Uitspraak
GERECHTSHOF AMSTERDAM
Zittingslocatie: Justitieel Complex Schiphol (JCS)
Afdeling strafrecht
Parketnummers:
23-000810-13 […]
23-000646-13 […]
23-001217-13 […]
23-000672-13 […]
23-000726-13 […]
23-000643-13 […]
23-000812-13 […]
23-000707-13 […]
23-000647-13 […]
23-000575-13 […].
Proces-verbaal van de in het openbaar gehouden terechtzitting van dit gerechtshof, meervoudige kamer voor strafzaken, op
6 oktober 2015.
6 oktober 2015.
Tegenwoordig zijn:
mr. R. Veldhuisen, voorzitter,
mr. R.P.P. Hoekstra en mr. R.M. Steinhaus, leden,
mrs. M. Rasterhoff en A. Binken, griffier.
Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door mrs. C.L. de Jong en F. Posthumus, beiden advocaat-generaal.
[…]
De voorzitter doet de
[getuige]voor zich verschijnen.
[getuige]voor zich verschijnen.
De getuige wordt bijgestaan door mr. Van Berge Henegouwen, advocaat te Maastricht.
De getuige doet op vragen van de voorzitter opgave omtrent naam, voornamen, geboorteplaats, geboortedatum, woon- of verblijfplaats en beroep voor zover hieronder is vermeld, verklaart bloedverwant te zijn van de verdachten [zoon van getuige] en [neef van getuige], verklaart geen bloed- of aanverwant van de overige verdachten te zijn en legt vervolgens op de bij de wet voorgeschreven wijze in handen van de voorzitter de belofte af de gehele waarheid en niets dan de waarheid te zullen zeggen.
Mr. Van Berge Henegouwen merkt op dat de getuige is aangemerkt als verdachte in een strafzaak in Italië en dat in een de getuige betreffende ontnemingszaak – die ziet op feiten vanaf 1993 – cassatieberoep is ingesteld, zodat de getuige mogelijk een beroep op enkele vormen van verschoningsrecht toekomt.
De getuige [getuige], […], verklaart – zakelijk weergegeven – als volgt:
Op vragen van de voorzitter
Ter voorbereiding op dit verhoor heb ik slechts een gesprek met mijn advocaat gevoerd. Ik heb geen stukken gelezen. Ik heb verder met niemand gesproken, omdat ik dat niet nodig vindt.
Op vragen van de advocaat-generaal
Ik wil geen antwoord geven op de vraag sinds wanneer ik het Passageproces volg. Ik wil ook niet antwoord geven op de vraag waarom ik geen antwoord wens te geven. Het klopt dat ik mij door het geven van dit antwoord op een verschoningsrecht beroep.
Mr. Van Berge Henegouwen deelt mede dat de getuige zich beroept op het verschoningsrecht als bedoeld in art. 217 van Pro het Wetboek van Strafvordering (Sv), nu de verdachten [zoon van getuige] en [neef van getuige] bloedverwanten van de getuige zijn.
De getuige verklaart – zakelijk weergegeven – als volgt:
Op vragen van de advocaat-generaal
Ik beroep mij op mijn verschoningsrecht op de vraag wanneer ik in hoger beroep voor het eerst een terechtzitting heb bijgewoond.
De advocaat-generaal dringt aan op beantwoording van deze vraag.
[…]
Mr. Van Berge Henegouwen stelt zich op het standpunt dat de getuige een beroep op het verschoningsrecht toekomt, nu de verdachten [zoon van getuige] en [neef van getuige] bloedverwanten van de getuige zijn en beantwoording van de laatste vraag de getuige kan blootstellen aan het gevaar van een ongunstige beslissing in de ontnemingszaak.
De advocaat-generaal stelt zich op het standpunt dat de getuige niet zonder meer een onverkort verschoningsrecht toekomt.
De getuige deelt desgevraagd mede dat hij zich op alle vervolgvragen zal beroepen op zijn verschoningsrecht.
De advocaat-generaal merkt op dat zij nadere vragen heeft over de periode 2014-2015.
De getuige verklaart – zakelijk weergegeven – als volgt:
[…]
Mr. Van Berge Henegouwen stelt zich andermaal op het standpunt dat de getuige een beroep op het verschoningsrecht toekomt, nu de verdachten [zoon van getuige] en [neef van getuige] bloedverwanten van de getuige zijn.
De advocaat-generaal stelt zich op het standpunt dat de getuige wat betreft deze vraag geen verschoningsrecht toekomt. Zij dringt aan op beantwoording van de vraag.
De voorzitter houdt de getuige een proces-verbaal van bevindingen betreffende het verhoor door de politie van de getuige op 30 april 2015 voor:
“Getuige [getuige] verklaarde ons dat hij ten overstaan van ons geen verklaring wenste af te leggen. Eventueel zou hij dat dan wel voor de rechtbank doen. Wel wil hij het volgende aan ons kwijt:
Was er maar een rechter die wel voor de waarheid ging. […] Justitie doet niet aan waarheidsvinding. […] Iedereen wordt maar gehoord. En over die moorden wil ik nog het volgende kwijt, jullie weten zelf wel wie de daders zijn, iedereen weet dat.”
