Uitspraak
GERECHTSHOF ARNHEM
Sector civiel recht
zaaknummer gerechtshof 200.075.650
(zaaknummer rechtbank 112014 / FA RK 10-753)
beschikking van de familiekamer van 19 april 2011
inzake
mr. Richard Paul van Boven,
kantoorhoudende te [woonplaats],
in zijn hoedanigheid van curator in het faillissement van [appellant] (verder te noemen “de man”),
verzoeker in hoger beroep, verder te noemen “de curator”,
advocaat: mr. H.Q.N. Renon te Assen,
en
[geïntimeerde],
wonende te [woonplaats],
verweerster in hoger beroep, verder te noemen “de vrouw”,
thans zonder advocaat.
1. Het geding in eerste aanleg
Het hof verwijst voor het geding in eerste aanleg naar de beschikking van de rechtbank Almelo van 14 juli 2010, uitgesproken onder voormeld zaaknummer.
2. Het geding in hoger beroep
2.1 Bij beroepschrift, ingekomen ter griffie van het hof op 12 oktober 2010, is de curator in hoger beroep gekomen van voormelde beschikking. De curator verzoekt het hof om die beschikking te vernietigen en opnieuw beschikkende, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, de beschikking van dit hof van 22 maart 2005 te wijzigen in die zin dat de door de man aan de vrouw te betalen bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen met ingang van de datum van het faillissement, 22 september 2009, wordt vastgesteld op nihil, althans een zodanige beslissing te nemen als het hof juist acht.
2.2 Bij brief van 30 november 2010, ingekomen ter griffie van het hof op dezelfde datum, heeft mr. G.J. Ligtenberg, de advocaat van de vrouw, het hof bericht dat de vrouw geen verweerschrift in zal dienen.
2.3 Bij brief van 10 februari 2011, ingekomen ter griffie van het hof op dezelfde datum, heeft mr. Ligtenberg het hof bericht dat zij de belangen van de vrouw niet langer behartigt en dat zij de oproep ter mondelinge behandeling ter kennisneming aan de vrouw zal toesturen.
2.4 De mondelinge behandeling heeft op 22 maart 2011 plaatsgevonden. Namens de curator is zijn advocaat verschenen. De vrouw is, hoewel daartoe behoorlijk opgeroepen, niet verschenen.
2.5 Ter mondelinge behandeling heeft mr. Renon twee pagina’s uit een handboek faillissementen, waarvan zij desgevraagd de titel en auteur niet kon noemen, overgelegd.
2.6 Na de mondelinge behandeling is binnengekomen een brief van mr. Renon van 24 maart 2011. Nu de mondelinge behandeling is gesloten en het hof partijen geen toestemming heeft gegeven nog brieven na te zenden slaat het hof geen acht op deze brief.
3. De vaststaande feiten
Ten aanzien van partijen
3.1 De man en de vrouw zijn op 13 mei 1995 met elkaar gehuwd. Bij beschikking van
21 november 2001 heeft de rechtbank Almelo echtscheiding tussen hen uitgesproken. De echtscheidingsbeschikking is op 10 januari 2002 ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.
3.2 Uit het huwelijk van de man en de vrouw zijn geboren:
- [A] (verder te noemen “[A]”), op [geboortedatum] 1998, en
- [B] (verder te noemen “[B]”), op [geboortedatum] 2000,
over wie de man en de vrouw gezamenlijk het gezag uitoefenen.
3.3 Bij voormelde echtscheidingsbeschikking heeft de rechtbank voorts bepaald dat de man als bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen ƒ 300,- per kind per maand en als uitkering tot levensonderhoud van de vrouw ƒ 2.000,- per maand zal voldoen.
3.4 Bij beschikking van 22 september 2004 heeft de rechtbank Almelo het verzoek van de man om de bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen met ingang van 19 februari 2004 primair vast te stellen op € 90,- per kind per maand en subsidiair op een door het hof juist geacht bedrag, en de bijdrage in de kosten van levensonderhoud van de vrouw met ingang van 19 februari 2004 primair vast te stellen op nihil en subsidiair op een door het hof juist geacht bedrag afgewezen. Aan deze beslissing ligt ten grondslag de overweging dat de man tweemaal de gegeven termijn voor het indienen van nadere stukken niet in acht heeft genomen.
3.5 Bij beschikking van 22 maart 2005 heeft dit hof de beschikking van de rechtbank Almelo van 22 september 2004 vernietigd, voor zover daarbij het verzoek van de man is afgewezen, en in zoverre opnieuw beschikkende de beschikking van de rechtbank Almelo van 21 november 2001 gewijzigd en de door de man aan de vrouw te betalen bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen in de periode van 22 september 2004 tot 1 januari 2005 op € 93,- per kind per maand en met ingang van 1 januari 2005 op € 70,- per kind per maand vastgesteld en met ingang van 22 september 2004 de bijdrage in de kosten van levensonderhoud van de vrouw op nihil vastgesteld.
3.6 Bij vonnis van 22 september 2009 heeft de rechtbank Assen, voor zover hier van belang, de man in staat van faillissement verklaard en de curator als zodanig benoemd.
