestanddelen van de huwelijksgemeenschap kan het hof zich vinden in de wijze van verdeling zoals door de rechtbank is gedaan. Het hof zal derhalve ter zake van deze bestanddelen de bestreden beschikking bekrachtigen, met uitzondering van de ANWB VISA Card schuld, nu de man ter zitting heeft gesteld deze schuld als een eigen schuld te zullen voldoen.
21. Voorts bepaalt het hof in aanvulling op de bestreden beschikking dat de waarde van de beleggingsrekening bij de ASR bank met rekeningnummer [nummer] en het Reaal hypotheekspaarplan met rekeningnummer [nummer] gelijkelijk tussen partijen zal worden verdeeld.
22. Tevens bepaalt het hof in aanvulling op de bestreden beschikking over de auto van het merk Hyundai met het kenteken [kenteken] dat deze aan de man zal worden toebedeeld onder de gehoudenheid de ten behoeve van deze auto aangegane schuld als een eigen schuld te voldoen.
Partneralimentatie
23. De vrouw verzoekt ten laste van de man een partneralimentatie vast te stellen. Het hof stelt vast dat de vrouw haar behoefte niet gemotiveerd heeft gesteld en op geen enkele manier heeft onderbouwd. Voorgaande is ook door de man ter zitting gesteld. De vrouw is parttime werkzaam bij Hunkemöller en voorziet in haar eigen levensonderhoud. Voor zover de vrouw niet kan voorzien in haar eigen levensonderhoud - hetgeen niet is aangetoond - heeft de vrouw, naar het oordeel van het hof, voldoende verdiencapaciteit en kan van de vrouw verwacht worden dat zij haar werkzaamheden uitbreidt.
24. Het vorenoverwogene leidt ertoe dat het hof zal beslissen als volgt.
BESLISSING OP HET PRINCIPALE EN HET INCIDENTELE HOGER BEROEP
Het hof:
vernietigt de bestreden beschikking, voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen en, in zoverre opnieuw beschikkende:
bepaalt dat de tussen de partijen bestaande gemeenschap van goederen wordt verdeeld als volgt:
aan de man worden toegedeeld:
- de woning te [adres woning sub 1] tegen de door voormelde makelaar getaxeerde waarde per 1 juni 2012, onder gehoudenheid van de man om de schuld met betrekking tot het huis te voldoen, en de helft van de overwaarde aan de vrouw te betalen;
- de helft van de overwaarde na feitelijke verkoop van de woning te [adres woning sub 3] indien er sprake is van een onderwaarde dient de helft van de restschuld met betrekking tot die woning door de man te worden gedragen;
- de auto van het merk Hyundai met het kenteken [kenteken] onder de gehoudenheid om de ten behoeve van deze auto aangegane schuld als een eigen schuld te voldoen;
- de helft van het saldo van de beleggingsrekening bij de ASR bank met rekeningnummer [nummer];
- de helft van het saldo van het Reaal hypotheekspaarplan met rekeningnummer [nummer];
bepaalt dat de man de schuld aan ANWB Visa Card als eigen schuld zal voldoen;
aan de vrouw worden toegedeeld;
- de helft van de overwaarde van de woning aan de [woning sub 1], indien de door de makelaar per 1 juni 2012 vastgestelde waarde lager is dan de met betrekking tot die woning bestaande geldlening, dient de vrouw de helft van de restschuld aan de man te voldoen;
- de helft van de overwaarde na feitelijke verkoop van de woning te [adres woning sub 3], indien er sprake is van een onderwaarde dient de helft van de restschuld met betrekking tot die woning door de vrouw te worden gedragen;
- de helft van de waarde van de beleggingsrekening bij de ASR bank met rekeningnummer [nummer];
- de helft van de waarde van het Reaal hypotheekspaarplan met rekeningnummer [nummer];
- de woning te [woning sub 2], tegen de door voormelde makelaar getaxeerde waarde per 1 juni 2012 en de aan de [woning sub 2] verbonden hypothecaire geldlening bij Quion met hypotheeknummer [nummer] onder de opschortende voorwaarde dat de vrouw binnen zes maanden na heden erin slaagt de hiertoe benodigde financiering te verkrijgen;
bepaalt dat indien de vrouw binnen zes maanden na heden er niet in slaagt de voor de toedeling van de woning aan het [woning sub 2] benodigde financiering te verkrijgen, de woning zal worden verkocht door voormelde makelaar waarna aan zowel de man als de vrouw zal worden toebedeeld de helft van de overwaarde na verkoop van de woning of zijn beide partijen ieder draagplichtig voor de restschuld;
wijst het in hoger beroep meer of anders verzochte af;
verklaart deze beschikking tot zover uitvoerbaar bij voorraad;
bekrachtigt de bestreden beschikking voor het overige.
Deze beschikking is gegeven door mrs. Labohm, Van Dijk en Burgers-Thomassen, bijge¬staan door mr. Braat als griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 31 oktober 2012.