De voorzitter merkt op dat deze inhoud van dit proces-verbaal zijn nieuwsgierigheid prikkelt en vraagt de getuige toe te lichten op welke moorden en daders hij doelt en nodigt de getuige uit al zijn wetenschap dienaangaande te delen met het hof.
De getuige verklaart – zakelijk weergegeven – als volgt:
Ik beroep mij op mijn verschoningsrecht.
Op vragen van de advocaat-generaal
Op vragen of ik – van [kroongetuige 2] of anderen – heb gehoord over mogelijke betrokkenheid van [kroongetuige 2] bij strafbare feiten, zoals de moord op [slachtoffer], beroep ik mij op mijn verschoningsrecht.
Mr. Van Berge Henegouwen merkt, zakelijk weergegeven, het volgende op.
De intentie van de advocaat-generaal zal zijn gericht op het helpen van hun eigen zaak. U, voorzitter, vraagt mij of ik met deze laatste zinsnede doel op de door het openbaar ministerie na te streven waarheidsvinding. Dat weet ik niet. De getuige wil de rechtsgang voor zijn bloedverwanten niet compliceren. Er komt hem een verschoningsrecht toe.
Na een korte onderbreking voor beraad stelt de voorzitter de procesdeelnemers in de gelegenheid om een standpunt in te nemen met betrekking tot het beroep van de getuige op diverse vormen van verschoningsrecht.
De advocaat-generaal deelt, zakelijk weergegeven, het volgende mede.
De onderbouwing van het beroep op het verschoningsrecht is algemeen van aard en is ontoereikend om een verschoningsrecht aan te nemen met betrekking tot de vragen die zien op de periode 2014-2015 en de contacten van de getuige met diverse andere getuigen. Met betrekking tot de overige vragen komt de getuige een verschoningsrecht toe.
Ik acht van belang om de suggestie van de advocaat van de getuige, dat onze vragen zijn gericht op het “verder helpen van [onze] eigen zaak”, te weerspreken. Het is in het kader van waarheidsvinding en met het oog op de waardering van diverse getuigenverklaringen van belang om vast te stellen of er onderlinge contacten zijn geweest. Dat is de reden dat er vragen worden gesteld.
Ik wens de getuige aanvullende vragen te stellen, onder meer over de getuige “[codenaam bedreigde getuige]”.
Mr. Janssen [raadsman van de zoon van de getuige, red.] voert, zakelijk weergegeven, het volgende aan.
De wetgever heeft het verschoningsrecht voor bloedverwanten in het leven geroepen vanuit de gedachte dat getuigen in een onmogelijke positie kunnen worden gebracht als zij een verklaring moeten afleggen in de strafzaak tegen bijvoorbeeld hun eigen kind. Die situatie doet zich hier voor. Een getuige kan niet altijd de portee van de te geven antwoorden overzien, zeker in een complexe zaak als de onderhavige. Zo kan het voor de getuige moeilijk zijn om te beoordelen wat de relevantie is van onderlinge contacten tussen getuigen. Dergelijke contacten kunnen in breder verband echter raken aan de betrouwbaarheid van getuigen. Vrijwel iedere vraag zal raken aan een door het hof te nemen beslissing. Mijns inziens komt de getuige daarom onverkort een verschoningsrecht toe.
Mr. Van Berge Henegouwen merkt op dat het juist is dat de getuige de gevolgen van de eventueel door hem te geven antwoorden niet geheel kan overzien.
Het onderzoek wordt onderbroken voor beraad.
Nadat het onderbroken onderzoek is hervat, deelt de voorzitter als overwegingen en beslissing van het hof het volgende mede.
Het hof stelt vast dat het verhoor van de getuige heden plaatsvindt in tien strafzaken, welke strafzaken gelijktijdig doch niet gevoegd worden behandeld. Het hof stelt voorts vast dat de getuige bloedverwant is van twee verdachten, te weten [zoon van getuige] en [neef van getuige]. In de strafzaken betreffende deze twee verdachten komt de getuige om die reden het beroep – en ook zonder dat de getuige dat beroep nader behoeft te motiveren – op het recht toe om zich (op de voet van art. 217 van Pro het Wetboek van Strafvordering) van het geven van getuigenis of het beantwoorden van vragen te verschonen.
Het hof stelt vervolgens vast dat er, gelet op de aan deze tien verdachten tenlastegelegde feiten en de inhoud van de strafdossiers, een sterke materiële verwevenheid bestaat tussen enerzijds in elk geval de strafzaak betreffende [zoon van getuige] en [neef van getuige] en anderzijds de acht overige aan de orde zijnde strafzaken. Het hof ziet in die verwevenheid aanleiding om te bepalen dat de getuige ook in de zaken betreffende die overige verdachten – die in zoverre weliswaar niet formeel doch in elk geval wél in materiële zin aangemerkt dienen te worden als ‘medeverdachten’ een beroep op het op basis van verwantschap toegekende en in artikel 217 Sv Pro geregelde verschoningsrecht toekomt.
De voorzitter stelt vast dat er bij deze stand van zaken geen behoefte tot het stellen van nadere vragen bestaat en vergunt de getuige zich uit de zittingszaal te verwijderen.