3.7 Bij verzoekschrift, ingekomen bij de rechtbank Almelo op 1 juni 2010, heeft de curator de rechtbank verzocht om bij uitvoerbaar bij voorraad te verklaren beschikking de beschikking van dit hof van 22 maart 2005 te wijzigen in die zin dat de door de man aan de vrouw te betalen bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen met ingang van de datum van het faillissement, 22 september 2009, op nihil wordt gesteld, althans een zodanige beslissing te nemen als de rechtbank juist acht.
3.8 Bij verklaring van 29 juni 2010 heeft de vrouw verklaard kennis te hebben genomen van het verzoekschrift van de man in eerste aanleg en zich niet te verzetten tegen hetgeen de curator verzoekt. De vrouw zal geen verweer voeren. Deze verklaring is door mr. Ligtenberg geautoriseerd.
3.9 Bij de bestreden beschikking heeft de rechtbank de curator in zijn verzoek niet-ontvankelijk verklaard en hem veroordeeld in de kosten van de procedure, aan de zijde van de vrouw te begroten op nihil.
Ten aanzien van de man
3.10 Blijkens het Rapport Berekening VTLB Calculator van 1 juli 2009 bedraagt het totale inkomen van de man
€ 3.899,80 per maand. Zijn vrij te laten bedrag bedraagt € 818,16 per maand.
Ten aanzien van de vrouw
3.11 De vrouw vormt met [A] en [B] een gezin.
4. De motivering van de beslissing
4.1 Aan de orde is allereerst de vraag of de curator ontvankelijk is in zijn vordering.
4.2 De rechtbank heeft geoordeeld dat de curator geen belanghebbende is als bedoeld in artikel 798 Rv Pro, nu hij niet degene is op wiens rechten of verplichtingen de zaak rechtstreeks betrekking heeft, en dat het verzoek tot nihilstelling van de alimentatie buiten de taak valt van de curator als bedoeld in artikel 68 lid 1 van Pro de Faillissementswet (Fw). Op grond hiervan heeft de rechtbank de curator in zijn verzoek niet-ontvankelijk verklaard.
4.3 De curator voert aan dat het - ingevolge artikel 68 Fw Pro - zijn taak is de schuldenlast zoveel mogelijk te beperken. Voorts beroept hij zich op het arrest van de Hoge Raad van 24 januari 1969, NJ 1969, 339.
4.4 De vrouw heeft geen verweer gevoerd.
4.5 Artikel 25 lid 1 Fw Pro bepaalt dat rechtsvorderingen, welke rechten of verplichtingen tot de failliete boedel behorende ten onderwerp hebben, zowel tegen als door de curator worden ingesteld. In artikel 25 lid 2 Fw Pro wordt bepaald dat indien deze rechtsvorderingen, door of tegen de gefailleerde ingesteld of voortgezet, een veroordeling van de gefailleerde ten gevolge hebben, die veroordeling tegenover de failliete boedel geen rechtskracht heeft.
Artikel 68 lid 1 Fw Pro bepaalt dat de curator is belast met het beheer en de vereffening van de failliete boedel.
4.6 Doorslaggevend voor het antwoord op de vraag of de onderhavige vordering tot wijziging/nihilstelling van de eerder door de rechter vastgestelde onderhoudsbijdrage door de curator dan wel door de gefailleerde dient te worden ingesteld, is of de vordering van de vrouw op de man tot betaling van die onderhoudsbijdrage in de failliete boedel valt of niet, met andere woorden: een boedelschuld is of niet. Een vordering tot betaling van een onderhoudsbijdrage kan niet tegen de failliete boedel geldend worden gemaakt en is derhalve geen boedelschuld. Voor een ander standpunt is noch in de tekst noch in het stelsel van de Faillissementswet steun te vinden. In deze zin is beslist door de Hoge Raad op 14 juni 1991, NJ 1991,630, LJN ZC0285, en door het Gerechtshof 's Hertogenbosch op 6 februari 1975, NJ 1976, 165, LJN AB7166.
4.7 Met de nieuwe faillissementswet is in die situatie geen verandering gekomen. Ook in het handboek Insolventierecht (2009) van Prof. mr. B. Wessels, Deel II, Gevolgen van Faillietverklaring (1) nr. 2142 wordt de hiervoor in 4.6 vermelde opvatting voorgestaan, waarbij wordt aangetekend dat een vordering tot wijziging van een door de rechter of bij overeenkomst vastgestelde onderhoudsbijdrage niet door de curator, maar door de gefailleerde zelf zal kunnen of moeten worden ingesteld.
4.8 Anders dan de curator stelt, volgt uit de uitspraak van de Hoge Raad van 24 januari 1969, NJ 1969, 339 niet dat het tot de taak van de curator behoort een verzoek tot nihilstelling van een onderhoudsbijdrage te verzoeken.
4.9 Gelet op het voorgaande heeft de curator geen belang bij zijn verzoek en dient de curator in zijn verzoek niet-ontvankelijk te worden verklaard.
5. De slotsom
Op grond van hetgeen hiervoor is overwogen dient het hof de bestreden beschikking te bekrachtigen.
6. De beslissing
Het hof, beschikkende in hoger beroep:
bekrachtigt de beschikking van de rechtbank Almelo van 14 juli 2010.
Deze beschikking is gegeven door mrs. M.L. van der Bel, G.J. Rijken en J.G. Luiten, bijgestaan door mr. M. van Esveld als griffier, en is op 19 april 2011 uitgesproken in het openbaar in tegenwoordigheid van de griffier.